Mπορεί η εκεχειρία των δύο εβδομάδων στην οποία συμφώνησαν Ουάσινγκτον, Τελ Αβίβ και Τεχεράνη να έδωσε μια ανάσα στην αγορά, ωστόσο οι αναλυτές δεν παύουν να είναι επιφυλακτικοί. Η κατάπαυση του πυρός δίνει ένα περιθώριο στις αντιμαχόμενες πλευρές, με το Ιράν να δεσμεύεται ότι, εφόσον τηρηθεί η παύση των εχθροπραξιών, τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν και πάλι. Εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 420 δεξαμενόπλοια παγιδευμένα μέσα στο στενό.

Η ανάφλεξη στην περιοχή έχει διαταράξει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με την Ευρωπαϊκή Ενωση να έχει ήδη επιστρατεύσει ως λύση –μεταξύ άλλων– την αποδέσμευση των πετρελαϊκών της αποθεμάτων, για να προστατεύσει τις οικονομίες και τα νοικοκυριά από τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.

Το παζλ των πετρελαϊκών αποθεμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Τον Μάρτιο, η συντονισμένη απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA) σηματοδότησε μία από τις μεγαλύτερες έκτακτες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών. Από αυτό το σύνολο, περίπου 92 εκατομμύρια βαρέλια συνεισέφεραν 20 κράτη-μέλη της Ε.Ε. Σύμφωνα με τους ενεργειακούς αναλυτές, αυτά τα αποθέματα θα μπορούσαν να διαρκέσουν για περίπου πέντε μήνες με τους τρέχοντες ρυθμούς χρήσης – προσφέροντας προσωρινή ανακούφιση, αλλά όχι μακροπρόθεσμη λύση.

Ο επείγων χαρακτήρας της κατάστασης πηγάζει από μια εκτιμώμενη απώλεια 12 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου που συνδέεται με τη συνεχιζόμενη σύγκρουση. Για την Ε.Ε., η οποία καταναλώνει περίπου 10,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως –περίπου το 10% της παγκόσμιας ζήτησης–, οι επιπτώσεις είναι βαθιές. Μεγάλες οικονομίες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό μερίδιο αυτής της κατανάλωσης, που τις καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτες σε διαρκείς διαταραχές.

Επειτα από μια έκτακτη συνάντηση των υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε. στις 31 Μαρτίου, ο επίτροπος Ενέργειας, Dan Jørgensen, προειδοποίησε ότι το μπλοκ πρέπει να προετοιμαστεί για πιθανές διαταραχές, ειδικά στις αγορές ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις εισαγωγές από τη Μέση Ανατολή. Το μήνυμά του υπογράμμισε την ανάγκη για συντονισμό και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών ενόψει μιας «πιθανής παρατεταμένης σύγκρουσης».

Τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου της Ε.Ε. διατηρούνται σε εθνικό επίπεδο, αλλά συντονίζονται κεντρικά κατά τη διάρκεια κρίσεων. Αυτά τα αποθέματα συνήθως καλύπτουν περίπου 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών ή περίπου δύο μήνες κατανάλωσης. Εκτός από την έκτακτη αποδέσμευση, το μπλοκ διατηρεί σημαντική χωρητικότητα αποθήκευσης. Μόλις διυλιστεί, αυτό το απόθεμα θα μπορούσε να καλύψει τη ζήτηση για περίπου τρεις εβδομάδες. Η Γαλλία (120 εκατομμύρια βαρέλια), η Γερμανία (110 εκα τομμύρια βαρέλια) και η Ιταλία (76 εκατομμύρια βαρέλια) είναι οι κύριοι κάτοχοι πετρελαίου της Ενωσης, σύμφωνα με στοιχεία της Ε.Ε. Μεγάλα αποθέματα κατέχει επίσης η Ισπανία, ενώ χώρες όπως το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Μάλτα κατέχουν σημαντικά αποθέματα σε άλλες χώρες της Ε.Ε.

Είκοσι από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. των 27 έχουν συμβάλει στην έκτακτη απελευθέρωση πετρελαίου που συντονίστηκε από τον ΔΟΕ, συνολικά 91,7 εκατομμύρια βαρέλια ή περίπου το 20% των 400 εκατομμυρίων βαρελιών που απελευθερώθηκαν στις 11 Μαρτίου. Η Γερμανία απελευθέρωσε 19,5 εκατομμύρια βαρέλια, ακολουθούμενη από τη Γαλλία (14,6), την Ισπανία (11,6) και την Ιταλία (10). Η Ελλάδα αποδέσμευσε 2 εκατ. βαρέλια.

Οι ενεργειακοί αναλυτές εκτιμούν ότι τα αποθέματα πετρελαίου που απελευθερώνονται και χρησιμοποιούνται αυτή τη στιγμή μπορούν να διαρκέσουν περίπου πέντε μήνες, όπως προαναφέρθηκε. «Τα αποθέματα που αποδεσμεύτηκαν από τον IEA χρησιμοποιούνται ήδη. Μέχρι στιγμής έχουν χρησιμοποιηθεί εγχώρια. Εξαρτάται από τις χώρες, αλλά αποδεσμεύονται με ρυθμό περίπου 2,5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, επομένως θα χρειαστούν περίπου 160 ημέρες», δήλωσε στο Euronews ο Χομαγιούν Φαλακσάχι, ανώτερος ενεργειακός αναλυτής στην υπηρεσία εμπορικών πληροφοριών Kpler. Η αποθήκευση της Ε.Ε. αφορά σήμερα 270 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, σύμφωνα με την Kpler, ποσότητα αρκετή περίπου για τρεις εβδομάδες κατανάλωσης, μετά την επεξεργασία της σε ντίζελ, βενζίνη ή καύσιμο αεριωθούμενων.

Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτά τα αποθέματα είναι πεπερασμένα και καθίστανται λιγότερο αποτελεσματικά με την πάροδο του χρόνου, προβλέποντας έλλειμμα περίπου 2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου την ημέρα. «Στο σενάριο ενός παρατεταμένου πολέμου στο Ιράν, εκτιμούμε ότι το χάσμα διευρύνεται σε περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα μέχρι τον έκτο μήνα», δήλωσε η Μπρίτζετ Πέιν, επικεφαλής προβλέψεων πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Oxford Economics.

Ενώ η ενεργειακή κρίση του 2022 επηρέασε κυρίως τις εισαγωγές φυσικού αερίου μετά την απότομη απώλεια του 40% έως 45% των ρωσικών καυσίμων από την Ε.Ε., η κατάσταση σήμερα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη, καθώς πλέον υπάρχει μεγάλη έλλειψη πετρελαίου. Η δύσκολη τρέχουσα κατάσταση του μπλοκ ώθησε την πετρελαϊκή βιομηχανία να ανακαλέσει περίπου 4 δισεκατομμύρια βαρέλια ανεκμετάλλευτων πετρελαϊκών πόρων σε όλη την Ευρώπη, σύμφωνα με τη Διεθνή Ενωση Παραγωγών Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου (IOGP).

Αυτή η επικείμενη ανισορροπία έχει προκαλέσει συζητήσεις εντός της Ε.Ε. σχετικά με πρόσθετα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας περαιτέρω συντονισμένων απελευθερώσεων από στρατηγικά αποθέματα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παροτρύνουν επίσης τους πολίτες να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας, ιδίως περιορίζοντας τα περιττά ταξίδια, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας για τη διαχείριση της ζήτησης.

Δημοσιεύθηκε στο MoneyPro των Παραπολιτικών