Στο μικροσκόπιο της Επιτροπής Ανταγωνισμού μπαίνουν τα επιτόκια των τραπεζικών καταθέσεων, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για τα ευρήματα της κλαδικής έρευνάς της σχετικά με τη λειτουργία της αγοράς και τον ανταγωνισμό μεταξύ των τραπεζών.

Διαβάστε: Τράπεζα της Ελλάδος: Αυξήθηκαν τα επιτόκια νέων καταθέσεων και δανείων

Με αφορμή τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης, η Επιτροπή κάλεσε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη - θεσμικούς φορείς, εκπροσώπους του τραπεζικού κλάδου, ενώσεις καταναλωτών και την ακαδημαϊκή κοινότητα - να καταθέσουν τις προτάσεις και τις παρατηρήσεις τους έως τις 31 Μαρτίου 2026.

Οι θέσεις των συμμετεχόντων αναμένεται να αποτελέσουν σημαντικό οδηγό για την κατάρτιση της τελικής έκθεσης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία προγραμματίζεται να δημοσιευθεί μέχρι το τέλος του έτους. Στη διαδικασία συμμετείχαν στελέχη της Επιτροπής Ανταγωνισμού καθώς και εκπρόσωποι θεσμικών φορέων και της αγοράς.


Τα βασικά ευρήματα της έρευνας

Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης παρουσιάστηκαν βασικά συμπεράσματα της ενδιάμεσης μελέτης για τη λειτουργία της ελληνικής αγοράς καταθέσεων. Σύμφωνα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού:

  1. Η αύξηση των τραπεζικών καταθέσεων τα τελευταία χρόνια αφορά κυρίως προϊόντα υψηλής ρευστότητας και χαμηλής απόδοσης.
  2. Η μετακύλιση των αυξήσεων των επιτοκίων πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στα επιτόκια καταθέσεων υπήρξε περιορισμένη, καθυστερημένη και άνιση.
  3. Το κόστος ευκαιρίας της διακράτησης καταθέσεων παραμένει υψηλό, γεγονός που ενισχύει τη στροφή μέρους των αποταμιευτών προς εναλλακτικές μορφές επένδυσης.
  4. Η δομή της ελληνικής τραπεζικής αγοράς δεν ευνοεί την ανάπτυξη έντονου ανταγωνισμού στα επιτόκια καταθέσεων.


Τα ευρήματα για τα περιθώρια επιτοκίων

Η κλαδική έρευνα δείχνει ότι η διαφορά μεταξύ των μέσων επιτοκίων δανείων και καταθέσεων στην Ελλάδα έχει αυξηθεί σημαντικά:

-Για τα νέα δάνεια και καταθέσεις, η διαφορά ανέβηκε από 3,72 μονάδες τον Ιανουάριο 2021 σε 5,89 μονάδες τον Αύγουστο 2023 (+58%), μειούμενη σταδιακά σε 4,42 μονάδες τον Απρίλιο 2025.

-Για τα υφιστάμενα δάνεια και καταθέσεις, το περιθώριο αυξήθηκε από 3,65 σε 5,85 μονάδες την ίδια περίοδο και μειώθηκε σε 4,62 μονάδες τον Απρίλιο 2025.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) καθορίζει τρία βασικά επιτόκια πολιτικής για τις τράπεζες, μεταξύ των οποίων το επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων (DFR), με το οποίο οι τράπεζες καταθέτουν κεφάλαια στην ΕΚΤ για μία ημέρα. Από τον Ιούλιο 2022 έως τον Σεπτέμβριο 2023, η ΕΚΤ αύξησε σταδιακά το DFR από 0% στο 4%, ενώ από τον Ιούνιο 2024 ξεκίνησε διαδικασία μείωσης που συνεχίστηκε έως τον Ιούνιο 2025 και έκτοτε παρέμεινε σταθερό.

Στην Ελλάδα, τα επιτόκια καταθέσεων έχουν αυξηθεί συγκριτικά με τα τέλη του 2022, αλλά παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα του DFR της ΕΚΤ. Ανάλυση της S&P δείχνει ότι μεταξύ Ιουνίου 2022 και Μαΐου 2023, στην Ελλάδα μετακυλίστηκε μόλις το 10% των αυξήσεων επιτοκίων της ΕΚΤ στους καταθέτες, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 20%. Δηλαδή, οι ελληνικές τράπεζες δεν μετέφεραν πλήρως τις αυξήσεις επιτοκίων στους πελάτες, παρόλο που άλλες χώρες όπως η Μάλτα, η Κύπρος, η Ισπανία, η Σλοβενία και η Ιρλανδία είχαν ακόμη χαμηλότερη επίδοση.


Προτάσεις για ενίσχυση του ανταγωνισμού

Η Επιτροπή παρουσίασε επίσης μια σειρά προτάσεων για την ενίσχυση του ανταγωνισμού και τη βελτίωση των αποδόσεων για τους καταθέτες. Μεταξύ αυτών:

  • Ενίσχυση του ανταγωνισμού μέσω νέων εισόδων και επεκτάσεων τραπεζικών ιδρυμάτων, όπως π.χ. Attica/Credia Bank, συνεταιριστικές τράπεζες και Viva Bank με στόχο την πίεση για καλύτερα επιτόκια.
  • Διερεύνηση της δυνατότητας δημιουργίας κρατικών αποταμιευτικών λογαριασμών στα πρότυπα του γαλλικού μοντέλου Livret A/LEP, με κρατικά καθοριζόμενο επιτόκιο, ως συμπληρωματικό εργαλείο για τη στήριξη μικροκαταθετών και τη χρηματοδότηση του κρατικού προϋπολογισμού.
  • Ανάπτυξη αυθεντικών αποταμιευτικών προϊόντων που επιβραβεύουν τη μακροχρόνια διακράτηση κεφαλαίων, όπως το μοντέλο fidelity premium που εφαρμόζεται στο Βέλγιο, συνδυάζοντας υψηλότερη απόδοση με ευελιξία.
  • Ενίσχυση της κινητικότητας των καταθετών μέσω καλύτερης ενημέρωσης και σύγκρισης επιτοκίων, αξιοποίησης δημοσιεύσεων της Τράπεζας της Ελλάδος και ιστοσελίδων σύγκρισης, καθώς και απλοποίησης της διαδικασίας αλλαγής παρόχου τραπεζικών υπηρεσιών. Παράλληλα εξετάζεται η πιθανή επέκταση αυτών των διαδικασιών και στις επιχειρήσεις, αλλά και η μελλοντική δυνατότητα φορητότητας αριθμού τραπεζικού λογαριασμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η τελική έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναμένεται να συγκεντρώσει τα πορίσματα της έρευνας και τις θέσεις των εμπλεκόμενων φορέων, διαμορφώνοντας το πλαίσιο πιθανών παρεμβάσεων στην ελληνική τραπεζική αγορά.