Ο σάλος που έχει προκληθεί γύρω από δύο νέα σχολικά βιβλία του Δημοτικού και, ειδικότερα, τις αναφορές σε οικογένειες με γονείς του ίδιου φύλου, έφερε στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ερώτημα: ποιος αποφασίζει τελικά τι θα διδαχθούν τα παιδιά και από ποια διαδικασία περνά ένα σχολικό βιβλίο μέχρι να φτάσει στην τάξη;

Οι αντιδράσεις επικεντρώθηκαν σε δύο νέα εγχειρίδια. Στο βιβλίο Γλώσσας της Β΄ Δημοτικού «Η γλώσσα μου» παρουσιάζονται, μέσα από εικονογραφήσεις διαφορετικών οικογενειακών συνθέσεων, οικογένειες με δύο πατέρες ή δύο μητέρες. Στο βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ΄ Δημοτικού γίνεται αναφορά στην πολυμορφία της σύγχρονης οικογένειας και, μεταξύ άλλων, στην «οικογένεια με δύο γονείς του ίδιου φύλου».

Τα συγκεκριμένα βιβλία δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν τη φετινή σχολική χρονιά. Εντάσσονται στο νέο σύστημα του Πολλαπλού Βιβλίου και τα βιβλία που έχουν επιλεγεί προβλέπεται να διανεμηθούν στα σχολεία κατά το σχολικό έτος 2027-2028.

Πίσω, όμως, από κάθε εγχειρίδιο που φτάνει στο σχολείο υπάρχει μια διαδικασία με διακριτά στάδια. Άλλοι συγγράφουν το εκπαιδευτικό υλικό, άλλοι το αξιολογούν, Υπουργείο Παιδείας και Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής έχουν συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο, ενώ με το Πολλαπλό Βιβλίο οι σχολικές μονάδες καλούνται να επιλέξουν μεταξύ των εγκεκριμένων διδακτικών πακέτων.


Υπουργείο Παιδείας: 230 βιβλία πέρασαν τη διαδικασία έγκρισης

Τον Απρίλιο του 2026 το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε την έγκριση 230 βιβλίων για την ένταξή τους στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων και στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων. Όπως αναφέρεται στην επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου, είχε προηγηθεί μια «πολυετής, σύνθετη και πολυεπίπεδη διαδικασία», η οποία ξεκίνησε με τη θεσμική προετοιμασία του εγχειρήματος και την έκδοση των αναγκαίων προδιαγραφών. Ακολούθησε η υποβολή βιβλίων και συνοδευτικού ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού από πολυμελείς συγγραφικές ομάδες, στις οποίες συμμετείχαν πανεπιστημιακοί, εκπαιδευτικοί και άλλοι επιστήμονες. Τα βιβλία στη συνέχεια αξιολογήθηκαν από επιτροπές εξωτερικών αξιολογητών με επιστημονικά, παιδαγωγικά και τεχνικά κριτήρια.

Η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται, επομένως, με την παράδοση ενός βιβλίου από τη συγγραφική ομάδα. Μεσολαβεί αξιολόγηση του εκπαιδευτικού υλικού και ακολουθούν τα προβλεπόμενα θεσμικά στάδια μέχρι την ένταξή του στο Μητρώο.


Τι ρόλο έχουν Υπουργείο Παιδείας και ΙΕΠ

Κομβικό σημείο στη συζήτηση που έχει ανοίξει είναι και το ποια ακριβώς είναι η εμπλοκή της πολιτείας στην παραπάνω διαδικασία. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας για την έγκριση των 230 βιβλίων, το Υπουργείο και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής είχαν σε όλη τη διαδρομή τον θεσμικό ρόλο του «σχεδιασμού, της οργάνωσης, του συντονισμού και της εποπτείας».

Μετά την αξιολόγηση ακολούθησαν η έγκριση των σχετικών πρακτικών, η υπογραφή των συμφωνητικών και η έκδοση της Υπουργικής Απόφασης ένταξης των βιβλίων στο Μητρώο.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας προβλέφθηκε και στάδιο υποβολής και εξέτασης ενστάσεων, πριν από την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων και την ένταξη των εγκεκριμένων διδακτικών βιβλίων στο Μητρώο. Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε ηλεκτρονικά μέσω της σχετικής πλατφόρμας του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

Σημειώνεται πως έχει αναπτύξει το Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων, ενώ η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων έχει αναπτυχθεί από το ΙΤΥΕ «Διόφαντος».

Επομένως, η απάντηση στο ερώτημα «ποιος εγκρίνει ένα σχολικό βιβλίο;» δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα πρόσωπο ή σε μία μόνο απόφαση. Πρόκειται για μια αλληλουχία συγγραφής, αξιολόγησης, θεσμικής εποπτείας και τελικής ένταξης στο Μητρώο.


Τι αλλάζει με το Πολλαπλό Βιβλίο

Η μεγάλη αλλαγή αφορά το τι συμβαίνει αφού ολοκληρωθεί η παραπάνω διαδικασία. Με το Πολλαπλό Βιβλίο προβλέπεται η δυνατότητα επιλογής μεταξύ περισσότερων εγκεκριμένων διδακτικών βιβλίων, αντί μιας μοναδικής επιλογής ανά μάθημα για όλες τις σχολικές μονάδες.

Ωστόσο, η επιλογή δεν μπορεί να γίνει μεταξύ οποιωνδήποτε βιβλίων κυκλοφορούν στην αγορά. Αφορά αποκλειστικά τα βιβλία και τα διδακτικά πακέτα που έχουν ήδη περάσει τη διαδικασία αξιολόγησης και έχουν ενταχθεί στο επίσημο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων.


Ποιος επιλέγει τελικά τι θα χρησιμοποιηθεί στην τάξη

Τον Ιούνιο του 2026 το Υπουργείο Παιδείας έθεσε σε εφαρμογή τη διαδικασία επιλογής των βιβλίων για το σχολικό έτος 2027-2028. Σύμφωνα με την επίσημη απόφαση, οι σχολικές μονάδες της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης κλήθηκαν να επιλέξουν τα διδακτικά βιβλία και τα αντίστοιχα διδακτικά πακέτα που θα χρησιμοποιηθούν, μεταξύ εκείνων που είχαν ήδη ενταχθεί στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων.

Για τις σχολικές μονάδες της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης η διαδικασία επιλογής προβλεπόταν να ολοκληρωθεί έως τις 18 Ιουνίου 2026, ενώ για τη Δευτεροβάθμια έως τις 29 Ιουνίου 2026. Έτσι, με το νέο σύστημα δημιουργούνται δύο διαφορετικά επίπεδα: πρώτα αποφασίζεται ποια βιβλία πληρούν τις προϋποθέσεις ώστε να αποτελούν εγκεκριμένες επιλογές και, στη συνέχεια, οι σχολικές μονάδες επιλέγουν μεταξύ αυτών τα διδακτικά βιβλία και πακέτα που θα χρησιμοποιήσουν.


Μαρινάκης: "Δεν υπάρχει woke ατζέντα"

Ο θόρυβος γύρω από τις συγκεκριμένες αναφορές προκάλεσε και την αντίδραση της κυβέρνησης. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ερωτηθείς για το θέμα σε ραδιοφωνική του συνέντευξη στο MEGA NEWS 104,6, υπογράμμισε ότι κατά την επιλογή βιβλίων και Προγραμμάτων Σπουδών για παιδιά Δημοτικού απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.

«Όταν επιλέγουμε βιβλία, όταν επιλέγουμε προγράμματα σπουδών ειδικά για παιδιά δημοτικού, πολλώ δε μάλλον για παιδιά πρώτης, δευτέρας, τρίτης δημοτικού, πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και να δείχνουμε αυξημένη ευαισθησία», ανέφερε.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέρριψε παράλληλα κατηγορηματικά τις αιτιάσεις περί εφαρμογής «woke ατζέντας» από την κυβέρνηση, τονίζοντας: «Τα φύλα είναι δύο. Ο πατέρας είναι πατέρας, η μητέρα είναι μητέρα. Ούτε Γονέας 1 υπάρχει ούτε Γονέας 2 υπάρχει». Όπως υποστήριξε, άλλο είναι η ανάδειξη και αντιμετώπιση ενός θέματος που μπορεί να προκάλεσε αντιδράσεις και άλλο η απόδοση στην κυβέρνηση μιας συγκεκριμένης ιδεολογικής ατζέντας.


Μαραγκουδάκης στο parapolitika.gr: "Μου έκανε εντύπωση η φοβικότητα της κυβέρνησης"

Διαφορετική ήταν η προσέγγιση του καθηγητή Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου Μανούσου Μαραγκουδάκη, συγγραφέα του βιβλίου Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής για την Ε΄ και τη ΣΤ΄ Δημοτικού. Μιλώντας στο parapolitika.gr, ο κ. Μαραγκουδάκης υπερασπίστηκε την αναφορά σε διαφορετικές μορφές οικογένειας, εξηγώντας ότι στόχος δεν είναι η θετική ή αρνητική αξιολόγησή τους, αλλά η καταγραφή μιας υπαρκτής κοινωνικής πραγματικότητας. «Η θέση μας δεν είναι ούτε θετική ούτε αρνητική. Καταγράφουμε μία πραγματικότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως εξήγησε, ο εκπαιδευτικός στόχος είναι διπλός: αφενός να μη νιώσει κανένα παιδί ότι εξαιρείται λόγω της οικογένειας στην οποία μεγαλώνει και αφετέρου να καλλιεργηθεί στα υπόλοιπα παιδιά η δυνατότητα αποδοχής ακόμη και μιας πραγματικότητας που μπορεί να τους είναι λιγότερο οικεία. Ο ίδιος εμφανίστηκε, ωστόσο, ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε η κυβέρνηση μετά τις διαστάσεις που πήρε το θέμα.

«Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι η αντίδραση της κυβέρνησης, και συγκεκριμένα η φοβικότητά της», δήλωσε στο parapolitika.gr.

Παράλληλα, αναφερόμενος στη διαδικασία μέσα από την οποία προέκυψαν τα νέα εγχειρίδια, σημείωσε ότι «δεν ήταν θέμα κυβέρνησης. Ήταν θέμα του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ). Η κυβέρνηση δεν παρεμβαίνει σε αυτά τα πράγματα».

Ο σάλος γύρω από τις οικογένειες με γονείς ίδιου φύλου άνοιξε, έτσι, μια συζήτηση που ξεπερνά το περιεχόμενο των συγκεκριμένων σελίδων. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον ολόκληρη η διαδρομή ενός σχολικού βιβλίου: από τη συγγραφή και την αξιολόγηση μέχρι τη θεσμική έγκριση και, τελικά, την επιλογή του εγχειριδίου που θα χρησιμοποιηθεί στη σχολική τάξη.