Ο νόμος για το επιτελικό κράτος ήταν ο πρώτος που συντάχθηκε και ψηφίστηκε από τη νεοεκλεγείσα τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας τον Ιούλιο του 2019. Ο ν. 4622/2019 («Επιτελικό κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης») έθετε -μεταξύ άλλων- κανόνες στη λειτουργία του Μεγάρου Μαξίμου και των υπουργείων, άλλαζε την οργάνωση και τη λειτουργία του γραφείου του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης και βελτίωνε τον συντονισμό και την εποπτεία του κυβερνητικού έργου.

Νέα Δημοκρατία: Γιατί ζητούν οι 5 βουλευτές "νέο μοντέλο διακυβέρνησης"

Σχεδόν επτά χρόνια αργότερα, το επιτελικό κράτος βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, οι οποίοι με μία ανοιχτή επιστολή που δημοσίευσαν στην εφημερίδα «Τα Νέα» ζητούν ένα «νέο μοντέλο διακυβέρνησης, που θα φέρει τα κέντρα λήψης αποφάσεων πιο κοντά στην κοινωνία των πολιτών». Γιάννης Οικονόμου (Φθιώτιδας), Ανδρέας Κατσανιώτης (Αχαΐας), Ξενοφών Μπαραλιάκος (Πιερίας), Γιάννης Παππάς (Δωδεκανήσων) και Θανάσης Ζεμπίλης (Εύβοιας) -όλοι βουλευτές της περιφέρειας και της αποκαλούμενης συντηρητικής δεξιάς- συνυπογράφουν το κείμενο που προκάλεσε την Τρίτη αναστάτωση στην Πειραιώς και στο Μέγαρο Μαξίμου.

Κατηγορούν το λεγόμενο επιτελικό κράτος ότι «γεννά ενίοτε ζητήματα θεσμικής ανισορροπίας, που δεν συνάδουν με μια ώριμη κοινοβουλευτική δημοκρατία» και πως «στην πορεία προκάλεσε υπερσυγκέντρωση εξουσιών σε μικρούς πυρήνες». Αφήνουν αιχμές για τους εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς και καταλήγουν τονίζοντας ακόμα πιο αιχμηρά ότι «οι βουλευτές δεν υπάρχουν για να υπηρετούν το όποιο επιτελείο».

Τι είχε προηγηθεί της επιστολής για το επιτελικό κράτος

Τι είχε προηγηθεί; Η άρση ασυλίας και των 13 βουλευτών που αναφέρονταν στις δικογραφίες του ΟΠΕΚΕΠΕ (χωρίς αξιολόγηση, όπως διαμαρτύρονταν μέλη της ΚΟ της ΝΔ), η ανάρτηση του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου που θεωρήθηκε απαξιωτική προς τους βουλευτές από ορισμένους εξ αυτών και η συζήτηση για αλλαγή του εκλογικού νόμου με μείωση των βουλευτών που εκλέγονται με σταυρό.

Η απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και το μήνυμα ενότητας

Τι ακολούθησε; Μια ξεκάθαρη τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη προς υπεράσπιση του επιτελικού κράτους, χωρίς ωστόσο ούτε να στοχοποιεί, ούτε να «αδειάζει» τους πέντε βουλευτές. «Πήραμε 36 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης επ’ ωφελεία των Ελλήνων πολιτών - τα χρήματα αυτά δεν θα είχαν επενδυθεί χωρίς επιτελικό κράτος και σφιχτό συντονισμό», είπε στην αρχή της τοποθέτησής του την Τρίτη το βράδυ στο πλαίσιο του προσυνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας στο Ναύπλιο. «Επιτελικό κράτος σημαίνει αν κολλήσει κάπου ένα έργο θα χτυπήσει ένα καμπανάκι και κάποιος θα ασχοληθεί. Επιτελικό κράτος σημαίνει να κάνουμε Υπουργικό Συμβούλιο κάθε μήνα και να έχουμε προγραμματισμό του κυβερνητικού έργου στην αρχή του χρόνου. Επιτελικό κράτος σημαίνει αυτός είναι ο προγραμματισμός των προσλήψεων. Επιτελικό κράτος σημαίνει αυτή τη σύνθετη άσκηση του να κυβερνάς μια χώρα να την κάνουμε πιο απλή - δεν παρεμβαίνει κάνεις για να καπελώσει κανέναν», ανέφερε χαρακτηριστικά στο κλείσιμο των τοποθετήσεων που έκανε. Είναι, όπως είπε, «ένας τρόπος διαχείρισης και διοίκησης - δεν υπάρχει χώρα που να μην έχει ένα ισχυρό κέντρο διακυβέρνησης με δημόσιους υπαλλήλους που να υλοποιούν εξαιρετικά σύνθετα έργα όπως το Ταμείο Ανάκαμψης».

Στο τέλος, δε, έστειλε ένα μήνυμα ενότητας και συλλογικότητας, τονίζοντας ότι «όσοι επιμένουν να βρίσκουν διαχωριστικές γραμμές μεταξύ δήθεν τεχνοκρατών που διορίζονται και πολιτικών που εκλέγονται δεν αντιλαμβάνονται ότι στη ΝΔ είμαστε μια ομάδα, ένα ανοιχτό δημοκρατικό κοινοβουλευτικό κόμμα - τα συζητούμε ανοιχτά, είμαστε μία οικογένεια και για αυτό προχωράμε τελικά μπροστά».

Η απάντηση Σκέρτσου

Στο προσυνέδριο μίλησε και ο Άκης Σκέρτσος, υπερασπιζόμενος το επιτελικό ως «βασικό εργαλείο για πιο γρήγορες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις, που μειώνουν τις ανισότητες και βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών».

"Δεν είναι αντάρτικο να έχεις άποψη"

Νωρίτερα το πρωί, τρεις εκ των πέντε βουλευτών μίλησαν για την επιστολή που συνυπέγραψαν, χωρίς να θέλουν να δώσουν συνέχεια ή να σηκώσουν και άλλο τους τόνους της κριτικής. «Δεν αμφισβητούμε το επιτελικό κράτος, λέμε ότι μετά από επτά χρόνια πρέπει να αξιολογηθεί, να δούμε πράγματα που έχει πετύχει και να κάνουμε τις απαραίτητες διορθώσεις», δήλωσε ο Ανδρέας Κατσανιώτης στα Παραπολιτικά 90,1 και επεσήμανε ότι «θα πρέπει να ξαναδούμε τον τρόπο που ένας βουλευτής θα έχει άποψη ή θα διαφωνεί και δεν θα χαρακτηρίζεται «αντάρτης». «Δεν είναι αντάρτικο να έχεις άποψη, δεν είναι αντάρτικο να έχεις ανησυχίες, είναι οξυγόνο κι εμείς είμαστε ανησυχούντες».

Σε ανάλογο μήκος κύματος κινήθηκε στον ίδιο ραδιοφωνικό σταθμό και ο Γιάννης Παππάς, ο οποίος ωστόσο άσκησε προσωπική σκληρή κριτική στον κ. Σκέρτσο. «Δεν ακυρώνουμε το “επιτελικό κράτος”, καταθέτουμε προβληματισμό», ανέφερε στο Ertnews και ο Γιάννης Οικονόμου.

Τα μηνύματα Μαρινάκη και Χατζηδάκη

Σε ήπιους και συναινετικούς τόνους κινήθηκε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, που είπε (Real FM) ότι «είναι μια κόσμια επιστολή που έχει κάποια επιχειρήματα» και η οποία αναγνωρίζει «και επιτυχίες του επιτελικού κράτους- κυρίως στη διαχείριση κρίσεων-, θέτει κάποιους προβληματισμούς», ενώ σημείωσε ότι «η Νέα Δημοκρατία είναι ένα κόμμα του ουσιαστικού διαλόγου».

Σε χαμηλούς τόνους και χωρίς αιχμές προς τους βουλευτές τοποθετήθηκε και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, λέγοντας πως «χρήσιμη είναι η επιστολή ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανένας» (σ.σ. στα «Νέα») και δείχνοντας και εκείνος τη διάθεση στο Μέγαρο Μαξίμου να κλείσει γρήγορα και ομαλά αυτό το ζήτημα.