Για πρώτη φορά από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι παραδοσιακά στενές διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Αθήνας και Κιέβου δοκιμάζονται σοβαρά και μπαίνουν σε μια φάση σοβαρής κρίσης. Αφορμή στάθηκε ο εντοπισμός ενός θαλάσσιου drone (USV) στις ακτές της Λευκάδας, ένα γεγονός που προκάλεσε την άμεση και κατηγορηματική αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης.

Διαβάστε: Δένδιας για drone στη Λευκάδα: "Είναι ουκρανικό, πρόκειται για εξαιρετικά σοβαρό θέμα" (Βίντεο)

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, από τις Βρυξέλλες όπου βρισκόταν, ξεκαθάρισε ότι το μη επανδρωμένο σκάφος είναι ουκρανικό. Η δήλωση αυτή σηματοδοτεί μια στροφή στην ελληνική στρατηγική, καθώς η Αθήνα, παρά τη σταθερή στήριξη που παρέχει στην Ουκρανία την τελευταία πενταετία, αναγκάζεται πλέον να σκληρύνει τη στάση της και τις επόμενες ημέρες θα απευθυνθεί με διάβημα στο Κίεβο. Το βασικό αίτημα της ελληνικής πλευράς είναι η παροχή άμεσων και επιτακτικών εξηγήσεων για την τακτική μεταφοράς των πολεμικών συγκρούσεων από τη Μαύρη Θάλασσα στην «καρδιά» της Μεσογείου που φαίνεται να ακολουθεί η Ουκρανία.


Άγγελος Συρίγος για drone στη Λευκάδα: "Τυφλά χτυπήματα σε εμπορικά πλοία παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο"

Η Αθήνα διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι η Μεσόγειος δεν μπορεί να μετατραπεί σε θέατρο πολεμικών επιχειρήσεων. Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Άγγελος Συρίγος, μιλώντας στο parapolitika.gr, ξεκαθαρίζει το νομικό πλαίσιο που διέπει τη διέλευση των εμπορικών πλοίων στα διεθνή ύδατα. Όπως λέει: «Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο των Ενόπλων Συγκρούσεων, τα εμπορικά πλοία που φέρουν σημαία μιας εκ των εμπόλεμων χωρών θεωρούνται πολιτικά αντικείμενα και δεν επιτρέπεται να αποτελούν στόχο. Μόνον υπό πολύ συγκεκριμένους όρους μπορούν να θεωρηθούν στόχος. Ακόμη και τότε, πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για τη διάσωση του πληρώματος. Τυφλά χτυπήματα κατά εμπορικών πλοίων παραβιάζουν τη θεμελιώδη αρχή της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και είναι απολύτως καταδικαστέα πράξη».


Το σενάριο στόχευσης ρωσικών πλοίων στη Μεσόγειο

Η παρουσία του ουκρανικού USV στα ελληνικά χωρικά ύδατα δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα ατυχές περιστατικό, αλλά ως παραβίαση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Το γεγονός ότι το σκάφος παρέμεινε αόρατο από τα ναυτικά ραντάρ επιτείνει την ανησυχία των ελληνικών αρχών για την ασφάλεια των εδαφών και του εμπορικού στόλου. Ήδη, εξειδικευμένα τεχνικά κλιμάκια των Ενόπλων Δυνάμεων πραγματοποιούν έρευνες στο σύστημα GPS και στο λογισμικό του drone, προκειμένου να χαρτογραφήσουν την ακριβή διαδρομή του. Οι πρώτες εκτιμήσεις των ειδικών συγκλίνουν στο ότι το drone αφέθηκε στα ελληνικά ύδατα από κάποιο φορτηγό πλοίο, με απώτερο στόχο να πλήξει πλοία του ρωσικού «σκιώδους στόλου» που δραστηριοποιούνται στη Μεσόγειο.


Κωνσταντίνος Ιατρίδης: "Αν ήταν εσκεμμένο, παραβιάστηκαν κυριαρχικά δικαιώματα"

Ο στρατιωτικός αναλυτής και αντιπτέραρχος ε.α. Κωνσταντίνος Ιατρίδης, σχολιάζοντας στο parapolitika.gr τις τεχνικές αναλύσεις, τονίζει ότι «οι τεχνικοί έλεγχοι που γίνονται στο λογισμικό και στο GPS θα δώσουν όλες τις απαντήσεις που χρειαζόμαστε. Πρόκειται για μια χρονοβόρα διαδικασία κατά την οποία θα πρέπει να διερευνηθούν δύο ενδεχόμενα: εάν το drone ήταν σε αποστολή ή εάν έχασε την επικοινωνία του και βρέθηκε στη Λευκάδα παρασυρμένο από τα κύματα και τα ρεύματα. Εάν ήταν εσκεμμένα, σαφώς έχει παραβιάσει τα κυριαρχικά μας δικαιώματα».

Διπλωματική κρίση Ελλάδας – Ουκρανίας: Το "πάγωμα" της συμφωνίας για κοινή παραγωγή drones

Η διπλωματική αυτή κρίση στις ελληνοουκρανικές σχέσεις έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη υπάρχουσα ένταση. Το Κίεβο είχε εκφράσει στο παρελθόν παράπονα για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου από ελληνικά πλοία. Ωστόσο, το σημείο μηδέν στις σχέσεις των δύο χωρών φαίνεται να ήταν το «πάγωμα» μιας σημαντικής συμφωνίας για την κοινή κατασκευή μη επανδρωμένων σκαφών USV. Σύμφωνα με τον κ. Ιατρίδη, η Ουκρανία έθεσε έναν όρο που η Αθήνα δεν μπορεί να αποδεχθεί, ότι τα θαλάσσια αυτά σκάφη δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον της Τουρκίας. Η στάση αυτή ερμηνεύτηκε από την ελληνική διπλωματία ως ξεκάθαρη επιλογή της Τουρκίας ως προνομιακού συμμάχου της Ουκρανίας, παρά την πολυετή ελληνική στήριξη.

Σύμφωνα με τον κ. Ιατρίδη, «είμαστε σε μια συζήτηση με την Ουκρανία σχετικά με τα drones που θέλουμε να συγκατασκευάζουμε και έθεσε όρους να μη χρησιμοποιηθούν εναντίον τουρκικών στόχων. Αυτά δεν συμβιβάζονται. Δεν μπορεί να είναι μονόπλευρη η βοήθεια και η υποστήριξη. Δεν μπορεί να συμπεριφέρεται έτσι η Ουκρανία στην Ελλάδα επειδή έχει σχέσεις και με την Τουρκία».

Πέρα από τις στρατιωτικές προεκτάσεις, έντονος είναι ο προβληματισμός για τις πιθανές περιβαλλοντικές συνέπειες μιας τέτοιας δράσης. Σύμφωνα με τον κ. Ιατρίδη «ακόμη και να ήταν ρωσικό το καράβι που είχε στόχο να χτυπήσει το ουκρανικό drone, 5 ή 10 τόνοι πετρέλαιο θα χυνόταν στη Μεσόγειο, με τη ρύπανση να είναι τεράστια».

Τι λένε διπλωματικές πηγές

Μέχρι στιγμής, το Κίεβο δεν έχει δώσει επίσημη απάντηση για το επίμαχο ζήτημα. Όλες οι εκτιμήσεις λένε ότι η πιθανότερη εκδοχή είναι να επικαλεστεί «λάθη» στο πλαίσιο του υβριδικού πολέμου. Ωστόσο, για την Αθήνα, η κατάσταση αντιμετωπίζεται πλέον ως άμεση απειλή εθνικής ασφαλείας.

Διπλωματικές πηγές, πάντως, εκτιμούν ότι το περιστατικό στη Λευκάδα προσφέρει στην Ελλάδα την ευκαιρία να αποστασιοποιηθεί για πρώτη φορά από την Ουκρανία και να υιοθετήσει μια πιο ισορροπημένη στάση, καθώς σε κάποιους κύκλους υπάρχει προβληματισμός για το κατά πόσον η πολύ μεγάλη σύνδεσή μας με την Ουκρανία έδρασε υπέρ των εθνικών συμφερόντων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πάψει να θεωρεί την εισβολή της Ρωσίας παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου.