Ο πόλεµος στη Μέση Ανατολή συµπλήρωσε έναν µήνα και συνεχίζεται, δηµιουργώντας ολοένα και µεγαλύτερα αδιέξοδα για την παγκόσµια οικονοµία. Το πετρέλαιο παραµένει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, αναζητώντας κατεύθυνση στους χρησµούς του προέδρου Τραµπ ή στις διαρροές των Πακιστανών, ενώ τα χρηµατιστήρια συµπεριφέρονται σαν roller coasters, εν αναµονή δηλώσεων και διαγγελµάτων.

Την ίδια στιγµή, η Ευρώπη, παραµένοντας µεγάλος εισαγωγέας ενέργειας, προσπαθεί να αξιολογήσει το µέγεθος και τις επιπτώσεις της κρίσης. Σύµφωνα µε τα τρία επικρατέστερα σενάρια της ΕΚΤ, µε το πετρέλαιο στα 81 δολάρια σε ετήσια βάση ο πληθωρισµός θα διαµορφωθεί στο 2,6%, στα 120 δολάρια θα ξεπεράσει το 4%, ενώ στο εφιαλτικό σενάριο των 150 δολαρίων θα εκτοξευθεί πάνω από 6%. Τη στιγµή αυτή, το κόστος ενέργειας παγκοσµίως διαµορφώνεται σε πάνω από 70% υψηλότερα για το πετρέλαιο και πάνω από 60% για το φυσικό αέριο, σε σχέση µε την πριν από την έναρξη του πολέµου περίοδο.

Γεωπολιτικά, αλλά και οικονοµικά, η Κίνα ενισχύεται, καθώς τα πλοία της διασχίζουν ανενόχλητα τα Στενά του Ορµούζ, ενώ τα συστήµατα εκτόξευσης πυραύλων και πλοήγησης drone των Ιρανών χρησιµοποιούν κινεζικούς δορυφόρους, µε ό,τι αυτό συνεπάγεται. ΟΙ ΗΠΑ, αφού πήραν και τον έλεγχο των πετρελαίων της Βενεζουέλας, έχουν εξελιχθεί σε παγκόσµιο εξαγωγέα ενέργειας και ψάχνουν τον πιο εύσχηµο τρόπο για το τέλος του πολέµου, συνδυάζοντάς το µε ευεργετικές για την οικονοµία τους συνέπειες.

Μέσα σε αυτό το δύσκολο και αχαρτογράφητο περιβάλλον, η χώρα µας καλείται να αντιµετωπίσει τις άµεσες και να προετοιµαστεί για τις µεσοµακροπρόθεσµες επιπτώσεις της κρίσης. Τα δηµοσιονοµικά πάνε καλά. Και οι πληροφορίες λένε πως το οριστικό δηµοσιονοµικό πλεόνασµα του 2025 που θα ανακοινωθεί θα είναι ακόµα καλύτερο των προβλέψεων. Αυτό προσφέρει στην κυβέρνηση σηµαντικό µαξιλάρι, όχι για τα µέτρα στήριξης που έχουν ήδη ανακοινωθεί, αλλά για τα µελλοντικά, που σίγουρα θα χρειαστούν.

Η ανάπτυξη κινδυνεύει και εξαρτάται από το πόσο θα διαρκέσει ακόµη ο πόλεµος, αλλά και από το ποιο από τα σενάρια για την τιµή του πετρελαίου θα επιβεβαιωθεί. Ηδη υπάρχει αναθεώρηση στο 1,9%, αλλά προβληµατίζει και η αναµενόµενη αύξηση του πληθωρισµού τους επόµενους µήνες, λόγω και των ανατιµήσεων που φυσιολογικά θα έρθουν από την αύξηση του κόστους ενέργειας και των πρώτων υλών. Ο τουρισµός υφίσταται πλήγµα, το µέγεθος όµως εξαρτάται από τη διάρκεια της κρίσης. Σίγουρα, πάντως, η ασφάλεια στην περιοχή, το κόστος της αεροµεταφοράς, που αυξάνεται, και ο πληθωρισµός, που θα επηρεάσει τις ευρωπαϊκές µας αγορές, επηρεάζουν αρνητικά.

Καλούµαστε να αντιµετωπίσουµε ακόµα µία σοβαρή κρίση, ίσως τη σοβαρότερη των τελευταίων ετών. Θα χρειαστούν µέτρα για την αγορά, για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, στοχευµένα και όχι οριζόντια. Η ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας παραµένει στο προσκήνιο και το όποιο σενάριο πολιτικής αστάθειας θα ήταν καταστροφικό στη δεδοµένη συγκυρία.

*Ο Γιάννης Ρέτσος είναι πρόεδρος του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών ερευνών (ΙΟΒΕ), διευθύνων σύμβουλος των Electra Hotel

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά