Σε μια κρίσιμη καμπή για το Κυπριακό, ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, αναλαμβάνει προσωπικά τα ηνία των εξελίξεων με μια επίσκεψη-σταθμό στο νησί. Πρόκειται για την πρώτη κάθοδο επικεφαλής του ΟΗΕ στην Κύπρο ύστερα από 16 ολόκληρα χρόνια, γεγονός που από μόνο του υπογραμμίζει τη σοβαρότητα των τελευταίων κινήσεων στο Κυπριακό Ζήτημα.

Διπλωματικές πηγές της Κύπρου που μίλησαν στο parapolitika.gr υποστηρίζουν ότι ο κ. Γκουτέρες δεν έρχεται απλώς για μια εθιμοτυπική επίσκεψη στην Κύπρο, αλλά φαίνεται ότι επιδιώκει να «κλείσει τα βιβλία του» και να κληροδοτήσει στον επόμενο γενικό γραμματέα ένα σταθερό διαπραγματευτικό κεκτημένο.

Απώτερος στόχος του είναι, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, να ασκηθεί πίεση στην Τουρκία να συμμετάσχει σε πενταμερή διάσκεψη στο τέλος του Αυγούστου ή το αργότερο τον Σεπτέμβριο στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. «Θα έχει μία τριμερή εδώ στην Κύπρο την Τρίτη και θα κάνει κάποια προσπάθεια να κλειδώσει τις συγκλήσεις, ώστε τον Σεπτέμβριο να παραδώσει στον διάδοχό του ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, να κατοχυρώσει το κεκτημένο όλου του περασμένου διαστήματος», ανέφεραν ανώτερες διπλωματικές πηγές της Κύπρου στο parapolitika.gr. Υπό το πρίσμα αυτό, δεν αναμένονται κάποιες ουσιαστικές ή θεαματικές εξελίξεις στο Κυπριακό Ζήτημα, δεδομένης και της ακαμψίας της τουρκικής πλευράς, παρόλο που πιέζεται οικονομικά από τη μη σύναψη της Τελωνειακής Σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω του βέτο που διατηρεί η Κυπριακή Δημοκρατία.

Οι συναντήσεις του Γκουτέρες στην Κύπρο

Ο Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται να φθάσει στην Κύπρο το βράδυ της Δευτέρας 27 Ιουλίου, συνοδευόμενος από κορυφαίους συνεργάτες του, τη Ρόζμαρι ντι Κάρλο και τον Ζαν Πιερ Λακρουά. Στο νησί θα βρίσκεται ήδη η προσωπική του απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Το πρωί της επόμενης, και πιο κρίσιμης, ημέρας θα πραγματοποιήσει χωριστές συναντήσεις με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, ενώ το βράδυ θα έχει ιδιωτικό δείπνο και με τους δύο ηγέτες στην οικία του ειδικού αντιπροσώπου, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Η αποστολή Γκουτέρες θα ολοκληρωθεί την Τετάρτη με τριμερή συνάντηση των δύο ηγετών και του γενικού γραμματέα, τα αποτελέσματα της οποίας θα ανακοινωθούν σε συνέντευξη Τύπου στο αεροδρόμιο Λευκωσίας.

Το κλίμα των συναντήσεων σκιάζεται από τις αποκαλύψεις για ένα νέο σχέδιο λύσης που φέρεται να προωθεί η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Άνχελα Ολγκίν, και αποκαλύφθηκε από δημοσίευμα του Independent, προκαλώντας ιδιαίτερο προβληματισμό στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό, προτείνεται μια «χαλαρή ομοσπονδιακή λύση» που πλησιάζει τις τουρκικές απαιτήσεις για δύο κράτη, χρησιμοποιώντας την τακτική της «εποικοδομητικής ασάφειας». Η πρόταση αυτή θα επιτρέπει στην ελληνική πλευρά να ονομάζει το νέο καθεστώς ως «ομοσπονδία» και στην τουρκική ως «συνομοσπονδία».

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία ασάφεια στα κρίσιμα κεφάλαια της ασφάλειας και των εγγυήσεων. Από την άλλη πλευρά, ο Τουφάν Έρχιουρμαν εμφανίζεται ανυποχώρητος, δηλώνοντας ότι δεν επιθυμεί «διαπραγματεύσεις για χάρη των διαπραγματεύσεων» και ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν θα δεχθεί ποτέ το καθεστώς της μειονότητας. Ο κ. Έρχιουρμαν τονίζει την ανάγκη για μια διαδικασία προσανατολισμένη στις πάγιες θέσεις περί δύο κρατών στο νησί, σε πλήρη συντονισμό με την Τουρκία.

Η σύνδεση του Κυπριακού με τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή - Η στόχευση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ

Οι όποιες εξελίξεις στο Κυπριακό δεν είναι αποκομμένες από τις ανακατατάξεις που παρατηρούνται στην περιοχή. Η παρουσία του Αντόνιο Γκουτέρες στη Μέση Ανατολή (καθώς θα επισκεφθεί επίσης τη Συρία και την Ιορδανία) δίνει μια ευρύτερη διάσταση στην κίνησή του. Η εκτίμηση που επικρατεί είναι ότι ο γενικός γραμματέας θα προσπαθήσει να εκμεταλλευτεί την οικονομική πίεση που δέχεται η Τουρκία και την επιθυμία της για αναβάθμιση των σχέσεων με την ΕΕ, προκειμένου να την ωθήσει σε υποχωρήσεις.

Η επίσκεψη αυτή αποτελεί ίσως την τελευταία μεγάλη προσπάθεια του Αντόνιο Γκουτέρες να δρομολογήσει μια λύση ή έστω να αποτρέψει το οριστικό αδιέξοδο πριν από την αποχώρησή του από το αξίωμα του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στο δείπνο της Τρίτης 28ης Ιουλίου, εκεί όπου η διπλωματία της «κλειστής πόρτας» θα καθορίσει τα επόμενα βήματα στο Κυπριακό Ζήτημα.