Η Λιβύη αναδεικνύεται εκ νέου σε κοµβικό πεδίο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, καθώς η Αθήνα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη διπλωµατική κινητικότητα των τελευταίων µηνών και να εδραιώσει το ρόλο της στην ταραγµένη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Οι διαδοχικές επαφές µε την Τρίπολη και τη Βεγγάζη, οι τεχνικές συνοµιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και η ενίσχυση των διαύλων επικοινωνίας µε τα δύο κέντρα εξουσίας της διαιρεµένης Λιβύης συνθέτουν ένα περίπλοκο διπλωµατικό εγχείρηµα, µε σαφείς γεωπολιτικές προεκτάσεις.

Διαβάστε: Διπλωματική ισορροπία Αθήνας μεταξύ Τρίπολης και Βεγγάζης: Στη Λιβύη ο Γεραπετρίτης - Αγκάθι οι θαλάσσιες ζώνες

Τι σημαίνει η επίσκεψη Χάφταρ

Η αιφνιδιαστική επίσκεψη στην Αθήνα του υπαρχηγού της Γενικής ∆ιοίκησης του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, Σαντάµ Χάφταρ, γιου του ισχυρού άνδρα της Βεγγάζης και φαβορί για τη διαδοχή του, αποτέλεσε ακόµα ένα βήµα µε στόχο την εµβάθυνση των σχέσεων µε την Ανατολική Λιβύη. Η συνάντηση µε τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, επιβεβαίωσε την αµοιβαία βούληση για ενίσχυση της συνεργασίας σε τοµείς όπως η ενέργεια, οι επενδύσεις, οι κατασκευές και οι µεταφορές, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην αντιµετώπιση των µεταναστευτικών ροών προς την Κρήτη και τη Γαύδο. Σύµφωνα µε πληροφορίες, τους πρώτους πέντε µήνες του 2026 κατεγράφη αύξηση των µεταναστευτικών και προσφυγικών ροών από τη Λιβύη προς την Κρήτη, της τάξης του 23%. Η ελληνική πλευρά διατείνεται ότι οι Λίβυοι πήραν το µήνυµα µετά τις συναντήσεις στο Μέγαρο Μαξίµου και στο υπουργείο Εξωτερικών, εξ ου και συµφωνήθηκε η συνέχιση της εκπαίδευσης στελεχών της λιβυκής Ακτοφυλακής στην Ελλάδα.

Το "φλερτ" που βρίσκει ανταπόκριση

Ως προς τις θαλάσσιες ζώνες, η Αθήνα διαπιστώνει ότι το τελευταίο διάστηµα η Βεγγάζη ανταποκρίνεται στο διπλωµατικό φλερτ της Άγκυρας, το οποίο, σηµειωτέον, βαίνει εξίσου καλά µε αυτό µεταξύ Αγκυρας-Καΐρου, γεγονός άκρως ανησυχητικό. Μάλιστα, οι επισκέψεις του φιλότουρκου Σαντάµ Χάφταρ στη γείτονα τον τελευταίο χρόνο έχουν πυκνώσει. Ως εκ τούτου, η χώρα µας τρέχει να προλάβει τα χειρότερα. Ητοι, την επικύρωση του παράνοµου τουρκολιβυκού µνηµονίου από τη λιβυκή Βουλή, η οποία τελεί υπό τον έλεγχο της Βεγγάζης. Αν δεν επικυρωθεί το τουρκολιβυκό σύµφωνο, έχουν νόηµα οι προσπάθειες της Αθήνας για οριοθέτηση ελληνολιβυκής ΑΟΖ. Ειδάλλως, όχι. Για τις θαλάσσιες ζώνες η Αθήνα δεν διαπραγµατεύεται µε τη Βεγγάζη, αλλά µε την Τρίπολη. Στο πλαίσιο αυτό πραγµατοποιήθηκε ο δεύτερος γύρος τεχνικών συνοµιλιών για την οριοθέτηση ΑΟΖ. Η µόνιµη υπηρεσιακή υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, µετέβη στην Τρίπολη ακριβώς γι’ αυτές τις συνοµιλίες, µε τις δύο πλευρές να κάνουν λόγο για εποικοδοµητικό διάλογο και να συµφωνούν στη συνέχισή του, µε επόµενο σταθµό την Αθήνα. Μάλιστα, σύµφωνα µε ασφαλείς πληροφορίες, ο επόµενος γύρος θα γίνει εντός του καλοκαιριού.

