Τραγικές καταστάσεις εκτυλίσσονται τον τελευταίο χρόνο στις περισσότερες από τις 36 φυλακές της χώρας, με τα φαινόμενα βίας και αυτοδικίας να είναι συνεχή, ενώ την ίδια ώρα στους ήδη 15.000 κρατουμένους (το ανώτατο όριο χωρητικότητας είναι 10.300) προστίθενται καθημερινά και άλλοι, λόγω αυστηροποίησης των ποινών και έλλειψης νέων υποδομών για τον εγκλεισμό τους.

Διαβάστε: Φυλακές Κω: Εντοπίστηκαν πέντε αυτοσχέδια μαχαίρια σε κελιά κρατουμένων - Συνελήφθησαν δύο άνδρες

"Ωρολογιακή βόμβα" οι ελληνικές φυλακές: Η ερίπτωση της Νιγρίτας Σερρών

Τα όσα συνέβησαν την περασμένη Κυριακή στο κατάστημα της Νιγρίτας Σερρών, όπου δύο κρατούμενοι για ληστείες, ένας Αλγερινός και ένας Ιρακινός, δολοφονήθηκαν άγρια με αυτοσχέδια μαχαίρια από άλλους τροφίμους, αθροίζονται σε ανάλογα περιστατικά του τρέχοντος έτους στις Φυλακές Δομοκού, στο Μαλανδρίνο και στον Κορυδαλλό.

Οι προδιαγραφές των πτερύγων της Νιγρίτας ήταν για 350 άτομα, με τον αριθμό τους να προσεγγίζει τους 900. Υπόδικοι και βαρυποινίτες διαφορετικής φύσεως αδικημάτων συνωθούνται στα ίδια κελιά, προαυλίζονται αναγκαστικά μαζί και κινούνται σχεδόν ανεξέλεγκτα στους χώρους, ακόμα και στα πειθαρχεία. Συγκεκριμένα, την ώρα της συμπλοκής, 15 κρατούμενοι άνοιξαν τρία κελιά και κινήθηκαν προς τα θύματά τους. Οι πέντε σωφρονιστικοί υπάλληλοι της βάρδιας δεν μπορούσαν να τους ελέγξουν, ενώ, όταν μπήκαν οι αστυνομικές δυνάμεις, τα επεισόδια είχαν λήξει και όλοι είχαν επιστρέψει στα κελιά τους.

Από τις 11 συλλήψεις Ελλήνων και αλλοδαπών, φυσικοί αυτουργοί φέρεται να είναι δύο, ένας Γεωργιανός και ένας Αλβανός, οι οποίοι διεκδικούσαν την αρχηγία του μικρόκοσμου της φυλακής. Εκπρόσωποι των σωφρονιστικών υπαλλήλων, όπως ο Γιώργος Τσιλιμπόνης, επισημαίνουν πως η ευρηματικότητα των εγκληματιών, που κατασκευάζουν φονικά αντικείμενα ακόμα και με είδη πρώτης ανάγκης (οδοντόβουρτσες, χτένες κ.τ.λ.), σε συνάρτηση με τον υπερπληθυσμό και την υποστελέχωση, διογκώνουν τέτοια φαινόμενα.

Πολλά τα περιστατικά

Η αποτύπωση της συνολικής εικόνας περιλαμβάνει ανεξιχνίαστες ανθρωποκτονίες, συμβόλαια θανάτου, διακίνηση όπλων, τηλεφώνων και ναρκωτικών, θανάτους από ναρκωτικά, οργάνωση εγκληματικών και τρομοκρατικών ενεργειών, αυθαίρετη χορήγηση αδειών και συνωστισμό επικίνδυνων κακοποιών, όπως στις Σέρρες και στον Δομοκό.

Στα μέσα Φεβρουαρίου, σε «τυφλό» δωμάτιο δίπλα από το αρχιφυλακείο του καταστήματος Δομοκού δολοφονήθηκε ο Ζακυνθινός βαρυποινίτης Τόνι Παπαδάτος. Επεσε σε ενέδρα θανάτου, σχεδιασμένη από τον αρχιφύλακα, και τον πυροβόλησε τρεις φορές ο Βούλγαρος Ρεσβάν, εκτελεστής συμβολαίου θανάτου και δολοφόνος του Ελληνοαυστραλού επιχειρηματία Τζον Μακρή, το 2018.

Ο Παπαδάτος είχε σκοτώσει το καλοκαίρι του 2020 τη Χριστίνα Κλουτσινιώτη, σύζυγο του αρχινονού Ντίμη Κορφιάτη, που ήλεγχε δεκάδες κέντρα διασκέδασης, ξενοδοχεία και εστιατόρια στη Ζάκυνθο και σε άλλες περιοχές της Δυτικής Ελλάδας, ενώ έναν χρόνο μετά δολοφόνησε και τον Κορφιάτη. Από τη φυλακή ήλεγχε κάποιες εκ των επιχειρήσεων του νησιού και τέθηκε στο στόχαστρο αντίπαλων συμμοριών. Μία εξ αυτών είναι ενός Αλβανού βαρυποινίτη, συγγενούς του αρχιφύλακα, που εξασφάλισε ολιγοήμερη άδεια από τις Φυλακές Δομοκού και διέφυγε πιθανόν στην Αλβανία, από όπου «μοιράζει δουλειές».

Μερικές εβδομάδες νωρίτερα, το μεσημέρι της 29ης Ιανουαρίου, στις Φυλακές Μαλανδρίνου, Ελληνας κρατούμενος επιτέθηκε και τραυμάτισε σοβαρά τον Αλβανό δολοφόνο με το προσωνύμιο «Δήμος», που είχε μόλις μεταφερθεί από το ψυχιατρικό κατάστημα Κορυδαλλού. Ο «Δήμος» είχε αποπειραθεί να εκτελέσει τον Γιάννη Λάλα τον Μάιο του 2025, στα Λιόσια. Λίγους μήνες αργότερα, ο Λάλας έπεσε νεκρός στην Αράχωβα από πυρά άλλης ομάδας αλλοδαπών δολοφόνων.

Κορυδαλλός

Στις 19 Ιανουαρίου εντοπίστηκε νεκρός στη Γ' Πτέρυγα των Φυλακών Κορυδαλλού Αλβανός που εξέτιε ποινή για ανθρωποκτονίες, απόδραση και πλήθος αξιόποινων ενεργειών. Βρισκόταν ψηλά στην ιεραρχία του υποκόσμου της χώρας καταγωγής του, όπου επίσης ήταν ύποπτος για δολοφονίες τη δεκαετία 2014-2024, όταν είχε αποδράσει από ελληνική φυλακή. Δράστης, ένας 28χρονος Ελληνας, που τον έσφαξε με αυτοσχέδιο μαχαίρι. Ο δράστης εκτίει ποινή για τη δολοφονία έτερου αλλοδαπού το 2025, στα Κάτω Πατήσια.

Ο εντολέας του 28χρονου είναι ο «βασιλιάς των φυλακών», που δρα υπό προστασία εντός και εκτός των τειχών, υπεύθυνος μεταξύ πολλών ακόμα και για τον θάνατο του αείμνηστου δικηγόρου Μιχάλη Ζαφειρόπουλου τον Οκτώβριο του 2017 στο γραφείο του, επί της οδού Ασκληπιού. Λίγες ημέρες αργότερα η Αστυνομία έκανε έφοδο στα κελιά και εντόπισε μαχαίρια, άλλα αιχμηρά αντικείμενα, κινητά τηλέφωνα, χρήματα κ.λπ.

Από τον Ιούνιο του 2025 έχουν βρεθεί τέσσερα πιστόλια, αρκετά κιλά ναρκωτικών κι ένα σωρό «τρύπες» επικοινωνίας μεταξύ κρατουμένων διαφορετικών πτερύγων. Από την πλευρά τους, αξιωματούχοι επιτελικών θέσεων της ΕΛ.ΑΣ. κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, λέγοντας ότι ο υπερπληθυσμός των φυλακών δεν μετριάζει τις υπηρεσιακές ευθύνες των επιτελών της Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής, βασική εισήγηση των οποίων είναι η μεταφορά ανδρών σε πτέρυγες της γυναικείας Φυλακής Κορυδαλλού!

Το δε μέτρο της εξ αποστάσεως επιτήρησης με «βραχιολάκι» είναι μεν ασφαλές και ενδείκνυται, ωστόσο η φύση των διαπραττόμενων εγκλημάτων από όσους δυνητικά θα μπορούσαν να κάνουν χρήση των εν λόγω διατάξεων θεωρείται ειδεχθής, όπως οι υπεξαιρέσεις δημοσίου χρήματος. Επίσης, ανάμεσα σε αυτούς στους οποίους δικαιούνται να τοποθετηθούν συσκευές καταγραφής κινήσεων είναι ορισμένοι πρωταγωνιστές ενδοοικογενειακής βίας, όπως και ανήλικοι κρατούμενοι.

Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η λειτουργία τερματικού συστήματος με πλήρη πρόσβαση στο αρχείο συλλογής, καταγραφής, επεξεργασίας, αποθήκευσης και χρήσης των στοιχείων όλων των αποφυλακισθέντων με «βραχιολάκι». Δεν προσδιορίζεται αν οι εκ νέου παραβάτες θα επανέρχονται στη φυλακή. Την αρμοδιότητα της τήρησης Μητρώου Επιτηρουμένων θα έχει το Τμήμα Διαχείρισης Σωφρονιστικών Καταστημάτων και Θεμάτων Μεταγωγών.

Ζητήματα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Δεν πρέπει πάντως να παρακάμπτεται ότι το Σύνταγμα (Αρθρο 2, παρ. 1) κατοχυρώνει τον σεβασμό και την προστασία της αξίας του ανθρώπου ως πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας. Παράλληλα, το Αρθρο 7, παρ. 2 απαγορεύει κάθε μορφή βασανιστηρίων και απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης.

Οι συνθήκες υπερπληθυσμού, με περιορισμένο χώρο, ανεπαρκή υγειονομική φροντίδα και έλλειψη προσωπικού, έχουν επανειλημμένα χαρακτηριστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ως μορφή εξευτελιστικής μεταχείρισης κατά παράβαση του Αρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί για τις συνθήκες κράτησης σε σωφρονιστικά καταστήματα, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Η αύξηση των κρατουμένων χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των δομών ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες διεθνείς καταδίκες. Ο δε Σωφρονιστικός Κώδικας (Ν. 2776/1999) προβλέπει ότι η κράτηση πρέπει να οργανώνεται με τρόπο που να διασφαλίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ομαλή λειτουργία των καταστημάτων κράτησης. Ειδικότερα, τα Αρθρα 9 και 10 επιβάλλουν σαφή διαχωρισμό των κρατουμένων ανά κατηγορία, φύλο και ειδικές ανάγκες. Φυσικά, τα παραπάνω, αν δεν αποτελούν γράμμα κενό περιεχομένου, τηρούνται ελάχιστα, κάτι εντελώς ανήθικο για ανθρώπους που στερούνται της ελευθερίας τους για οποιονδήποτε λόγο.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά