Δημοσιονομικό «χώρο» 1 δισ. ευρώ για το 2027 «κλειδώνει» η κυβέρνηση, ο οποίος θα αποτελέσει τη βάση για το νέο πακέτο μέτρων στήριξης και παροχών που θα ανακοινωθεί στη ΔΕΘ, ενώ την ίδια στιγμή κρατά στην άκρη μία «δύναμη πυρός» 200 εκατ. ευρώ για έκτακτες παροχές τον Ιούνιο, ανάλογα με τις εξελίξεις και την πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με τον υφυπουργό Οικονομικών, Θάνο Πετραλιά, το διαθέσιμο αυτό περιθώριο προκύπτει από την πορεία των καθαρών δαπανών, που πλέον αποτελεί τον βασικό δείκτη αξιολόγησης στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης. Για το 2026 η απόκλιση από το όριο δαπανών διαμορφώνεται στο -0,1% του ΑΕΠ, ενώ για το 2027 στο -0,4% του ΑΕΠ, γεγονός που, μετά τις ήδη νομοθετημένες παρεμβάσεις, αφήνει καθαρό χώρο περίπου 200 εκατ. ευρώ για το 2026 και περίπου 1 δισ. ευρώ για το 2027.

Ο υφυπουργός σημείωσε ότι η εικόνα αυτή διαμορφώθηκε μέσα από τις διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο, στο πλαίσιο του Program Surveillance και του ευρωπαϊκού εξαμήνου, όταν εξετάστηκαν αναλυτικά τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού του 2025, καθώς και η επίδραση των νέων ελεγκτικών εργαλείων καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.

Κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση του δημοσιονομικού χώρου είχαν δύο παράγοντες. Πρώτον, η αναγνώριση περίπου 200 εκατ. ευρώ μόνιμων νέων εσόδων, που προέρχονται από παρεμβάσεις όπως η επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, η φορολόγηση των διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών και η εφαρμογή του Ψηφιακού Πελατολογίου σε συγκεκριμένους κλάδους. Δεύτερον, η μόνιμη εξοικονόμηση περίπου 600 εκατ. ευρώ από την πλευρά των δαπανών, η οποία προέκυψε από τον εξορθολογισμό της λειτουργίας φορέων του Δημοσίου, τη μείωση λειτουργικών δαπανών υπουργείων και την καλύτερη διαχείριση πόρων στη γενική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το συνολικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2025 εμφάνισε βελτίωση περίπου 2,9 δισ. ευρώ σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις. Από αυτά, τα 1,2 δισ. ευρώ προήλθαν από αυξημένα έσοδα και τα 1,7 δισ. ευρώ από χαμηλότερες δαπάνες. Ωστόσο, μόνο τα 600 εκατ. ευρώ της πλευράς των δαπανών χαρακτηρίζονται μόνιμου χαρακτήρα και επηρεάζουν τον μελλοντικό δημοσιονομικό χώρο, καθώς το υπόλοιπο αφορά κυρίως χρονικές μετατοπίσεις πληρωμών και ετεροχρονισμό δαπανών.

Ο συνδυασμός των μόνιμων παρεμβάσεων σε έσοδα και δαπάνες οδήγησε στη δημιουργία αρχικού δημοσιονομικού χώρου περίπου 800 εκατ. ευρώ, ο οποίος ωστόσο αναπροσαρμόζεται λόγω των νέων προγραμματισμένων μέτρων, διαμορφώνοντας τον καθαρό διαθέσιμο χώρο στο 1 δισ. ευρώ για το 2027.

Τα μέτρα στήριξης που είναι στο τραπέζι

Αν και η ΔΕΘ έχει ακόμα πολύ δρόμο, τα σχέδια επί χάρτου δεν λείπουν από το τραπέζι του οικονομικού επιτελείου. Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η ελάφρυνση των επιχειρήσεων, με το σκεπτικό ότι οι υγιείς επιχειρήσεις μπορούν να υποστηρίξουν και υψηλότερους μισθούς για τους εργαζόμενους τους. Με αυτό το σκεπτικό, δεδομένη θα πρέπει να θεωρείται η μείωση της προκαταβολής φόρου από το 80%, ενδεχομένως στο 55%. Επιπλέον, διαχειρίσιμο χαρακτηρίζεται το δημοσιονομικό κόστος από την κατάργηση του Τέλους Επιτηδεύματος και στα νομικά πρόσωπα, μετά την κατάργησή του για τους επαγγελματίες.

Η περαιτέρω μείωση του φορολογικού συντελεστή για τα νομικά πρόσωπα, από το 22% στο 20% δεν θεωρείται καίριας σημασίας, αντιθέτως προκρίνεται η περαιτέρω μείωση του μη μισθολογικού κόστους, δηλαδή των ασφαλιστικών εισφορών κατά τουλάχιστον 1 ποσοστιαία μονάδα, κάτι που δεν ελαφρύνει μόνο τις επιχειρήσεις, αλλά θα αυξήσει εμμέσως και τους μισθούς.

Με δεδομένο ότι ήδη ανακοινώθηκε η αύξηση του ετήσιου επιδόματος των συνταξιούχων, καθώς και η διεύρυνση των δικαιούχων επιστροφής ενοικίου, η προσοχή στρέφεται στο πώς θα μπορούσε να μειωθεί και το φορολογικό βάρος για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, ως κίνητρο για την αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών αλλά και τη συγκράτηση των μισθωμάτων. Μεταξύ των μέτρων για τα οποία εκπονούνται σενάρια εργασίας, είναι νέες διορθωτικές κινήσεις στον ΕΝΦΙΑ, με δεδομένο ότι κάποια στιγμή εντός του 2027 θα πρέπει να γίνει αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών, ενώ συζητούνται και νέες παρεμβάσεις στο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών.

Αναθεώρηση προβλέψεων  

Σε επί τα χείρω αναθεώρηση των προβλέψεων για την ελληνική οικονομία προχωρεί το οικονομικό επιτελείο, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με τον πήχη της ανάπτυξης για το 2026 να «προσγειώνεται» στο 2% από 2,4% που προέβλεπε αρχικά ο προϋπολογισμός και για το 2027 να τοποθετείται ανοδικά στο 2% από 1,7%. Ο πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,2% φέτος έναντι της πρόβλεψης 2,2% με βασική υπόθεση η τιμή του Brent να διαμορφωθεί στα 89 δολάρια το βαρέλι για ολόκληρο το έτος. Για το 2027 αναμένεται να ανέλθει στο 2,4% έναντι προηγούμενων εκτιμήσεων για 2,2%. Το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί φέτος στο 3,2% του ΑΕΠ.  Παράλληλα, ενισχύεται το συγχρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, που αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ το 2027 από 6,35 δισ. ευρώ, με τη συμβολή ευρωπαϊκών πόρων.