Με τον πιο επίσημο τρόπο ετέθη από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, η κατάργηση της μονιμότητας των δημόσιων υπαλλήλων, όπως προβλέπεται στο άρθρο 103 του Συντάγματος. Η σημερινή διάταξη, όπως προέκυψε από τη Συνταγματική Αναθεώρηση του 1975 και ορίζει στην παρ.4 εδ. α, του άρθρου 103 του Συντάγματος, αναφέρει το εξής: «Οι δημόσιοι υπάλληλοι που κατέχουν οργανικές θέσεις είναι μόνιμοι εφόσον αυτές οι θέσεις υπάρχουν». Μία διάταξη η οποία έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις και ερμηνείες αναφορικά με το εάν η θα πρέπει να καταργηθεί ρητά από το Σύνταγμα, από τη στιγμή που προβλέπεται ρητώς ότι η έννοια της μονιμότητας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ύπαρξη των θέσεων αυτών. Αλλά αυτό το ταξίδι στη συνταγματική Ιστορία και ανάλυση δεν θα το κάνουμε σήμερα, Τρίτη 3 Φεβρουαρίου…

Διαβάστε: Αυτό είναι το σχέδιο Μητσοτάκη για τη Συνταγματική Αναθεώρηση: Τα 6 άρθρα-κλειδιά, από τα μη κρατικά πανεπιστήμια και τη μονιμότητα στο Δημόσιο έως το Άρθρο 86

Θα εξετάσουμε και θα παρουσιάσουμε πώς φτάσαμε στη σημερινή διάταξη, η οποία για πρώτη φορά κατοχυρώθηκε μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1911, η οποία πραγματοποιήθηκε από την κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου που προέκυψε μετά το κίνημα στο Γουδί το 1909.

Συνταγματική αναθεώρηση: Το άρθρο 102

Αρχικά να αναφέρουμε ότι στη συνταγματική αναθεώρηση του 1911, ο Ελευθέριος Βενιζέλος επέλεξε να προχωρήσει σε αναθεώρηση του Συντάγματος του 1864 και όχι να κάνει μια Συντακτική Εθνοσυνέλευση μην αγγίζοντας το πολιτειακό ζήτημα, λαμβάνοντας μια σημαντική πολιτική απόφαση, διατηρώντας με αυτόν τον τρόπο την ενότητα μεταξύ των Ελλήνων και διαφυλάσσοντας μεταξύ άλλων και την σταθερότητα του πολιτικού συστήματος.

Πρόκειται για μια εμβληματική αναθεώρηση, η οποία περιελάμβανε την ενίσχυση των ατομικών ελευθεριών, του κράτους δικαίου, αλλά και τον γενικότερο εκσυγχρονισμός των θεσμών. Ανάμεσα σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις-τομή, ήταν και το άρθρο 102 του Συντάγματος σχετικά με την μονιμότητα των Δημοσίων Υπαλλήλων. Τι προέβλεπε το άρθρο 102 του Συντάγματος:

«Τα προσόντα των διοικητικών εν γένει υπαλλήλων ορίζονται διά νόμου. Μετά την έναρξιν της λειτουργίας του Συμβουλίου της Επικρατείας οι υπάλληλοι ούτοι από του οριστικού αυτών διορισμού εισί μόνιμοι, εφ’ όσον υφίστανται αι οργανικαί υπηρεσίαι, πλην δε των περιπτώσεων της παύσεως δυνάμει δικαστικής αποφάσεως, ούτε μετατίθενται άνευ προηγουμένου γνωμοδοτήσεως, ούτε απολύονται ή υποβιβάζονται άνευ ειδικής αποφάσεως συμβουλίου, κατά νόμον συγκροτουμένου και εκ μονίμων υπαλλήλων κατά τα δύο τρίτα τουλάχιστον αποτελουμένου. Κατά της αποφάσεως ταύτης επιτρέπεται προσφυγή ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, κατά τα εν τω νόμω ειδικώτερον οριζόμενα. Των προσόντων και της μονιμότητος επιτρέπεται να εξαιρεθώσι διά νόμου οι πρέσβεις και διπλωματικοί πράκτορες, οι γενικοί πρόξενοι των Υπουργείων, οι ιδιαίτεροι γραμματείς των Υπουργών, οι νομάρχαι, ο βασιλικός επίτροπος παρά τη Ιερά Συνόδω, και ο γενικός διευθυντής των Ταχυδρομείων και Τηλεγράφων»

