Η Ελλάδα τοποθετείται πλέον δυναμικά στον διεθνή ακαδημαϊκό χάρτη με τη λειτουργία των πρώτων μη κρατικών ΑΕΙ, αλλά και με τη διεθνοποίηση και ενίσχυση των δημόσιων πανεπιστημίων, που αποτελεί κεντρική προτεραιότητα για την κυβέρνηση. Επιπλέον, η αναθεώρηση του Αρθρου 16 του Συντάγματος για την ίδρυση ιδιωτικών ΑΕΙ συνιστά μια αναγκαία αλλαγή και ξεκάθαρη στρατηγική επιλογή του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, και της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας για τον εκσυγχρονισμό της ανώτατης Εκπαίδευσης, ώστε να διευρυνθούν οι επιλογές των νέων, να ενισχυθεί ο υγιής ανταγωνισμός και να ανακοπεί η φυγή χιλιάδων Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό.

Αυτό τονίζει ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου σε συνέντευξή του στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΆ», σημειώνοντας ότι έχουν κατατεθεί αιτήσεις από τέσσερα νέα αναγνωρισμένα ξένα πανεπιστήμια για τη λειτουργία παραρτημάτων στη χώρα μας από το επόμενο ακαδημαϊκό έτος, με προγράμματα σπουδών που καλύπτουν ευρύ φάσμα γνωστικών αντικειμένων, καθώς και πέντε αιτήσεις επαναξιολόγησης. Επίσης η διαδικασία από την ΕΘΑΑΕ προχωρά κανονικά, με αυστηρά ακαδημαϊκά και ποιοτικά κριτήρια. Οπως εκτιμά ο υφυπουργός, θα υπάρξει συνέχεια στο ενδιαφέρον για επενδύσεις στην ανώτατη Εκπαίδευση, δη μιουργώντας νέες προοπτικές για τη χώρα και τη νέα γενιά.

Στα δημόσια πανεπιστήμια, όπως επισημαίνει ο κ. Παπαϊωάννου, ενισχύονται τα αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών και διευρύνονται οι συνεργασίες με κορυφαία ιδρύματα του εξωτερικού για κοινά και διπλά πτυχία, που αποτελούν έναν από τους πιο δυναμικούς πυλώνες διεθνοποίησης των ελληνικών πανεπιστημίων. Το υπουργείο Παιδείας, επίσης, εξετάζει σοβαρά το ζήτημα της αντιστοίχισης των πτυχίων των πρώην ΤΕΙ με τα πανεπιστημιακά πτυχία, αλλά όχι οριζόντια, αναζητώντας δίκαιες και ρεαλιστικές λύσεις, που λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε προγράμματος σπουδών.

Οι διαγραφές «αιώνιων» φοιτητών θα συνεχιστούν εφέτος με εκείνους των πενταετών προγραμμάτων που είχαν εισαχθεί πριν από το 2016, ενώ την επόμενη χρονιά θα ακολουθήσουν οι αντίστοιχες περιπτώσεις για εξαετή προγράμματα πριν από το 2015. Θα εφαρμόζονται επίσης πειθαρχικές κυρώσεις για φοιτητές σε περιπτώσεις σοβαρών παραβατικών συμπεριφορών, ενώ προχωρά κανονικά η υλοποίηση του συστήματος ελεγχόμενης πρόσβασης στους πανεπιστημιακούς χώρους, για να αποτρέπονται φαινόμενα ανομίας.


Ο πρωθυπουργός έχει προαναγγείλει την αλλαγή του Αρθρου 16 του Συντάγματος για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, στο πλαίσιο της συνταγματικής αναθεώρησης. Γιατί είναι αναγκαία αυτή η αλλαγή, σε ποια κατεύθυνση θα γίνει και πότε αναμένεται;

Η αναθεώρηση του Αρθρου 16 αποτελεί μια ώριμη, πλέον, μεταρρυθμιστική επιλογή, που συζητείται εδώ και δεκαετίες στη χώρα μας και αποτελεί ξεκάθαρη στρατηγική επιλογή, με ισχυρή πολιτική βούληση, τόσο του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, όσο και της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας για τον εκσυγχρονισμό της ανώτατης Εκπαίδευσης. Σήμερα, σε ένα διεθνές περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού στην Εκπαίδευση και τη γνώση, η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμένει η μόνη ευρωπαϊκή εξαίρεση. Η αλλαγή είναι αναγκαία, πρώτον, για να διευρύνουμε τις επιλογές των νέων και των οικογενειών τους, δεύτερον, για να αναβαθμίσουμε συνολικά το ακαδημαϊκό οικοσύστημα της χώρας, ενισχύοντας τον υγιή ανταγωνισμό, και, τρίτον, για να ανακόψουμε τη φυγή χιλιάδων Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό. Η κατεύθυνση της αναθεώρησης είναι σαφής και σε καμία περίπτωση δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση ο δημόσιος χαρακτήρας της ανώτατης Εκπαίδευσης. Αντιθέτως, ενισχύεται, καθώς δημιουργούνται νέες προοπτικές συνεργειών και αναβάθμισης. Ως προς το χρονοδιάγραμμα, η συνταγματική αναθεώρηση είναι μια θεσμικά απαιτητική διαδικασία, που προϋποθέτει διαδοχικές κοινοβουλευτικές φάσεις και αυξημένες πλειοψηφίες. Η σχετική πρωτοβουλία θα ενταχθεί στον συνολικό κύκλο της επόμενης αναθεωρητικής διαδικασίας, ακολουθώντας όλα τα προβλεπόμενα βήματα, ώστε να διασφαλιστεί η ευρύτερη δυνατή συναίνεση και η θεσμική της αρτιότητα.


Ποια είναι η εικόνα που έχετε στο υπουργείο Παιδείας από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας των μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα;

Η εικόνα από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας είναι συνολικά θετική και ενθαρρυντική. Υπήρξε ουσιαστικό ενδιαφέρον από φοιτητές και ακαδημαϊκούς φορείς, ενώ μπήκαν οι βάσεις για ένα πιο εξωστρεφές και ανταγωνιστικό περιβάλλον στην ανώτατη Εκπαίδευση. Είναι αλήθεια ότι σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρξαν καθυστερήσεις σε διαδικασίες αδειοδότησης προγραμμάτων σπουδών και οργάνωσης. Αυτές, όμως, ήταν συνειδητές επιλογές, προκειμένου να διασφαλιστούν αυστηρά ποιοτικά κριτήρια και η αξιοπιστία του εγχειρήματος. Προχωράμε με σταθερά βήματα, με στόχο ένα σύστημα που θα λειτουργεί προς όφελος των φοιτητών και της χώρας συνολικά.


Είδαμε μεγάλο ενδιαφέρον και εφέτος για τη λειτουργία νέων παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στη χώρα μας. Ποια ξένα ιδρύματα θέλουν να ανοίξουν τις πύλες τους από το νέο ακαδημαϊκό έτος και πώς προχωρά η αξιολόγησή τους; Πότε θα έχουμε τις αδειοδοτήσεις από την ΕΘΑΑΕ; Εκτιμάτε ότι θα υπάρξει και συνέχεια;

Το ενδιαφέρον παραμένει ισχυρό κι εφέτος, επιβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα αρχίζει να τοποθετείται δυναμικά στον διεθνή ακαδημαϊκό χάρτη. Ηδη έχουν κατατεθεί αιτήσεις από τέσσερα νέα αναγνωρισμένα ξένα πανεπιστήμια για τη λειτουργία παραρτημάτων στη χώρα μας, με προγράμματα σπουδών που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα γνωστικών αντικειμένων, ενώ έχουν κατατεθεί και πέντε αιτήσεις επαναξιολόγησης. Η διαδικασία αξιολόγησης από την ΕΘΑΑΕ προχωρά κανονικά, με αυστηρά ακαδημαϊκά και ποιοτικά κριτήρια. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι κάθε ίδρυμα που θα λάβει άδεια θα πληροί υψηλά πρότυπα λειτουργίας. Οι σχετικές αδειοδοτήσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός του χρονικού πλαισίου που προβλέπει ο νόμος. Και, βεβαίως, εκτιμούμε ότι θα υπάρξει συνέχεια. Το ενδιαφέρον για επενδύσεις στην ανώτατη Εκπαίδευση είναι διαρκές και αυξανόμενο, κάτι που δημιουργεί νέες προοπτικές για τη χώρα και τη νέα γενιά.


Πώς θα ενισχυθεί περαιτέρω η διεθνοποίηση των δημόσιων πανεπιστημίων;

Η διεθνοποίηση των δημόσιων πανεπιστημίων αποτελεί κεντρική μας προτεραιότητα και ήδη έχουν γίνει ουσιαστικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Ενισχύουμε τα αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών, διευρύνουμε τις συνεργασίες με κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού και στηρίζουμε κοινά και διπλά πτυχία. Παράλληλα, αξιοποιούμε χρηματοδοτικά εργαλεία για την προσέλκυση ξένων φοιτητών και ερευνητών, ενώ απλοποιούμε διαδικασίες, ώστε τα ιδρύματα να λειτουργούν πιο ευέλικτα και εξωστρεφώς. Στόχος μας είναι τα ελληνικά πανεπιστήμια να γίνουν κόμβοι γνώσης και καινοτομίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με διεθνές αποτύπωμα, κρατώντας ταυτόχρονα υψηλό το ακαδημαϊκό τους επίπεδο.


Τι γίνεται με τα κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα; Θα συνεχιστεί η συνεργασία με εμβληματικά ξένα ΑΕΙ και πόσα θα λειτουργήσουν από την ερχόμενη ακαδημαϊκή χρονιά;

Τα κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα (Joint/ Dual Masters) αποτελούν έναν από τους πιο δυναμικούς πυλώνες διεθνοποίησης των ελληνικών πανεπιστημίων. Ηδη καταγράφουν πολύ θετική πορεία, με υψηλό ακαδημαϊκό επίπεδο και αυξανόμενο ενδιαφέρον από Ελληνες και ξένους φοιτητές. Η συνεργασία με εμβληματικά ξένα ΑΕΙ ενισχύεται συστηματικά, δημιουργώντας σταθερές γέφυρες γνώσης και έρευνας. Μάλιστα, μέσα από τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προχωρά η υλοποίηση 74 κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων, με κορυφαία ξένα πανεπιστήμια, όπως το Harvard, το Yale, το Columbia και η Sorbonne, τα οποία αναμένεται να λειτουργήσουν σταδιακά από την ερχόμενη ακαδημαϊκή χρονιά. Πρόκειται για στοχευμένη επένδυση στην ποιότητα και την εξωστρέφεια των δημόσιων πανεπιστημίων, με απτά οφέλη για τους φοιτητές και τη διεθνή θέση της χώρας.


Θα συνεχιστούν κι εφέτος οι διαγραφές των «αιώνιων» φοιτητών; Πώς πήγε η πρώτη εφαρμογή του μέτρου;

Η πρώτη εφαρμογή του μέτρου προχώρησε ομαλά, με βάση όσα προβλέπει ο νόμος και με πλήρη σεβασμό στις μεταβατικές διατάξεις που είχαν θεσπιστεί. Ηταν μια αναγκαία τομή για την αποκατάσταση της ακαδημαϊκής τάξης και την ουσιαστική λειτουργία των πανεπιστημίων. Κι εφέτος η διαδικασία θα συνεχιστεί κανονικά. Συγκεκριμένα, θα ολοκληρωθούν οι διαγραφές για φοιτητές πενταετών προγραμμάτων που είχαν εισαχθεί πριν από το 2016, ενώ την επόμενη χρονιά θα ακολουθήσουν οι αντίστοιχες περιπτώσεις για τα εξαετή προγράμματα πριν από το 2015. Θα επαναλάβω για ακόμα μία φορά ότι το πνεύμα αυτού του μέτρου δεν είναι τιμωρητικό. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ένα πιο συνεκτικό και αξιόπιστο ακαδημαϊκό περιβάλλον, προς όφελος των ίδιων των φοιτητών και των ιδρυμάτων.

Προχωράμε με σταθερά βήματα, με στόχο ένα σύστημα που θα λειτουργεί προς όφελος των φοιτητών και της χώρας συνολικά

«Με υπευθυνότητα η αντιστοίχιση πτυχίων ΤΕΙ και πανεπιστημίων»

O κ. Ν. Παπαϊωάννου έδωσε ξεκάθαρες απαντήσεις τόσο για το θέμα της αντιστοίχισης των πτυχίων των πρώην ΤΕΙ με τα πτυχία των πανεπιστημίων όσο και για το διαχρονικό πρόβλημα της ανομίας και της παραβατικότητας στα ιδρύματα της ανώτατης Εκπαίδευσης.


Εξετάζετε να υπάρξει αντιστοίχιση των πτυχίων των πρώην ΤΕΙ με τα πτυχία των πανεπιστημίων;

Το ζήτημα της αντιστοίχισης των πτυχίων των πρώην ΤΕΙ με τα πανεπιστημιακά πτυχία είναι κάτι που εξετάζουμε με σοβαρότητα και θεσμική υπευθυνότητα. Πρόκειται για ένα σύνθετο θέμα, που αγγίζει τόσο τα επαγγελματικά δικαιώματα όσο και τη συνολική αρχιτεκτονική της ανώτατης Εκπαίδευσης. Ηδη, όπως έχουμε επισημάνει, η κατεύθυνση είναι να αναζητηθούν δίκαιες και ρεαλιστικές λύσεις, με σεβασμό στους αποφοίτους και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε προγράμματος σπουδών. Στόχος είναι να υπάρξει μια τεκμηριωμένη προσέγγιση, χωρίς οριζόντιες εξισώσεις, που θα διασφαλίζει την ακαδημαϊκή αξιοπιστία και την ισονομία για όλους.


Σε ό,τι αφορά τα φαινόμενα βίας και ανομίας στα πανεπιστήμια, θα επιβληθεί το μέτρο των πειθαρχικών κυρώσεων σε φοιτητές και σε ποιο επίπεδο; Επίσης, θα προχωρήσει η εφαρμογή του συστήματος ελεγχόμενης πρόσβασης στα πανεπιστήμια και τι θα προβλέπει;

Η θέση μας είναι σαφής: Οσα προβλέπει ο νόμος εφαρμόζονται κανονικά. Το πλαίσιο για την ασφάλεια στα πανεπιστήμια, όπως διαμορφώθηκε με τον Ν. 4957/25, που ψηφίσαμε πέρυσι το καλοκαίρι, περιλαμβάνει και πειθαρχικές κυρώσεις για φοιτητές σε περιπτώσεις σοβαρών παραβατικών συμπεριφορών, με διαδικασίες που διασφαλίζουν τη νομιμότητα και τα δικαιώματα όλων. Οι κυρώσεις κλιμακώνονται ανάλογα με τη βαρύτητα του περιστατικού, φτάνοντας και στις διαγραφές, όπου απαιτείται, με στόχο όχι την τιμωρία, αλλά την προστασία της ακαδημαϊκής κοινότητας και της εύρυθμης λειτουργίας των ιδρυμάτων. Σε ό,τι αφορά το σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης, προχωρά κανονικά η υλοποίησή του. Είναι γεγονός ότι έχουν υπάρξει ορισμένες καθυστερήσεις, κυρίως λόγω υλικοτεχνικών ζητημάτων, όμως το σχέδιο εξελίσσεται και θα ολοκληρωθεί. Θα προβλέπει σύγχρονες υποδομές ελέγχου εισόδου, με σεβασμό στην ανοιχτή φύση του πανεπιστημίου, αλλά και με σαφή όρια απέναντι σε φαινόμενα ανομίας.

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά