Συνέδριο "30th Annual Government Roundtable" του Economist: Ένα ραβασάκι στην Gen Z - Ο ρόλος της ΕΛΑΣ, οι δυσκολίες για ισχυρή Ευρώπη και το... κολύμπι της AI (Εικόνες & Βίντεο)

Στο παρελθόν ανήκει το συνέδριο 30th «Annual Government Roundtable» του Economist, το οποίο ωστόσο ψηλάφησε τόσο το εγγύς όσο και το μακρινό μέλλον. Από την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα και τις δυσκολίες για μια πανίσχυρη Ευρώπη, στην ανάγκη να καταστεί ο κοινωνικός κόσμος ασφαλής για την Gen Z, και από τις δυνατότητες -αλλά και την έλλειψη ευαισθησίας- της τεχνητής νοημοσύνης μέχρι το clawback και τις φαρμακευτικές επενδύσεις, πλείστα ζητήματα τέθηκαν επί τάπητος αυτό το διήμερο. Η ναυτιλία μπήκε στο μικροσκόπιο, η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ αναλύθηκε, συζητήθηκαν τα οικονομικά δεδομένα σε σύγκριση με τις διεθνείς αναταραχές, όπως και οι ρόλοι κρατών σε ό,τι αφορά τις οικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις. 

Διαβάστε: Συνέδριο "30th Annual Government Roundtable" του Economist: Ο μετασχηματισμός της παγκόσμιας οικονομίας και η διεθνής αστάθεια των αγορών στο επίκεντρο των συζητήσεων της τρίτης ημέρας

Αλέξης Τσίπρας, πρόεδρος της ΕΛΑΣ, τέως πρωθυπουργός της Ελλάδας

«Η ΕΛΑΣ δημιουργήθηκε για να καλύψει το κενό στην αντιπολίτευση, την ανάγκη για αντιπολιτευτικό έλεγχο», τόνισε ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης και τέως πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, θέτοντας ως στόχο του νέου κόμματος στις επόμενες εκλογές -όποτε και αν γίνουν- να διεκδικήσει τη διακυβέρνηση του τόπου από τη ΝΔ.

Όπως είπε, η ΕΛΑΣ έρχεται με σχέδιο ως κυβερνώσα Αριστερά. Ερωτηθείς μάλιστα για την ευρωομάδα στην οποία θα εντασσόταν, σημείωσε ότι το κόμμα του αντιπροσωπεύει τη σοσιαλδημοκρατία, τη ριζοσπαστική αριστερά και την πολιτική οικολογία: «Τέτοια πολιτική οικογένεια δεν υπάρχει τώρα στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο. Αυτό, βεβαίως, δεν αποκλείει την πιθανότητα κάποια στιγμή να σχηματιστεί, όταν έρθει η ώρα -είναι μακριά ακόμα η ώρα των ευρωπαϊκών εκλογών». Ο ίδιος άσκησε κριτική στον πρωθυπουργό, λέγοντας ότι εγκατέλειψε το δόγμα της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής. Αναφερόμενος στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, μίλησε για μια στάση των κρατών-μελών η οποία επιβραβεύει αντί να πιέζει την Τουρκία. Ο κ. Τσίπρας μίλησε επίσης για την ανάγκη να δημιουργηθεί εθνικό ταμείο ανάκαμψης και τάχθηκε υπέρ της αλλαγής του συστήματος των πανελλαδικών εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Πέτερ Μπόφινγκερ, οικονομολόγος, πρώην μέλος του γερμανικού Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων

«Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι η ένωση κεφαλαιαγορών και των τραπεζών [..] Το πρόβλημα είναι η τεχνολογία» τόνισε ο οικονομολόγος και πρώην μέλος του Γερμανικού Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων Πέτερ Μπόφινγκερ, ο οποίος υποστήριξε ότι «είμαστε εν μέσω μιας παγίδας». «Δεν έχει γίνει τίποτα στη μεσαίας κλίμακας τεχνολογία. Δεν έχουμε ψηφιακές δεξιότητες και έχουμε χάσει την τεχνογνωσία στην κατασκευή», πρόσθεσε, επικαλούμενος ως παράδειγμα τον ανταγωνισμό με την Κίνα στον τομέα των ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Η απάντηση στο παραπάνω πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι η υιοθέτηση μιας συνεκτικής πολιτικής στη βιομηχανία. Και πώς θα γίνει αυτό; Με τη χρηματοδότηση. «Αλλά όχι αναποδογυρίζοντας τις αποταμιεύσεις των καταθετών. Χρειαζόμαστε έναν άλλον μηχανισμό, να εντοπίσουμε τα στρατηγικά πεδία και να κινητοποιήσουμε τα χρήματα», εξήγησε. Χρειαζόμαστε, συμπλήρωσε, μια κοινή προσπάθεια, δηλαδή ένα ευρωομόλογο. «Χρειαζόμαστε κονδύλια που πρέπει να έρχονται από τις κυβερνήσεις και όχι από τους καταθέτες», συνέχισε στο ίδιο μήκος κύματος. Παράλληλα, στηλίτευσε το γεγονός ότι η βιομηχανική πολιτική είναι εντελώς απούσα από τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα. Είναι τρομερό, σημείωσε, το γεγονός ότι στην καρδιά της Ευρώπης, δηλαδή στη Γερμανία, δεν υπάρχει πολιτική για το πώς λειτουργεί η βιομηχανία. Γι’ αυτό, κατέληξε, «εδώ και επτά χρόνια στη Γερμανία δεν υπάρχει ανάπτυξη, η οικονομία είναι παγωμένη».

Γκίκας Χαρδούβελης, πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος

Τον κατακερματισμό σε όλα τα επίπεδα χαρακτήρισε ως το κορυφαίο πρόβλημα της Ευρώπης ο πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος Γκίκας Χαρδούβελης. «Χρειάζεται μια ενιαία πολιτική βούληση, η οποία λείπει από την ΕΕ», συμπλήρωσε, εξηγώντας ότι έχουμε 27 κράτη και 27 διαφορετικούς ηγέτες που αποφασίζουν. «Είναι κάτι πολύ δύσκολο. Για αυτό έχουμε μείνει πίσω». Κατά τον ίδιο, η πρόοδος μπλοκάρεται από την πολιτική του βέτο. «Ίσως πρέπει να βρούμε τρόπους να παρακάμψουμε αυτό το βέτο», πρόσθεσε. Από την άλλη πλευρά, χαρακτήρισε την τρέχουσα κρίση ως μια ευκαιρία. «Η Ευρώπη συνήθως κινείται λόγω κρίσεων. Αυτήν τη φορά είναι ο Τραμπ», δήλωσε, διερωτώμενος αν «μπορούμε να αδράξουμε την ευκαιρία και να αποκτήσουμε μια κοινή αμυντική πολιτική». Από εκεί και πέρα, ο κ. Χαρδούβελης τόνισε ότι η Ευρώπη έχει μεγάλες βιομηχανίες σε εθνικό επίπεδο αλλά όχι μεγάλες σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, επαναλαμβάνοντας το πρόβλημα του κατακερματισμού. Τέλος, παρατήρησε ότι μόλις το 10% των όσων προτείνει η έκθεση Ντράγκι έχει μέχρι στιγμής υιοθετηθεί, υπογραμμίζοντας ότι είμαστε πίσω σε κλάδους, όπως οι μεταφορές και η ενέργεια. «Είναι ένα πολιτικό πρόβλημα», κατέληξε.

Τομ Νταφ Γκόρντον, αντιπρόεδρος και επικεφαλής της πολιτικής για την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική (ΕΜΕΑ), OpenAI

«Το ερώτημα αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να σκεφτεί είναι παρόμοιο με το ερώτημα αν ένα υποβρύχιο μπορεί να κολυμπήσει», ανέφερε χαρακτηριστικά ο αντιπρόεδρος και επικεφαλής της πολιτικής ΕΜΕΑ της OpenAI Τομ Νταφ Γκόρντον. Όπως είπε, η ΑΙ ωφελεί τους πάντες, αποκαλύπτοντας γνώση σε μια σειρά από τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας. «Η πρόκληση είναι να προσαρμόσουμε την τεχνητή νοημοσύνη όχι γρήγορα αλλά σοφά», σημείωσε ο κ. Gordon. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το 84% των νέων στην Ελλάδα χρησιμοποιεί ΑΙ, «το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη». Αναφέρθηκε δε στη συνεργασία της OpenAI με την ελληνική κυβέρνηση μέσω προγράμματος στον τομέα της εκπαίδευσης.

Νταν Στρέιταν, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της RCI Holding

«Οι δυνατότητες της ΑΙ, για παράδειγμα, στην τέχνη είναι θαυμάσιες. Έχει νιώσει όμως κανείς το συναίσθημα που βιώνει όταν αντικρίζει ένα έργο των μεγάλων κλασικών ζωγράφων;», διερωτήθηκε χαρακτηριστικά ο διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της RCI Holding Dan Stratan, για να καταδείξει τα όρια που -κατά τη γνώμη του- υπάρχουν στα επιτεύγματα της τεχνητής νοημοσύνης.

Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, γενικός γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Λέμε ότι η Ευρώπη δεν πρωτοπορεί στην ΑΙ, ωστόσο η Ευρώπη έχει πρωτοπορήσει στην υιοθέτηση της υπεύθυνης, δημοκρατικής ΑΙ, τόνισε ο γενικός γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος. Αναφέρθηκε στον τεχνολογικό ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας και Ευρώπης σημειώνοντας ότι η αγορά επιλέγει αυτόν που θα παραγάγει πρώτος τη νέα τεχνολογία. Άρα η Ευρώπη, επεσήμανε, για να αξιοποιήσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της υπεύθυνης, δημοκρατικής χρήσης της ΑΙ πρέπει να επιταχύνει. Στο ίδιο πλαίσιο, τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να δουλέψει περισσότερο σε ό,τι αφορά τη δημιουργία υπολογιστικής ισχύος, τη μετατροπή της τεχνογνωσίας σε προϊόντα –κάτι που χαρακτήρισε μεγάλο πρόβλημα της Ευρώπης–, την κλίμακα των επενδύσεων στην τεχνολογία και την αξιοποίηση του ταλέντου. Τέλος αναφέρθηκε στη διαφορά μεταξύ των εταιρειών που παράγουν ΑΙ, που δημιουργούν μοντέλα, και των λεγόμενων hyper-scalers, όπως είναι οι Amazon, Google, Microsoft κ.λπ.

Ιβάν Βασίλεφ, υπουργός Καινοτομίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Βουλγαρίας

Στις πρωτοβουλίες της Βουλγαρίας εν σχέσει με την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) εστίασε ο υπουργός Καινοτομίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Βουλγαρίας Ιβάν Βασίλεφ, αναφέροντας ότι η βουλγαρική κυβέρνηση δημιούργησε ένα πάνελ ψηφιακών συμβούλων (ρομπότ και μηχανών) που συνέβαλε στο να διαμορφώσει την πολιτική της στον τομέα. Σε αυτό το πλαίσιο, επεσήμανε ότι η ΑΙ δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους εμπειρογνώμονες, αλλά μπορεί να τους βοηθήσει. Αναφέρθηκε ακόμα στην κατασκευή ενός από τα ΑΙ factories της ΕΕ που έχει ξεκινήσει στη Σόφια. Σημείωσε ότι οι χώρες δεν μπορούν να ξοδέψουν τόσα όσο οι τεχνολογικοί κολοσσοί, αλλά μπορούν να διαμοιράζουν τη γνώση και να την αξιοποιούν για το κοινό καλό, με τη βοήθεια της ρύθμισης. Επεσήμανε ακόμα ότι δεν πρέπει να αναγκαστούμε να επιλέξουμε μεταξύ καινοτομίας και εμπιστοσύνης και ότι οι αποφάσεις θα πρέπει να παραμείνουν στα χέρια των ανθρώπων.