Ας δούμε όμως τι ανέφερε τότε στις 18 Μαΐου 1911, στην Συνεδρίαση ΙΒ’ της Β’ Αναθεωρητικής Βουλής, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, τασσόμενος υπέρ της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων: «Ως προς τη μονιμότητα, αι ζητούμεναι ουσιαστικαί εγγυήσεις ζητούνται ουχί υπέρ των υπαλλήλων, αλλά υπέρ του λαού, διότι η ούτω επιδιωκόμενη εύρυθμος διοίκησις θα υπάρχει πρωτίστως υπέρ του λαού. Είναι δε η καλλιτέρα ευκαιρία νυν προς συνταγματοποίησιν της μονιμότητος διότι δεν δύναται να παρεξηγηθώσιν εν τη λήψει τοιαύτης αποφάσεως ούτε η Κυβέρνησις ούτε η Βουλή, αφ’ ου τους νυν υπαλλήλους διώρισαν τα παλαιά κόμματα. Η μονιμότης αύτη θα ενισχύση και τας παραγωγικάς δυνάμεις της χώρας διότι αι χιλιάδες των εν εφεδρεία και εθνοφρουρά θεσιθηρών, θα τραπώσιν εις ανεύρεσιν άλλων επαγγελμάτων όταν βεβαιωθώσιν ότι καλώς κατέχονται παρ’ άλλων».

Σαφής ο στόχος της κατάργησής της

Ουσιαστικά, ο Κρητικός πολιτικός, ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες, παρουσιάζει τη μεταρρύθμιση αυτή ως μια θεσμική παρέμβαση προς όφελος του λαού και όχι για τους ίδιους τους υπαλλήλους. Στόχος της κυβέρνησης του Ελευθέριου Βενιζέλου ήταν να επιτευχθεί η αποκομματικοποίηση της δημοσίας διοίκησης, ο εκσυγχρονισμός του κράτους και η δημιουργία μιας σταθερής και ισχυρής διοίκησης, η οποία δεν θα μεταβαλλόταν ανάλογα των πολιτικών αλλαγών.

Η ασφάλεια και η σταθερότητα των υπαλλήλων δεν είχε σκοπό να λειτουργήσει ως ένα ατομικό προνόμιο, αλλά ως ένα μέσο για να λειτουργεί η διοίκηση με συνέχεια και νομιμότητα και να αποτραπεί η κομματική αυθαιρεσία.

Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι η διάταξη του 1911, προσαρμοσμένη στα σημερινά δεδομένα, διατήρησε μέχρι σήμερα την ουσιαστική έννοια και νόημα που είχε υιοθετήσει η Αναθεωρητική Βουλή πριν από 115 χρόνια. Ο πυρήνας της συγκεκριμένης διάταξης διατηρήθηκε και στις επόμενες αναθεωρήσεις του 1927, 1952 και μέχρι σήμερα επί της ουσίας.,,Ο στόχος της αναθεώρησης του 1911 αναφορικά με την μονιμότητα των Δημοσίων Υπαλλήλων ήταν σαφής και ξεκάθαρος, το αν πέτυχε ή όχι είναι μια άλλη συζήτηση. Ωστόσο, επειδή αναφερόμαστε σε μια δομική αλλαγή στη λειτουργία του κράτους, θα πρέπει να είναι εξίσου με το 1911 σαφής και ο στόχος της κατάργησης της, που δεν μπορεί να είναι απλά η αξιολόγηση…