Σε προσωρινή συμφωνία για την ενίσχυση της διαχείρισης και της χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (ECHA) κατέληξαν το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι νέοι κανόνες θα δημιουργήσουν ένα αυτοτελές νομικό πλαίσιο, το οποίο θα επιτρέψει στον ECHA να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τον αυξανόμενο αριθμό των αρμοδιοτήτων του.

Από την ίδρυσή του το 2007, ο ECHA και οι επιστημονικές επιτροπές του έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τον περιορισμό των χημικών ουσιών (REACH), παρέχοντας τεχνικές και επιστημονικές αξιολογήσεις και γνωμοδοτήσεις. Οι αρμοδιότητες του ECHA έχουν διευρυνθεί ώστε να περιλαμβάνουν την ασφάλεια των προϊόντων και την περιβαλλοντική πολιτική, μεταξύ άλλων μέσω επιστημονικών γνωμοδοτήσεων για τον περιορισμό των μικροπλαστικών και των PFAS.

Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να ενοποιήσουν τις διευρυμένες αρμοδιότητες και τα καθήκοντα του ECHA σε έναν ενιαίο κανονισμό, αποσυνδέοντας τον Οργανισμό από τον κανονισμό REACH, ο οποίος αποτέλεσε αρχικά τη νομική βάση για τη δημιουργία του. Αυτό το ενιαίο και αυτόνομο πλαίσιο θα παρέχει σαφή νομική βάση για τη λειτουργία του ECHA και θα διευκολύνει την αποτελεσματική του διακυβέρνηση. Οι νέοι κανόνες καθορίζουν τα ειδικά καθήκοντα που ανατίθενται στον ECHA βάσει διαφορετικών νομοθετικών πράξεων της ΕΕ.

Τι περιλαμβάνει η συμφωνία για τα χημικά προϊόντα

Η συμφωνία επιτρέπει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή στα κράτη μέλη να ζητούν επιστημονικές γνωμοδοτήσεις από τον ECHA, κατόπιν διαβούλευσης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η δομή του ECHA θα προσαρμοστεί ώστε να μπορεί να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τον υφιστάμενο και τον μελλοντικό φόρτο εργασίας του, διασφαλίζοντας ότι διαθέτει τους απαραίτητους πόρους.

Για τη διατήρηση των υψηλότερων προτύπων επιστημονικής και τεχνικής επάρκειας στην ΕΕ, η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία της απαραίτητης δεξαμενής εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα ορίζονται από τα κράτη μέλη και θα διορίζονται στις επιτροπές αξιολόγησης κινδύνου και κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης του Οργανισμού.

Με την ενοποίηση των προϋπολογισμών του (από τρεις σε έναν ενιαίο και αυτόνομο προϋπολογισμό), ο ECHA θα διαθέτει μεγαλύτερη ευελιξία στην ανεξάρτητη κατανομή των πόρων του, ώστε να προσαρμόζεται αποτελεσματικότερα στις μεταβαλλόμενες ανάγκες εργασίας.

Αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες στην ακριβή πρόβλεψη των εσόδων από τέλη και επιβαρύνσεις, η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία αποθεματικού ταμείου, το οποίο θα ανέρχεται κατ’ ανώτατο όριο στο 10% των εσόδων του ECHA από τέλη και επιβαρύνσεις, προκειμένου να αντιμετωπίζονται οι διακυμάνσεις των εσόδων και οι επιπτώσεις τους στη λειτουργία του Οργανισμού.

Η Επιτροπή μπορεί να αυξήσει ή να μειώσει το ποσοστό αυτό από 1% έως 20%, ώστε να αντανακλά καλύτερα τις πραγματικές οικονομικές ανάγκες του ECHA. Οι συννομοθέτες αναγνώρισαν ότι η εμπιστοσύνη στον ECHA, καθώς και στις γνωμοδοτήσεις και τις συμβουλές του, είναι ζωτικής σημασίας. Για τον λόγο αυτό, θεσπίστηκαν σαφείς κανόνες για την πρόληψη και τη διαχείριση συγκρούσεων συμφερόντων μεταξύ του προσωπικού και των εμπειρογνωμόνων του, συμπεριλαμβανομένων των μελών των εσωτερικών οργάνων του, ώστε να διασφαλίζονται η ανεξαρτησία και η αξιοπιστία του.

Η προσωρινή συμφωνία θα υποβληθεί πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο για την επίσημη έγκρισή της. Μετά την έγκριση, ο νέος κανονισμός θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του.

Ο ECHA διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή του REACH και άλλων βασικών νομοθετικών πράξεων που αφορούν τα χημικά προϊόντα, παρέχοντας ανεξάρτητη επιστημονική συμβουλή και συμβάλλοντας στην προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα προωθεί την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα.