Όταν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι του Σεπτεµβρίου ο σχολικός χάρτης της χώρας θα παρουσιάζει αισθητές διαφοροποιήσεις. Σε ορισµένες περιοχές η αύξηση του µαθητικού πληθυσµού οδηγεί στην ενίσχυση σχολικών µονάδων, ενώ σε άλλες η µείωση των µαθητών φέρνει υποβιβασµούς και συγχωνεύσεις. Υπάρχουν, µάλιστα, σχολεία στα οποία το πρώτο κουδούνι δεν θα χτυπήσει. Οι µεταβολές που έχουν αποφασιστεί για το σχολικό έτος 2026-2027 αποτυπώνουν µια πραγµατικότητα ολοένα και πιο ορατή στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση: ο µαθητικός πληθυσµός µειώνεται και ο σχολικός χάρτης προσαρµόζεται στα νέα δεδοµένα.

Τα επίσηµα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας είναι χαρακτηριστικά. Για τη νέα σχολική χρονιά 31 ∆ηµοτικά προάγονται λόγω αύξησης του αριθµού των µαθητών τους, ενώ 106 ∆ηµοτικά υποβιβάζονται λόγω µείωσης των µαθητών. Παράλληλα, 12 ∆ηµοτικά συγχωνεύονται και θα λειτουργήσουν πλέον ως 6 σχολικές µονάδες. Ακόµη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των σχολείων που καταργούνται: Συνολικά 32 ∆ηµοτικά και 43 Νηπιαγωγεία καταργούνται, µε το υπουργείο να διευκρινίζει ότι η συντριπτική πλειονότητά τους βρισκόταν ήδη τα προηγούµενα χρόνια σε αναστολή λειτουργίας, λόγω πολύ χαµηλού ή ακόµα και µηδενικού µαθητικού δυναµικού. Την ίδια στιγµή, 7 Νηπιαγωγεία και 31 ∆ηµοτικά προάγονται επειδή απέκτησαν περισσότερους µαθητές. Ετσι, πίσω από τους διοικητικούς όρους «προαγωγή», «υποβιβασµός», «συγχώνευση» και «κατάργηση» αποτυπώνεται ουσιαστικά η µετακίνηση και, κυρίως, η συρρίκνωση του µαθητικού πληθυσµού.

Συρρίκνωση σε Φλώρινα, Λάρισα

Η συρρίκνωση δεν αποτυπώνεται µε τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη τη χώρα. Υπάρχουν περιοχές όπου οι αλλαγές είναι ιδιαίτερα έντονες. Χαρακτηριστικό παράδειγµα η Φλώρινα, όπου από τη νέα σχολική χρονιά 11 ∆ηµοτικά Σχολεία υποβιβάζονται. Ανάλογες µεταβολές συναντώνται και σε άλλες περιοχές. Στη Λάρισα, για παράδειγµα, 5 ∆ηµοτικά υποβιβάζονται από το 2026-2027, καθώς µειώνεται ο αριθµός των τµηµάτων τους. Η εικόνα αυτή δεν αφορά, εποµένως, µόνο τα αποµακρυσµένα χωριά ή τα σχολεία που βρίσκονταν ήδη επί χρόνια σε αναστολή, αλλά αποτυπώνεται σε πολλές περιοχές. Στον αντίποδα, υπάρχουν σηµεία όπου η κατεύθυνση είναι αντίστροφη: 31 ∆ηµοτικά προάγονται λόγω αύξησης του µαθητικού τους δυναµικού, ενώ στις Κυκλάδες ιδρύεται και θα λειτουργήσει το νέο 6θέσιο ∆ηµοτικό Σχολείο Βόθωνα της Σαντορίνης.

Στην αφετηρία

Μια πρώτη, σαφή εικόνα για τη σχολική χρονιά που έρχεται δίνουν οι εγγραφές στην Α΄ ∆ηµοτικού. Η διαδικασία της κατανοµής για το 2026-2027 έχει ήδη ολοκληρωθεί και, σύµφωνα µε το υπουργείο Παιδείας, πραγµατοποιήθηκαν συνολικά 69.895 κατανοµές νηπίων στην Α΄ τάξη των δηµόσιων ∆ηµοτικών Σχολείων Γενικής Εκπαίδευσης. Η διαδικασία έγινε εξ ολοκλήρου µέσω της ψηφιακής πλατφόρµας «Εγγραφή στην Πρώτη ∆ηµοτικού» ενώ τα αποτελέσµατα της οριστικής κατανοµής είναι ήδη διαθέσιµα και σε γονείς και κηδεµόνες. Τα δεδοµένα αυτά, ωστόσο, δεν δηµοσιοποιούνται κεντρικά µε τη µορφή ενός χάρτη «πληρότητας», ώστε να µπορεί κάποιος να γνωρίζει πόσες διαθέσιµες µαθητικές θέσεις έχει κάθε ∆ηµοτικό ή ποια σχολεία έχουν ήδη φτάσει στα όριά τους.

Στη δηµογραφική διάσταση του ζητήµατος, αλλά και στις συνθήκες µε τις οποίες θα ξεκινήσει η νέα σχολική χρονιά, αναφέρθηκε ο πρόεδρος της ∆ιδασκαλικής Οµοσπονδίας Ελλάδας, Νίκος Βουρδουµπάς, µιλώντας στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή». Σύµφωνα µε όσα δήλωσε, η εικόνα που έχει µέχρι στιγµής η εκπαιδευτική κοινότητα είναι ότι φέτος τα παιδιά που θα φοιτήσουν στα ∆ηµοτικά θα είναι λιγότερα, συνδέοντας την εξέλιξη αυτή µε το ευρύτερο δηµογραφικό πρόβληµα. Οπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «υπάρχει µια πραγµατικότητα αντικειµενική, που είναι η µείωση του µαθητικού πληθυσµού», παραπέµποντας παράλληλα σε δηµοσιεύµατα που κάνουν λόγο για περίπου 21.000 λιγότερους µαθητές.

«Μαζικοί µόνιµοι διορισµοί»

Ο πρόεδρος της ∆ΟΕ στάθηκε, ωστόσο, και στο ζήτηµα της στελέχωσης των σχολείων, εκφράζοντας την εκτίµηση ότι η έναρξη της χρονιάς θα βρει σχολικές µονάδες µε εκπαιδευτικά κενά. Οπως ανέφερε, οι περίπου 5.000 µόνιµοι διορισµοί της φετινής χρονιάς αντιστοιχούν, σύµφωνα µε τα στοιχεία που επικαλέστηκε, περίπου στον αριθµό των συνταξιοδοτήσεων, ενώ η εξαγγελία για περίπου 30.000 προσλήψεις αναπληρωτών υπολείπεται των περίπου 45.000 αναπληρωτών που, όπως σηµείωσε, χρειάστηκαν την προηγούµενη σχολική χρονιά. Με βάση αυτή τη σύγκριση, ο ίδιος εκτιµά ότι το ζήτηµα της επαρκούς στελέχωσης αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν την καθηµερινή λειτουργία των σχολείων από τον Σεπτέµβριο, υπογραµµίζοντας ότι η ακριβής εικόνα θα διαµορφωθεί όταν ολοκληρωθούν οι προσλήψεις και οι τοποθετήσεις στις ∆ιευθύνσεις Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης.

Παράλληλα, η ∆ΟΕ εκφράζει προβληµατισµό για το ενδεχόµενο η µείωση του µαθητικού πληθυσµού να συνοδευθεί από περισσότερες συγχωνεύσεις τµηµάτων. Κατά τον κ. Βουρδουµπά, η υποχώρηση του αριθµού των µαθητών θα µπορούσε αντίθετα να αποτελέσει ευκαιρία για µικρότερα τµήµατα, µε «λιγότερους µαθητές στην τάξη», ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν παιδιά µε αυξηµένες µαθησιακές ή άλλες εκπαιδευτικές ανάγκες. Ερωτηθείς ποια θα µπορούσε να είναι µία άµεση λύση για την αντιµετώπιση της κατάστασης, ο πρόεδρος της ∆ΟΕ έθεσε ως προτεραιότητα την κάλυψη των εκπαιδευτικών κενών από την έναρξη της χρονιάς. Οπως ανέφερε, χρειάζονται «µαζικοί µόνιµοι διορισµοί» και, στον βαθµό που αυτό δεν µπορεί να γίνει άµεσα, αντίστοιχες προσλήψεις αναπληρωτών, ώστε «να καλυφθούν όλα τα κενά από την πρώτη µέρα».

Ωστόσο η ακριβής εικόνα θα διαµορφωθεί τις πρώτες ηµέρες του Σεπτεµβρίου, όταν οριστικοποιηθούν τα τµήµατα και καταγραφεί ο πραγµατικός αριθµός των µαθητών, µε τα µέχρι τώρα δεδοµένα να προδιαγράφουν ήδη τη βασική τάση: φέτος το πρώτο κουδούνι θα ακουστεί σε έναν διαφορετικό σχολικό χάρτη, µε λιγότερα παιδιά στα θρανία και τη δηµογραφική υποχώρηση να περνά πλέον από τους αριθµούς στην καθηµερινότητα των σχολείων.

Δημοσιεύτηκε στην «Κυριακάτικη Απογευματινή»