Ιβόνα Σικόρα, ανώτερη αντιπρόεδρος και γενική διευθύντρια, EMEA, της Iron Mountain

Από την αυτοματοποίηση των διαδικασιών έχουμε περάσει σήμερα σε μια φάση όπου η ΑΙ μαθαίνει από τις διαδικασίες, αναγνωρίζει εξαιρέσεις, επαυξάνει τις διαδικασίες, τόνισε η ανώτερη αντιπρόεδρος και γενική διευθύντρια, EMEA, της Iron Mountain Ιβόνα Σικόρα. Σημείωσε ότι οι εταιρείες αναρωτιούνται για ποιον σκοπό πρέπει να χρησιμοποιήσουν τους ψηφιακούς agents και σε αυτό το πλαίσιο αναφέρθηκε στη σημασία της διαχείρισης της agentic AI. Η κ. Sik;ora αναφέρθηκε επίσης στη σημασία των πρακτικών εφαρμογών της AI, μεταξύ άλλων, για την ψηφιοποίηση του κράτους, όπως έχει κάνει και η Ελλάδα. Τέλος, επεσήμανε ότι όντως η ΑΙ αντικαθιστά βασικές εργασίες που μέχρι σήμερα έκαναν οι άνθρωποι, οπότε χρειάζεται upskilling, αλλά και δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας που έχουν να κάνουν με την ίδια τη διαχείριση και αξιοποίηση της τεχνολογίας.

Γεώργιος Σιούφας, διευθύνων εταίρος και ιδρυτής της δικηγορικής εταιρείας Σιούφας & Συνεργάτες

Στον ρόλο που διαδραματίζει η agentic AI στις δικηγορικές υπηρεσίες εστίασε ο διευθύνων εταίρος και ιδρυτής της Δικηγορικής Εταιρείας Σιούφας & Συνεργάτες Γεώργιος Σιούφας. Ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι οι ψηφιακοί agents μπορούν να σχεδιάζουν, να αποφασίζουν, να εκτελούν, ακόμα και να διαπραγματεύονται και να συντάσσουν έγγραφα με αυτόνομο τρόπο. Αυτό, όπως σημείωσε, θέτει θέματα σχετικά με το ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη. Η ΑΙ πρέπει να ελέγχεται, να αξιολογείται, να τοποθετείται στην αγορά, ωστόσο η agentic AI συμπεριφέρεται λιγότερο ως προϊόν και περισσότερο ως «παίκτης», είπε χαρακτηριστικά. Περαιτέρω, ο κ. Σιούφας έδωσε έμφαση σε τρεις αρχές: α) λογοδοσία βάσει σχεδιασμού, αυτονομία όχι με ανωνυμία αλλά με ευθύνη φυσικού ή νομικού προσώπου, β) προσαρμογή με ανθρώπινη εποπτεία, και γ) αναλογικότητα όσον αφορά τη ρύθμιση των agents. Έκλεισε τονίζοντας ότι η agentic AI δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους δικηγόρους, αλλά μπορεί να εκθέσει τη διαφορά ανάμεσα σε εκείνους που ασκούν τη δικηγορία ως διαδικασία και εκείνους που την ασκούν ως ικανότητα κρίσης.

Θανάσης Ναυρόζογλου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Natech Banking Solutions

Υπάρχει μια τεράστια ευκαιρία για την Ευρώπη όσον αφορά την ΑΙ, τόνισε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Natech Banking Solutions Θανάσης Ναυρόζογλου, και εξήγησε ότι μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε υπέρ του εκδημοκρατισμού και της μείωσης των ανισοτήτων. Επεσήμανε ότι η Ευρώπη είναι καλή στο να ρυθμίζει το πλαίσιο και ότι οι εφαρμογές της τεχνολογίας, πέρα από τη δημιουργία της, την εξελίσσουν περαιτέρω. Αναφέρθηκε στον αντίκτυπο της agentic AI στον τραπεζικό τομέα, έναν τομέα ιδιαίτερα ρυθμισμένο, όπως είπε. Ανέφερε ότι τραπεζικές εφαρμογές υπάρχουν πλέον παντού και ότι κίνδυνοι από την εφαρμογή της ΑΙ θα υπάρξουν, αλλά ο βασικός κίνδυνος είναι να μην κάνουμε τίποτα όταν πρέπει να κάνουμε κάτι, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά. Σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε την ανάγκη η Ευρώπη να επιταχύνει τους ρυθμούς της όσον αφορά την ΑΙ.

Πολ Μικς, διευθύνων σύμβουλος της Freedom Capital Markets

Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα είναι μια «κούρσα εξοπλισμών» μεταξύ 4-5 αμερικανικών παρόχων πολύ μεγάλης κλίμακας (hyper-scalers) που κυριαρχούν παγκοσμίως, τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος της Freedom Capital Markets Πολ Μικς. Ωστόσο, συνέχισε, μπορεί κανείς να επιτύχει όχι στο πεδίο της παραγωγής αλλά στο πεδίο της εφαρμογής. Εκεί εντόπισε μια μεγάλη ευκαιρία για την Ευρώπη. Επεσήμανε ότι οι ΗΠΑ έχουν στον τομέα του διαδικτύου μια νομοθεσία που έχει μείνει πίσω, στην εποχή Κλίντον. Σύμφωνα με αυτήν τη νομοθεσία, εξήγησε, οι εταιρείες social media θεωρήθηκαν αγωγοί μεταφοράς δεδομένων που δεν έχουν ευθύνη για το περιεχόμενο. Στο ίδιο πλαίσιο, o κ. Meeks τόνισε ότι η καλή νομοθέτηση για την ΑΙ και η απαραίτητη ρύθμιση είναι πιο πιθανό να έρθει από την Ευρώπη, και όχι από την Αμερική, εξηγώντας ότι αυτό είναι επίσης μια μεγάλη ευκαιρία για την Ευρώπη.

Ιωάννης Τσακίρης, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ)

«Στην Ελλάδα δεν μιλάμε πλέον για ανάκαμψη αλλά για μετασχηματισμό της οικονομίας», τόνισε ο από το βήμα του Economist ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Ιωάννης Τσακίρης, ο οποίος στάθηκε σε στοιχεία που είναι κρίσιμα για το επενδυτικό περιβάλλον, όπως η σταθερότητα και η εφαρμογή φορολογικών και ψηφιακών μεταρρυθμίσεων.

Γιώργος Πιτσιλής, Διοικητής, Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ)

«Έχουμε παίξει κεντρικό ρόλο στην αποκατάσταση της σταθερότητας», επεσήμανε ο διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) Γιώργος Πιτσιλής, ο οποίος μίλησε για μεγαλύτερη διαφάνεια στην ελληνική οικονομία. «Οι επενδυτές δεν κοιτάζουν μόνο τους φορολογικούς συντελεστές, αλλά το πόσο απλοί είναι οι κανόνες», σχολίασε, και έκανε λόγο για συνεχή βελτίωση των ψηφιακών υπηρεσιών. «Η φορολογική διοίκηση δεν χρειάζεται να είναι επιεικής αλλά σταθερή και υποστηρικτική», σημείωσε ο κ. Πιτισιλής.

Γεώργιος Παγουλάτος, πρέσβης της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ

«Στην Ελλάδα αλλάζει η διάρθρωση της οικονομίας», παρατήρησε ο πρέσβης της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ Γεώργιος Παγουλάτος, μιλώντας για βελτιωμένη συλλογή εσόδων, –η οποία, όπως είπε, οδηγεί σε διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα– και για αύξηση των εξαγωγών σε τομείς υψηλής αξίας. Σημείωσε ωστόσο ότι η ελληνική οικονομία υστερεί ακόμη σε όρους παραγωγικότητας. «Πρέπει να επιταχύνουμε, συνεχίζοντας με συνέπεια και διασφαλίζοντας ότι δεν θα επιστρέψουμε πίσω», τόνισε με νόημα ο κ. Παγουλάτος.

Κόλιν Έλις, επικεφαλής οικονομικής έρευνας της Moody’s Analytics

«Εκπληκτική πρόοδο» διαπίστωσε την τελευταία δεκαετία στην ελληνική οικονομία ο επικεφαλής οικονομικής έρευνας της Moody’s Analytics Colin Ellis. «Υπάρχει δημοσιονομικός χώρος πλέον, σε αντίθεση με άλλες χώρες της Ευρώπης», επεσήμανε μεταξύ άλλων. Ο ίδιος εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Ελλάδα δεν έχει ουσιαστικό επενδυτικό πρόβλημα, αν και συμπλήρωσε ότι μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης η πρόκληση για τη χώρα είναι να διατηρήσει τον ίδιο ρυθμό. Επιπλέον, πρόσθεσε ότι θα πρέπει να γίνουν περισσότερα στην απασχόληση, και τάχθηκε υπέρ κινήτρων που θα μειώσουν το κόστος σε τομείς όπως η βρεφονηπιακή φροντίδα.

Άδωνις Γεωργιάδης, υπουργός Υγείας

Στο πώς θα γίνει πιο αποτελεσματικό το clawback, αλλά και στο πώς η Ελλάδα θα καταστεί πιο ελκυστική για νέες φαρμακευτικές επενδύσεις μίλησε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης. Αφού ξεκαθάρισε ότι «ένα σύστημα επιστροφής χρημάτων θα ισχύει για όσο ανατέλλει ο ήλιος», τόνισε ότι «η κουβέντα είναι να δούμε πώς θα το κάνουμε πιο βιώσιμο». Σημείωσε δε, ότι τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση δίνει ετησίως 800 εκατ. ευρώ περισσότερο σε σχέση με ό,τι γινόταν παλαιότερα. Ειδική αναφορά έκανε στα μέτρα για τη συνταγογράφηση, εξηγώντας ότι προωθείται ένα σύστημα, το οποίο με τη χρήση ΑΙ θα αποτρέπει την υπερσυνταγογράφηση και κάθε είδους διαφθορά. Μάλιστα, προανήγγειλε ότι το συγκεκριμένο σύστημα θα ξεκινήσει την επόμενη εβδομάδα.

Παράλληλα, ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι από τις αρχές του 2027 θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή η αξιολόγηση όλων των φαρμάκων σε όρους οφέλους-κέρδους. «Για κάθε φάρμακο που πληρώνουμε, θα εξετάσουμε τι αποτέλεσμα έχει στο σύστημα υγείας, ώστε να είμαστε σε θέση να ξέρουμε ότι πληρώνουμε το σωστό φάρμακο, στη σωστή τιμή», εξήγησε, προτού διαμηνύσει ότι «έχουμε πολλές πολιτικές για να γίνει το σύστημα πιο δίκαιο και αποδοτικό». Σχετικά με την έρευνα και την ανάπτυξη, διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση θα δώσει κίνητρα στις εταιρείες, προαναγγέλλοντας την αλλαγή της νομοθεσίας για τις κλινικές δοκιμές φάσης Ι. Ωστόσο, όπως συμπλήρωσε, «η μεγαλύτερη ελπίδα είναι να χρησιμοποιήσουμε όλα τα τεράστια δεδομένα που συλλέγουμε», υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα έχει ψηφιοποιήσει σε ποσοστό 100% το σύστημα υγείας. Το επόμενο διάστημα, συνέχισε, θα ψηφιστεί το νομοσχέδιο για τη δευτερογενή χρήση αυτών των δεδομένων και τότε θα γίνουμε μια πολύ ελκυστική χώρα. «Μπορούμε να δώσουμε πολλά πράγματα στις εταιρείες που θα κάνουν χρήση όλων αυτών των δεδομένων», κατέληξε.

Σωτήρης Βανδώρος, καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, UCL, συνεργαζόμενος καθηγητής στο Harvard University

Τη σημασία της τεχνολογικής αξιολόγησης των φαρμάκων εξήρε ο καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, UCL, και συνεργαζόμενος καθηγητής του Harvard University Σωτήρης Βανδώρος, εξηγώντας ότι μέσω αυτής της διαδικασίας και οι ασθενείς θα πάρουν το φάρμακο που χρειάζονται, αλλά και το κράτος δεν θα πληρώνει πολλά χρήματα. «Έτσι θα έχουμε περισσότερη αξία για τους ασθενείς», σχολίασε. Από εκεί και πέρα, σημείωσε ότι πέραν της προσφοράς, θα πρέπει να εξετάσουμε και τη ζήτηση, καθώς δεν χρειάζεται να έχουμε υπερσυνταγογράφηση. Σχετικά με τη βιωσιμότητα τους συστήματος, τόνισε ότι λύσεις προσφέρονται και εντός και εκτός συστήματος. Θέλουμε έξυπνες λύσεις, […] να εκμεταλλευτούμε την τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές υπηρεσίες, [..] να βρούμε τρόπους ώστε να έχουμε τις σωστές ανταποκρίσεις στον τομέα της υγείας προς όφελος των ασθενών», επεσήμανε, μεταξύ άλλων. Όσον αφορά την Ελλάδα, ο κ. Βανδώρος χαρακτήρισε τη δημιουργία ενός καινοτόμου περιβάλλοντος ως απαραίτητη προϋπόθεση για την προσέλκυση επενδύσεων, αποσαφηνίζοντας ότι η κλινική δοκιμή χρειάζεται απουσία γραφειοκρατίας, ταχύτητα, ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές. «Πολλά προβλήματα έχουν ήδη αρθεί και σύντομα αυτό θα αποδώσει», τόνισε. «Αυτό που λείπει είναι οι επιχειρηματικές επενδύσεις», πρόσθεσε, αναφέροντας ότι η καινοτομία μπορεί να βελτιώσει την παραγωγή και να αυξήσει τις δυνατότητες εξαγωγών.

Καβίτα Πατέλ, γενική διευθύντρια για την Ελλάδα και την Κύπρο της Roche Hellas

Τη συμβολή των διαρθρωτικών αλλαγών στη βελτίωση του συστήματος υγείας, υπογράμμισε η γενική διευθύντρια για την Ελλάδα και την Κύπρο της Roche Hellas Καβίτα Πατέλ. «Στην Ελλάδα πρέπει να απομακρυνθούμε από το δημοσιονομικό κομμάτι και να δούμε τις διαρθρωτικές αλλαγές. Να χρησιμοποιηθεί ο προϋπολογισμός σοφά», τόνισε, προτού προσθέσει ότι αυτό σημαίνει διαρθρωτικές αλλαγές, ώστε το σύστημα να είναι πιο αποτελεσματικό. «Χρειαζόμαστε αξιολόγηση της τεχνολογίας, πράγμα που ήδη κάνει το υπουργείο Υγείας», συνέχισε, ενώ έθεσε το ζήτημα του «πώς να υιοθετηθούν οι απαιτούμενες διαρθρωτικές αλλαγές, ώστε να ελέγχουμε τη δαπάνη και να δίνουμε τα φάρμακα στους ασθενούς για να γίνουν ξανά παραγωγικοί». Σε αυτό το σημείο, τέλος, η κ. Patel επανέλαβε ότι πρέπει να σκεφτούμε διαφορετικά την καινοτομία, δηλαδή να μην επικεντρωνόμαστε στο κόστος, αλλά στο τι κερδίζουμε μακροπρόθεσμα.

Μάριος Θεμιστοκλέους, υφυπουργός Υγείας

«Η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία στα κρίσιμα φάρμακα, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται υψηλότερο κόστος παραγωγής», υποστήριξε ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους, επισημαίνοντας ότι η πανδημία ανέδειξε τις αδυναμίες των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων. «Η πρόσβαση στα φάρμακα δεν μπορεί να εξαρτάται από εξωγενείς παράγοντες», ανέφερε, τονίζοντας ότι «η πρόσβαση πρέπει να είναι ανεπηρέαστη» και ότι «οι χώρες πρέπει να έχουν στρατηγικά αποθέματα». Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρή φαρμακοβιομηχανία, η οποία αντιστοιχεί πλέον στο 12% της παραγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημείωσε ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από την Ινδία και την Κίνα στις πρώτες ύλες δημιουργεί κινδύνους και υποστήριξε πως «πρέπει να στηριχθούν οι πρώτες ύλες -έστω πιο ακριβά- όπως γίνεται στην άμυνα». Όπως είπε, στόχος είναι ένα μοντέλο που θα διασφαλίζει «ότι δεν πας στην τελείως χαμηλή τιμή», αλλά εξασφαλίζει ισορροπία και επάρκεια. Κλείνοντας, τόνισε ότι «πρέπει να έχουμε ανεξέλεγκτη πρόσβαση στο critical medicine» και εκτίμησε πως, όπως αυξήθηκαν οι αμυντικές δαπάνες τα τελευταία χρόνια, έτσι θα αυξηθούν και οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία, καθώς «θα είναι η προτεραιότητα».

Δημήτρης Δέμος, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της DEMO, αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ)

«Το μοντέλο των προμηθειών που βασίζεται αποκλειστικά στη χαμηλότερη τιμή απέτυχε και η Ευρώπη πρέπει να προστατεύσει την παραγωγή φθηνών φαρμάκων», υποστήριξε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της DEMO και αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ) Δημήτρης Δέμος, επισημαίνοντας ότι η πανδημία αποκάλυψε τις αδυναμίες του σημερινού συστήματος. Όπως ανέφερε, «ο κόσμος γερνάει, η ανάγκη για φάρμακα αυξάνεται», ενώ οι νέες θεραπείες γίνονται ολοένα ακριβότερες λόγω της έρευνας και του αυστηρού κανονιστικού πλαισίου. Αναφερόμενος στις δημόσιες προμήθειες, σημείωσε ότι «υπήρξαν διαγωνισμοί με έναν μειοδότη και κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή», γεγονός που οδήγησε σε τόσο χαμηλές τιμές ώστε «πολλά φάρμακα δεν μπορούσαν να παραχθούν στην Ευρώπη». Όπως είπε, το αποτέλεσμα ήταν να κυριαρχήσουν εισαγόμενα γενόσημα από την Κίνα και την Ινδία, όμως «αυτό το μοντέλο κατέρρευσε μέσα στην πανδημία», όταν εμφανίστηκαν σοβαρές ελλείψεις.

Ο κ. Δέμος υποστήριξε ότι το ελληνικό μοντέλο προμηθειών μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα, καθώς «διασφαλίζεις ότι τα νοσοκομεία σου έχουν το φάρμακο». Τόνισε, τέλος, ότι «πρέπει να προστατεύσουμε τα φθηνά φάρμακα μέσω ενός μοντέλου procurement», προειδοποιώντας ότι κανένα σύστημα υγείας δεν μπορεί να χρηματοδοτεί απεριόριστα όλες τις διαθέσιμες θεραπείες χωρίς έλεγχο των δαπανών.

Μίκαελ Ομπεράιτερ, επικεφαλής διεθνών εξωτερικών σχέσεων της Roche

«Η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει τη φαρμακοβιομηχανία ως στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης και όχι ως δημοσιονομικό κόστος», υποστήριξε ο επικεφαλής Διεθνών Εξωτερικών Σχέσεων της Roche Michael Oberreiter, προειδοποιώντας ότι η ήπειρος κινδυνεύει να χάσει το τελευταίο ισχυρό ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα. «Η φαρμακοβιομηχανία είναι το τελευταίο διαμάντι στο στέμμα της Ευρώπης», ανέφερε, τονίζοντας ότι η ήπειρος έχει ήδη απολέσει την πρωτοκαθεδρία σε άλλους κρίσιμους κλάδους, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και τα μικροτσίπ. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα πιο ευέλικτο ρυθμιστικό πλαίσιο, περισσότερες επενδύσεις στην καινοτομία και μια πραγματικά ενιαία αγορά για την υγεία.

Επεσήμανε ότι «η Ευρώπη δεν είναι μια ενιαία αγορά», καθώς οι εταιρείες καλούνται να δραστηριοποιηθούν μέσα σε «27 διαφορετικά συστήματα», γεγονός που επιβραδύνει την καινοτομία και την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει την έρευνα, την ανάπτυξη φαρμάκων και τη λειτουργία των συστημάτων υγείας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που «στο 2030 θα μας λείπουν εκατομμύρια γιατροί και νοσοκόμοι». Αναφερόμενος στην Ελλάδα, σημείωσε ότι η χώρα έχει σημειώσει πρόοδο στον εκσυγχρονισμό του συστήματος υγείας και των κλινικών δοκιμών, ενώ χαρακτήρισε ως μεγαλύτερο πλεονέκτημά της «τους ανθρώπους της και τη δημιουργικότητά τους». Τόνισε ακόμη ότι «το νοσοκομείο δεν είναι μόνο τα τούβλα, πρέπει η ιατρική να είναι ανθρώπινη», καλώντας κράτος, βιομηχανία και επιστημονική κοινότητα να συνεργαστούν ώστε η Ελλάδα να αξιοποιήσει τη δυναμική της ενόψει της Προεδρίας της ΕΕ το 2027.

Ρόμπερτ Χανέα, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του Therme Group

«Η μακροζωία δεν αφορά μόνο τα περισσότερα χρόνια ζωής αλλά κυρίως τα περισσότερα χρόνια υγείας και ποιότητας ζωής», υποστήριξε ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του Therme Group Ρόμπερτ Χανέα, καλώντας σε έναν συνολικό επανασχεδιασμό του αστικού περιβάλλοντος. Όπως ανέφερε, «υπάρχουν 4 πράγματα: χρόνια ζωής, υγιή χρόνια ζωής, μεγαλύτερο χρονικό διάστημα υγείας και χαράς, και επίσης η ευθανασία», εξηγώντας ότι η συζήτηση αφορά τόσο το “software” όσο και το "hardware" του ανθρώπινου σώματος. Υποστήριξε ότι οι σύγχρονες μεγαλουπόλεις έχουν δημιουργήσει «πανδημία μοναξιάς», με σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, καθώς «το αστικό περιβάλλον είναι σαν να έχει επιβληθεί πάνω στον τρόπο που έχει συνηθίσει το σώμα μας». O κ. Hanea τόνισε ότι «υπάρχει αξία στην κοινωνική αλληλοεπίδραση» και ότι οι πόλεις πρέπει να επανασχεδιαστούν ως υποδομές που συνδυάζουν υγεία, φύση και κοινωνική ζωή. «Πρέπει να ξεκινήσουμε μία σοβαρή συζήτηση για τις πόλεις» και «να τις σκεφτούμε ως υποδομές», κατέληξε.

Έβελιν Μπίσοφ, επικεφαλής του ιατρικού τμήματος του Sheba Longevity Centre, πρόεδρος της Healthy Longevity Medicine Society

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μεταμορφώσει τη δημόσια υγεία, αρκεί να συνοδευτεί από νέες πολιτικές για τη μακροζωία και την πρόληψη, υποστήριξε η επικεφαλής του Ιατρικού Τμήματος του Sheba Longevity Centre και πρόεδρος του Healthy Longevity Medicine Society Έβελιν Μπίσοφ. «Είμαι κλινική γιατρός και προσπαθώ να συνδυάσω την τεχνολογία και την ΑΙ στον τομέα της δημόσιας υγείας», ανέφερε, τονίζοντας ότι «πρέπει να δούμε καινούργιες πολιτικές» και να μεταφέρουμε τη γνώση για τη μακροζωία σε ολόκληρο τον πληθυσμό. Όπως είπε, η συζήτηση δεν αφορά μόνο την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα ζουν οι άνθρωποι με χρόνιες παθήσεις. Υπογράμμισε ακόμη ότι «η AI δεν είναι μόνο δεδομένα, είναι θεραπευτικά σχήματα νέα στη ζωή των ανθρώπων», ενώ μπορεί να βοηθήσει ώστε οι ασθενείς «να ενημερώνονται για τις νέες θεραπείες». Κατά την άποψή της, η μακροζωία αποτελεί πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας αλλά και οικονομικής ανταγωνιστικότητας.

Πελάγιο Κορτίνα Κόπλοβιτς, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Oakmond

Τα σημερινά συστήματα υγείας και συνταξιοδότησης σχεδιάστηκαν για μια εντελώς διαφορετική εποχή και χρειάζονται ριζική αναθεώρηση, είπε ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Oakmond Πελάγιο Κορτίνα Κόπλοβιτς και υπενθύμισε ότι «το πρώτο σύστημα συνταξιοδότησης» δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα, όταν «το προσδόκιμο ζωής ήταν 37 ετών», ενώ σήμερα στις περισσότερες χώρες φτάνει περίπου τα 80. Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια ζωής συνοδεύονται από αυξημένες ασθένειες και δαπάνες, γεγονός που καθιστά τα σημερινά μοντέλα μη βιώσιμα. «Πρέπει να έχουμε μια διαφορετική προσέγγιση» και «πρέπει να ενταχθεί η προληπτική ιατρική στη λογική της κοινότητας», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι όλα πρέπει να λειτουργούν μέσα σε ένα ενιαίο οικοσύστημα με τη συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης. Ανακοίνωσε ακόμη τη δημιουργία ενός «resort μακροζωίας» στη Μαρμπέγια και κατέληξε λέγοντας ότι «η υγεία είναι η μέγιστη πολυτέλεια που έχουμε και πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη για τη διαχείρισή της».

Νόα Μολίνσκι, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Von Ardenne Health

Η πραγματική επανάσταση στην υγεία δεν θα προέλθει από νέα φάρμακα αλλά από τη μετάβαση από τη θεραπεία στην πρόληψη, είπε ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Von Ardenne Health Νόα Μολίνσκι και ανέφερε ότι «δεν μπορείς να έχεις ανθεκτικές οικονομίες αν υπάρχει μέρος του πληθυσμού με χρόνιες παθήσεις», ενώ υπενθύμισε το ολυμπιακό ιδανικό ενός «λαμπρού μυαλού σε ένα λαμπρό σώμα», σημειώνοντας ότι τα σημερινά συστήματα υγείας δεν το υπηρετούν. «Ξοδεύουμε λιγότερα για την πρόληψη παρά για τη θεραπεία», σημείωσε, τονίζοντας ότι πολλές ασθένειες εξελίσσονται για χρόνια πριν διαγνωστούν. Υποστήριξε ότι «η επανάσταση της υγείας δεν αφορά σύστημα ή φάρμακο, αλλά τον τρόπο που σκεφτόμαστε» και ότι «πρέπει οι γιατροί να κρατούν τους ανθρώπους υγιείς». Παράλληλα, τόνισε πως «πρέπει να εντοπίζουμε το πρόβλημα όταν είναι ακόμα αόρατο» και να περιορίζεται η ανάγκη για εντατική θεραπεία μόνο στο τέλος της ζωής, κάτι που θα βελτιώσει τόσο την υγεία των πολιτών όσο και την ανθεκτικότητα των οικονομιών.

Ελίζαμπεθ Κέλαν, καθηγήτρια Ηγεσίας και Οργάνωσης στο King’s College London

«Η Γενιά Ζ δεν μπορεί να εξηγηθεί μέσα από στερεότυπα, αλλά μέσα από τις διαδοχικές κρίσεις που διαμόρφωσαν την ενηλικίωσή της», τόνισε η καθηγήτρια Ηγεσίας και Οργάνωσης του King’s College London Ελίζαμπεθ Κέλαν, αναφέροντας ότι «υπάρχουν πολλά στερεότυπα – και δεν είναι όλοι ίδιοι σε μία γενιά». Εξήγησε ότι οι γενιές διαμορφώνονται από τις κοινές κοινωνικές εμπειρίες και ότι η συγκεκριμένη γενιά «μεγαλώνει σε πολλαπλές κρίσεις». Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο της τεχνολογίας, σημειώνοντας πως «με ενδιαφέρει όχι μόνο η ΑΙ, αλλά πώς αλλάζει η αντίληψη των ανθρώπων», καθώς πλέον «έχουμε διαδραστική μάθηση με τις μηχανές, γίνονται οι σύμβουλοί σου». Καταλήγοντας, η κ. Kelan απέρριψε τους χαρακτηρισμούς που συνοδεύουν συχνά τους νέους, τονίζοντας ότι «δεν είναι η γενιά Ζ μία γενιά χιονονιφάδων».

Ελίτα Σφακιωτάκη, δικηγόρος, νομική σύμβουλος στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης

«Η Γενιά Ζ είναι η πρώτη που διαμορφώνει την προσωπικότητα και τις πολιτικές της απόψεις μέσα σε ένα πλήρως ψηφιακό περιβάλλον», υπογράμμισε η δικηγόρος και νομική σύμβουλος στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης Ελίτα Σφακιωτάκη. «Είμαστε η πρώτη γενιά που μεγάλωσε μέσα στην τεχνολογία, καθώς ζει μέσα στην ΑΙ και τα social». Τόνισε ότι πλέον «ζούμε σε ένα περιβάλλον τεχνολογίας που μας διαμορφώνει συνολικά», ενώ «διαμορφώνουμε προσωπικότητα και πολιτική άποψη μέσα σε αυτό», αποκτώντας μια νέα ψηφιακή ταυτότητα. Περιέγραψε τη Γενιά Ζ ως «μια αλγοριθμική γενιά», προειδοποιώντας όμως ότι «ζούμε μέσα σε ένα μαύρο κουτί», όπου «μας επιβεβαιώνει ο αλγόριθμος σε αυτά που πιστεύουμε». Αναφερόμενη στις εμπειρίες της γενιάς της, σημείωσε ότι «ζήσαμε πολλές κρίσεις, συνεχείς, μια εποχή ψυχικής υπερκόπωσης», αλλά παρά τις δυσκολίες χαρακτήρισε τη Γενιά Ζ ως «την πρώτη γενιά που μιλάει δυνατά και είναι ανθεκτική».

Θάνος Γεωργούντζος, νομικός σύμβουλος και σύμβουλος πολιτικής, ιδρυτής και εκτελεστικός διευθυντής της WeSolve Think Tank

Η Γενιά Ζ δεν απορρίπτει την πολιτική, αλλά ζητά νέους τρόπους συμμετοχής και μεγαλύτερη λογοδοσία από τους θεσμούς, επισήμανε ο νομικός σύμβουλος και σύμβουλος πολιτικής, ιδρυτής και εκτελεστικός διευθυντής του WeSolve Think Tank Θάνος Γεωργούντζος, για να προσθέσει ότι «η γενιά Ζ έχει χάσει την εμπιστοσύνη σε θεσμούς» και αισθάνεται ότι «η δημοκρατία μοιάζει με μονόλογο κι όχι διάλογο». Τόνισε ότι οι νέοι «θέλουν να ακουστεί η φωνή τους» και πρότεινε τη διαμόρφωση «ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου» που θα βασίζεται στη συμμετοχή, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Ως συγκεκριμένες προτάσεις παρουσίασε «την ίδρυση νεανικών συμβουλίων» και «νέες δομημένες διαβουλευτικές αρχιτεκτονικές», ενώ χαρακτήρισε την ελληνική Προεδρία της ΕΕ το 2027 ως ευκαιρία, ώστε «η κοινωνική διάσταση της Ευρώπης να αποτελέσει προτεραιότητα». Ο κ. Γεωργούντζος κατέληξε υπογραμμίζοντας ότι η γενιά Ζ δεν εγκαταλείπει την πολιτική αλλά τους παραδοσιακούς θεσμούς.

Σοφία Νικόλοβα, συνιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος της BioBliss

«Η Γενιά Ζ μεγάλωσε μέσα στην αβεβαιότητα και αναζητά εργασία, καινοτομία και επιχειρηματικότητα με ουσιαστικό κοινωνικό αντίκτυπο, σύμφωνα με την συνιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλο της BioBliss, Σοφία Νικόλοβα. Οι παππούδες μας ήταν η γενιά του πολέμου, οι γονείς μας η γενιά της διπλωματίας, εμείς η γενιά της κρίσης, της ΑΙ, των πολέμων, για τους οποίους μαθαίνουμε σε πραγματικό χρόνο από το κινητό μας», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι «οι αβεβαιότητες γίνονται η κανονικότητα της ζωής σου». Όπως είπε, «θέλουμε να δουλέψουμε σκληρά, αλλά να υπάρχει νόημα στη δουλειά μας», ενώ η βιωσιμότητα αποτελεί βασική προτεραιότητα για τη νέα γενιά. Αναφερόμενη στην BioBliss, σημείωσε ότι στόχος είναι «να βρούμε λύσεις με σημασία που αλλάζουν τη ζωή των ανθρώπων», προσθέτοντας πως «η καινοτομία μπορεί να ξεκινήσει από την περιέργεια». Κατέληξε τονίζοντας ότι «η γενιά Ζ θέλει το καλύτερο», πως «δεν χάνουμε την πίστη στους θεσμούς, θέλουμε να εξελιχθούμε καλύτερα» και ότι «ως γενιά είμαστε ανθεκτικοί».