Αρµόδιες πηγές επισηµαίνουν ότι η ελληνική θέση παραµένει αµετακίνητη: η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών µπορεί να πραγµατοποιηθεί µόνο στη βάση του ∆ιεθνούς
∆ικαίου της Θάλασσας και µέσω συνεννόησης µεταξύ γειτονικών κρατών µε αντικείµενες ακτές. Γι’ αυτό οι Ελληνες αξιωµατούχοι επανέλαβαν σε όλους τους συνοµιλητές τους ότι το τουρκολιβυκό µνηµόνιο του 2019 είναι παράνοµο, άκυρο και ανυπόστατο, καθώς παραβιάζει θεµελιώδεις κα\νόνες του ∆ιεθνούς ∆ικαίου και δεν παράγει έννοµα αποτελέσµατα.

Καίριο το λιβυμό ζήτημα

Πάντως, η Ελλάδα προσπαθεί να διατηρεί παράλληλη επικοινωνία µε την πλευρά της Βεγγάζης, χωρίς να παρεκκλίνει από τη θέση ότι οι επίσηµες διαπραγµατεύσεις διεξάγονται µε τη διεθνώς αναγνωρισµένη κυβέρνηση της Λιβύης. Οι επαφές µε αξιωµατούχους της Ανατολικής Λιβύης λειτουργούν συµπληρωµατικά, κατά τους επιτελείς του υπουργείου Εξωτερικών. Το λιβυκό ζήτηµα εντάσσεται σε µια ευρύτερη στρατηγική παρουσία της Ελλάδας στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η Αθήνα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συµµετοχή της στο Συµβούλιο Ασφαλείας των Ηνωµένων Εθνών και τη θέση της εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης, προβάλλοντας µια ατζέντα που συνδέει τη σταθερότητα, την ασφάλεια και τον σεβασµό του ∆ιεθνούς ∆ικαίου.

Προκλητικό νομοσχέδιο

Η Τουρκία έχει µεν στραµµένο το βλέµµα της στη Μέση Ανατολή, µε το ενδιαφέρον της να επικεντρώνεται στη σχέση της µε τις Ηνωµένες Πολιτείες και στην κόντρα της µε το Ισραήλ, ωστόσο παράλληλα κυοφορεί το προκλητικό νοµοσχέδιο για τη «γαλάζια πατρίδα». Η Ελλάδα επισηµαίνει ότι µονοµερείς ενέργειες που αντιβαίνουν στο ∆ιεθνές ∆ίκαιο δεν παράγουν έννοµα αποτελέσµατα.

Κυβερνητικές πηγές απορρίπτουν κλίµα ανησυχίας ή κινδυνολογίας, τονίζοντας παράλληλα ότι η χώρα παραµένει προετοιµασµένη για κάθε ενδεχόµενο και παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Αξίζει, πάντως, να σηµειωθεί ότι, για πρώτη φορά, τουρκικές διπλωµατικές πηγές επιβεβαίωσαν την ύπαρξη του νόµου της «γαλάζιας πατρίδας». Επισήµως, δηλαδή πλέον, γνωρίζουµε ότι δεν πρόκειται περί απλών... διαρροών στον τουρκικό Τύπο.

Tο είπε ο Χακάν Φιντάν στον κ. Γεραπετρίτη, στην κατ’ ιδίαν συνάντησή τους στη Σόφια. Μάλιστα, ο Τούρκος υπουργός επέκρινε τις ελληνικές τοποθετήσεις για το εν λόγω νοµοσχέδιο. Το θέµα, όµως, είναι ότι ο νόµος µπήκε στην ατζέντα των ελληνοτουρκικών επαφών κι αυτό µόνο ως δυσοίωνη εξέλιξη µπορεί να ερµηνευθεί.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Παραπολιτικά».