EnΣτην "κουζίνα" των δηµοσκοπήσεων
Άρθρο στην "Απογευματινή"
Όλο και περισσότερο σε ολόκληρο τον κόσµο παρατηρείται µία φθίνουσα τάση των ατόµων που δέχονται να απαντήσουν και οι ερευνητές της κοινής γνώµης, παγκοσµίως, παραδέχονται ότι αρκετοί ερωτώµενοι ψεύδονται
Όσο συντοµεύει ο χρόνος προς τις εκλογές και όσο εντείνονται οι διεργασίες στον χώρο της αντιπολίτευσης είναι φυσικό να πληθαίνουν και οι δηµοσκοπήσεις, τα αποτελέσµατα των οποίων κρίνονται συνήθως ως αξιόπιστα, αναλόγως αν αυτά συµφέρουν αυτούς που τα κρίνουν ως τέτοια. Ένας από τους λόγους αυτής της ελαστικοποίησης των σχετικών ερµηνειών που δίδονται από τα κόµµατα είχε προ ετών προκαλέσει, σε διακοµµατική Επιτροπή της Βουλής, εκτεταµένη συζήτηση για τις δηµοσκοπήσεις, τις εταιρείες που τις πραγµατοποιούν και, βεβαίως, την αξιοπιστία τους.
Η συζήτηση εκείνη είχε καταλήξει στην ανάγκη θέσπισης συγκεκριµένων κανόνων, σε ό,τι αφορά τις πολιτικές έρευνες των τάσεων της κοινής γνώµης. Σε συνδυασµό δε, µε το γεγονός ότι πλέον πολλές δηµοσκοπήσεις βλέπουν ήδη και θα βλέπουν το φως της δηµοσιότητας, κυρίως ως αποτέλεσµα των προβλέψεων (δικαιολογηµένων ή αδικαιολόγητων) ότι διανύουµε το τελευταίο προεκλογικό διάστηµα -µακρύ ή βραχύ δεν έχει σηµασίακαθιστούν ενδιαφέρουσα µία διαχρονικά επίκαιρη σχετική µελέτη. Την είχε πραγµατοποιήσει το αιρετικό όσο και «αυθάδες» γαλλικό πολιτικό περιοδικό «Marianne», για τα γκάλοπ, µε την ευκαιρία των γαλλικών προεδρικών εκλογών της εποχής. Η έρευνα έφερε τον τίτλο «Στην κουζίνα των δηµοσκοπήσεων» και προβάλλοντας έγκυρες γνώµες από τον χώρο των πολιτικών επιστηµών διατύπωνε τα εξής συµπεράσµατα:
1. Οι πολλές δηµοσκοπήσεις «σκοτώνουν» τις δηµοσκοπήσεις. Οι έρευνες των τάσεων της κοινής γνώµης έχουν εξελιχθεί σε βαρύ ναρκωτικό της δηµοκρατίας. Παρ’ όλ’ αυτά, τα γκάλοπ είναι το κύριο όπλο των «πολιτικών πολέµων».
2. Όλο και περισσότερο σε ολόκληρο τον κόσµο παρατηρείται µία φθίνουσα τάση των ατόµων που δέχονται να απαντήσουν. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ένα γαλλικό και 24 ετών. Όταν έχουµε µία παραδεδεγµένη αντίληψη ότι οι νέοι αυτής της ηλικίας ούτε ενηµερώνονται για τα κοινά και τα ενδιαφέροντά τους είναι άλλα, µόνο από συζητήσεις και απόψεις που έχουν διατυπωθεί µέσα στο οικογενειακό τους περιβάλλον –και τις οποίες άκουσαν «ξώφαλτσα»- µπορεί να τους έχουν διαµορφώσει µία σχετική άποψη για να απαντήσουν όπως απάντησαν. Εδώ επιβεβαιώνεται η επιφύλαξη της γαλλικής έρευνας ότι η αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος µπορεί να είναι αµφιλεγόµενη. Πράγµατι, χωρίς να ασχολούνται µε την πολιτική (αν και έχουν δικαίωµα να ψηφίζουν) οι νέοι που ρωτήθηκαν θεωρούν σε ποσοστό 83% ότι υπάρχει διαφθορά στην Πολιτική.
Επίσης, ενώ ασχολούνται µόνο µε τα µέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρούν ότι υπάρχει διαφθορά σε ποσοστό 67% µάλιστα στα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης. Υψηλό είναι και το ποσοστό των νεών αυτών (59%) που λένε ότι υπάρχει διαφθορά στις Πολεοδοµίες, όπου ασχέτως αν αυτό το έχουν επιβεβαιώσει και οι Εκθέσεις του Επιθεωρητή ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης, εν τούτοις δεν φαντάζοµαι τους νέους των συγκεκριµένων ηλικιών να πηγαίνουν καθηµερινά στις Πολεοδοµίες µε σχέδια προς έγκριση υπό µάλης! Ούτε ότι είναι κάθε µέρα διάδικοι ώστε να ξέρουν από πρώτο χέρι ότι υπάρχει διαφθορά στη ∆ικαιοσύνη. Μάλιστα στο ερώτηµα αν έχει υποπέσει στην αντίληψή τους περιστατικό διαφθοράς τους 12 τελευταίους µήνες, το ποσοστό τους είναι πλειοψηφικό(!) έναντι στου συνόλου, δηλαδή όλων των ηλικιών που λένε, µειοψηφικά, ότι δεν έχει πέσει στην αντίληψή τους τέτοιο περιστατικό!
Επειδή λοιπόν ακόµη και οι νέοι που είναι άσχετοι µιλάνε για διαφθορά στην πολιτική και µάλιστα θεωρούν όλοι πως πρόκειται για έναν χώρο όπου ευδοκιµεί η διαφθορά περισσότερο από κάθε άλλον, πρέπει να πούµε ότι τέτοιες επιπόλαιες αντιλήψεις είναι επικίνδυνες για ένα δηµοκρατικό καθεστώς. αµφιλεγόµενη γ) η επεξεργασία των στοιχείων, για να είναι αξιόπιστη η έρευνα, επιδέχεται αντίλογο. Και δ) ένα τελευταίο πρόβληµα: Η χρηµατοδότηση των ερευνών καθώς πολλές φορές οι εντολείς δεν αφήνουν να δηµοσιευθούν παρά µόνον τα καλά αποτελέσµατα της δηµοσκόπησης.
Μία πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα για τη διαφθορά στη χώρα µας που είχε γίνει από την Palmos Analysis πριν από αρκετές εβδοµάδες, για λογαριασµό της Εθνικής Αρχής ∆ιαφάνειας και παρουσιάστηκε σε ειδικό Φόρουµ της Αρχής αυτής µε αφορµή την Παγκόσµια Ηµέρα κατά της ∆ιαφθοράς, µπορεί ως προς τα αποτελέσµατά της, δηλαδή τις απαντήσεις που είχαν δοθεί, να δικαιολογεί εν µέρει ή εν όλω τις παρατηρήσεις ή και επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί στην παραπάνω γαλλική έρευνα. Θα ήταν ενδεχοµένως αυθαιρεσία να αµφισβητήσει κανείς τα αποτελέσµατα της έρευνας για τη ∆ιαφθορά δεδοµένου ότι όλοι στη χώρα µας παραδέχονται ότι υπάρχει διαφθορά και απλώς η έρευνα επιβεβαιώνει αυτήν την παραδοχή.
Από την άλλη πλευρά είναι δικαιολογηµένες συγκεκριµένες επιφυλάξεις ως προς τη γνώση που µπορεί να έχουν κάποιες νεαρές ηλικίες που αποτελέσαν δείγµα ώστε να είναι αξιόπιστη η άποψή τους καθώς ερωτήθηκαν νέοι µεταξύ 18 παράδειγµα: Σε 125 τηλεφωνικές κλήσεις εταιρείας δηµοσκοπήσεων διαπιστώθηκαν 99 αρνήσεις ενώ δέχθηκαν µόνο 12 να απαντήσουν. Αυτό παρατηρείται και στην Ελλάδα, όπως µου είχε πει γνωστός δηµοσκόπος, όταν του είχα θέσει σχετική ερώτηση.
3. Και οι ερευνητές της κοινής γνώµης, παγκοσµίως, παραδέχονται ότι αρκετοί ερωτώµενοι ψεύδονται. Όπως λέει ένας κοινωνιολόγος, όλος ο κόσµος ψεύδεται. Στον προϊστάµενό του, στον εχθρό του, στον φίλο του, στον (στη) σύζυγο ή φίλη του. Τι κατοχυρώνει ότι κάποιος που ερωτάται σε ώρα µάλιστα που είναι µε κάτι άλλο απασχοληµένος, θα πει την αλήθεια; Όπως λ.χ. στη Γαλλία το 1984, όταν οι ερευνητές εξεπλάγησαν, τελικώς, από τη διεισδυτικότητα του Εθνικού Μετώπου όταν ανεκάλυψαν ότι οι «λεπενιστές» προτιµούσαν να κρύβουν τη γνώµη τους, στις δηµοσκοπήσεις που είχαν προηγηθεί των εκλογών.
4. Υπάρχει και η περίπτωση της αξιολόγησης των απαντήσεων όπου ξεχωρίζονται οι ειλικρινείς από τις αµφιλεγόµενες. Αυτή η «αποκατάσταση της αξιοπιστίας» µπορεί να οδηγήσει σε λάθη.
5. Το γενικό συµπέρασµα της γαλλικής έρευνας είναι ότι α) το δείγµα των ερωτωµένων είναι µία δύσκολη υπόθεση β) η αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος αµφιλεγόµενη γ) η επεξεργασία των στοιχείων, για να είναι αξιόπιστη η έρευνα, επιδέχεται αντίλογο. Και δ) ένα τελευταίο πρόβληµα: Η χρηµατοδότηση των ερευνών καθώς πολλές φορές οι εντολείς δεν αφήνουν να δηµοσιευθούν παρά µόνον τα καλά αποτελέσµατα της δηµοσκόπησης.
Μία πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα για τη διαφθορά στη χώρα µας που είχε γίνει από την Palmos Analysis πριν από αρκετές εβδοµάδες, για λογαριασµό της Εθνικής Αρχής ∆ιαφάνειας και παρουσιάστηκε σε ειδικό Φόρουµ της Αρχής αυτής µε αφορµή την Παγκόσµια Ηµέρα κατά της ∆ιαφθοράς, µπορεί ως προς τα αποτελέσµατά της, δηλαδή τις απαντήσεις που είχαν δοθεί, να δικαιολογεί εν µέρει ή εν όλω τις παρατηρήσεις ή και επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί στην παραπάνω γαλλική έρευνα. Θα ήταν ενδεχοµένως αυθαιρεσία να αµφισβητήσει κανείς τα αποτελέσµατα της έρευνας για τη ∆ιαφθορά δεδοµένου ότι όλοι στη χώρα µας παραδέχονται ότι υπάρχει διαφθορά και απλώς η έρευνα επιβεβαιώνει αυτήν την παραδοχή.
Από την άλλη πλευρά είναι δικαιολογηµένες συγκεκριµένες επιφυλάξεις ως προς τη γνώση που µπορεί να έχουν κάποιες νεαρές ηλικίες που αποτελέσαν αντίληψη ότι οι νέοι αυτής της ηλικίας ούτε ενηµερώνονται για τα κοινά και τα ενδιαφέροντά τους είναι άλλα, µόνο από συζητήσεις και απόψεις που έχουν διατυπωθεί µέσα στο οικογενειακό τους περιβάλλον –και τις οποίες άκουσαν «ξώφαλτσα»- µπορεί να τους έχουν διαµορφώσει µία σχετική άποψη για να απαντήσουν όπως απάντησαν. Εδώ επιβεβαιώνεται η επιφύλαξη της γαλλικής έρευνας ότι η αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος µπορεί να είναι αµφιλεγόµενη. Πράγµατι, χωρίς να ασχολούνται µε την πολιτική (αν και έχουν δικαίωµα να ψηφίζουν) οι νέοι που ρωτήθηκαν θεωρούν σε ποσοστό 83% ότι υπάρχει διαφθορά στην Πολιτική. Επίσης, ενώ ασχολούνται µόνο µε τα µέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρούν ότι υπάρχει διαφθορά σε ποσοστό 67% µάλιστα στα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης.
Υψηλό είναι και το ποσοστό των νεών αυτών (59%) που λένε ότι υπάρχει διαφθορά στις Πολεοδοµίες, όπου ασχέτως αν αυτό το έχουν επιβεβαιώσει και οι Εκθέσεις του Επιθεωρητή ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης, εν τούτοις δεν φαντάζοµαι τους νέους των συγκεκριµένων ηλικιών να πηγαίνουν καθηµερινά στις Πολεοδοµίες µε σχέδια προς έγκριση υπό µάλης! Ούτε ότι είναι κάθε µέρα διάδικοι ώστε να ξέρουν από πρώτο χέρι ότι υπάρχει διαφθορά στη ∆ικαιοσύνη. Μάλιστα στο ερώτηµα αν έχει υποπέσει στην αντίληψή τους περιστατικό διαφθοράς τους 12 τελευταίους µήνες, το ποσοστό τους είναι πλειοψηφικό(!) έναντι στου συνόλου, δηλαδή όλων των ηλικιών που λένε, µειοψηφικά, ότι δεν έχει πέσει στην αντίληψή τους τέτοιο περιστατικό! Επειδή λοιπόν ακόµη και οι νέοι που είναι άσχετοι µιλάνε για διαφθορά στην πολιτική και µάλιστα θεωρούν όλοι πως πρόκειται για έναν χώρο όπου ευδοκιµεί η διαφθορά περισσότερο από κάθε άλλον, πρέπει να πούµε ότι τέτοιες επιπόλαιες αντιλήψεις είναι επικίνδυνες για ένα δηµοκρατικό καθεστώς.
Η συζήτηση εκείνη είχε καταλήξει στην ανάγκη θέσπισης συγκεκριµένων κανόνων, σε ό,τι αφορά τις πολιτικές έρευνες των τάσεων της κοινής γνώµης. Σε συνδυασµό δε, µε το γεγονός ότι πλέον πολλές δηµοσκοπήσεις βλέπουν ήδη και θα βλέπουν το φως της δηµοσιότητας, κυρίως ως αποτέλεσµα των προβλέψεων (δικαιολογηµένων ή αδικαιολόγητων) ότι διανύουµε το τελευταίο προεκλογικό διάστηµα -µακρύ ή βραχύ δεν έχει σηµασίακαθιστούν ενδιαφέρουσα µία διαχρονικά επίκαιρη σχετική µελέτη. Την είχε πραγµατοποιήσει το αιρετικό όσο και «αυθάδες» γαλλικό πολιτικό περιοδικό «Marianne», για τα γκάλοπ, µε την ευκαιρία των γαλλικών προεδρικών εκλογών της εποχής. Η έρευνα έφερε τον τίτλο «Στην κουζίνα των δηµοσκοπήσεων» και προβάλλοντας έγκυρες γνώµες από τον χώρο των πολιτικών επιστηµών διατύπωνε τα εξής συµπεράσµατα:
1. Οι πολλές δηµοσκοπήσεις «σκοτώνουν» τις δηµοσκοπήσεις. Οι έρευνες των τάσεων της κοινής γνώµης έχουν εξελιχθεί σε βαρύ ναρκωτικό της δηµοκρατίας. Παρ’ όλ’ αυτά, τα γκάλοπ είναι το κύριο όπλο των «πολιτικών πολέµων».
2. Όλο και περισσότερο σε ολόκληρο τον κόσµο παρατηρείται µία φθίνουσα τάση των ατόµων που δέχονται να απαντήσουν. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ένα γαλλικό και 24 ετών. Όταν έχουµε µία παραδεδεγµένη αντίληψη ότι οι νέοι αυτής της ηλικίας ούτε ενηµερώνονται για τα κοινά και τα ενδιαφέροντά τους είναι άλλα, µόνο από συζητήσεις και απόψεις που έχουν διατυπωθεί µέσα στο οικογενειακό τους περιβάλλον –και τις οποίες άκουσαν «ξώφαλτσα»- µπορεί να τους έχουν διαµορφώσει µία σχετική άποψη για να απαντήσουν όπως απάντησαν. Εδώ επιβεβαιώνεται η επιφύλαξη της γαλλικής έρευνας ότι η αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος µπορεί να είναι αµφιλεγόµενη. Πράγµατι, χωρίς να ασχολούνται µε την πολιτική (αν και έχουν δικαίωµα να ψηφίζουν) οι νέοι που ρωτήθηκαν θεωρούν σε ποσοστό 83% ότι υπάρχει διαφθορά στην Πολιτική.
Επίσης, ενώ ασχολούνται µόνο µε τα µέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρούν ότι υπάρχει διαφθορά σε ποσοστό 67% µάλιστα στα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης. Υψηλό είναι και το ποσοστό των νεών αυτών (59%) που λένε ότι υπάρχει διαφθορά στις Πολεοδοµίες, όπου ασχέτως αν αυτό το έχουν επιβεβαιώσει και οι Εκθέσεις του Επιθεωρητή ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης, εν τούτοις δεν φαντάζοµαι τους νέους των συγκεκριµένων ηλικιών να πηγαίνουν καθηµερινά στις Πολεοδοµίες µε σχέδια προς έγκριση υπό µάλης! Ούτε ότι είναι κάθε µέρα διάδικοι ώστε να ξέρουν από πρώτο χέρι ότι υπάρχει διαφθορά στη ∆ικαιοσύνη. Μάλιστα στο ερώτηµα αν έχει υποπέσει στην αντίληψή τους περιστατικό διαφθοράς τους 12 τελευταίους µήνες, το ποσοστό τους είναι πλειοψηφικό(!) έναντι στου συνόλου, δηλαδή όλων των ηλικιών που λένε, µειοψηφικά, ότι δεν έχει πέσει στην αντίληψή τους τέτοιο περιστατικό!
Επειδή λοιπόν ακόµη και οι νέοι που είναι άσχετοι µιλάνε για διαφθορά στην πολιτική και µάλιστα θεωρούν όλοι πως πρόκειται για έναν χώρο όπου ευδοκιµεί η διαφθορά περισσότερο από κάθε άλλον, πρέπει να πούµε ότι τέτοιες επιπόλαιες αντιλήψεις είναι επικίνδυνες για ένα δηµοκρατικό καθεστώς. αµφιλεγόµενη γ) η επεξεργασία των στοιχείων, για να είναι αξιόπιστη η έρευνα, επιδέχεται αντίλογο. Και δ) ένα τελευταίο πρόβληµα: Η χρηµατοδότηση των ερευνών καθώς πολλές φορές οι εντολείς δεν αφήνουν να δηµοσιευθούν παρά µόνον τα καλά αποτελέσµατα της δηµοσκόπησης.
Μία πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα για τη διαφθορά στη χώρα µας που είχε γίνει από την Palmos Analysis πριν από αρκετές εβδοµάδες, για λογαριασµό της Εθνικής Αρχής ∆ιαφάνειας και παρουσιάστηκε σε ειδικό Φόρουµ της Αρχής αυτής µε αφορµή την Παγκόσµια Ηµέρα κατά της ∆ιαφθοράς, µπορεί ως προς τα αποτελέσµατά της, δηλαδή τις απαντήσεις που είχαν δοθεί, να δικαιολογεί εν µέρει ή εν όλω τις παρατηρήσεις ή και επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί στην παραπάνω γαλλική έρευνα. Θα ήταν ενδεχοµένως αυθαιρεσία να αµφισβητήσει κανείς τα αποτελέσµατα της έρευνας για τη ∆ιαφθορά δεδοµένου ότι όλοι στη χώρα µας παραδέχονται ότι υπάρχει διαφθορά και απλώς η έρευνα επιβεβαιώνει αυτήν την παραδοχή.
Από την άλλη πλευρά είναι δικαιολογηµένες συγκεκριµένες επιφυλάξεις ως προς τη γνώση που µπορεί να έχουν κάποιες νεαρές ηλικίες που αποτελέσαν δείγµα ώστε να είναι αξιόπιστη η άποψή τους καθώς ερωτήθηκαν νέοι µεταξύ 18 παράδειγµα: Σε 125 τηλεφωνικές κλήσεις εταιρείας δηµοσκοπήσεων διαπιστώθηκαν 99 αρνήσεις ενώ δέχθηκαν µόνο 12 να απαντήσουν. Αυτό παρατηρείται και στην Ελλάδα, όπως µου είχε πει γνωστός δηµοσκόπος, όταν του είχα θέσει σχετική ερώτηση.
3. Και οι ερευνητές της κοινής γνώµης, παγκοσµίως, παραδέχονται ότι αρκετοί ερωτώµενοι ψεύδονται. Όπως λέει ένας κοινωνιολόγος, όλος ο κόσµος ψεύδεται. Στον προϊστάµενό του, στον εχθρό του, στον φίλο του, στον (στη) σύζυγο ή φίλη του. Τι κατοχυρώνει ότι κάποιος που ερωτάται σε ώρα µάλιστα που είναι µε κάτι άλλο απασχοληµένος, θα πει την αλήθεια; Όπως λ.χ. στη Γαλλία το 1984, όταν οι ερευνητές εξεπλάγησαν, τελικώς, από τη διεισδυτικότητα του Εθνικού Μετώπου όταν ανεκάλυψαν ότι οι «λεπενιστές» προτιµούσαν να κρύβουν τη γνώµη τους, στις δηµοσκοπήσεις που είχαν προηγηθεί των εκλογών.
4. Υπάρχει και η περίπτωση της αξιολόγησης των απαντήσεων όπου ξεχωρίζονται οι ειλικρινείς από τις αµφιλεγόµενες. Αυτή η «αποκατάσταση της αξιοπιστίας» µπορεί να οδηγήσει σε λάθη.
5. Το γενικό συµπέρασµα της γαλλικής έρευνας είναι ότι α) το δείγµα των ερωτωµένων είναι µία δύσκολη υπόθεση β) η αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος αµφιλεγόµενη γ) η επεξεργασία των στοιχείων, για να είναι αξιόπιστη η έρευνα, επιδέχεται αντίλογο. Και δ) ένα τελευταίο πρόβληµα: Η χρηµατοδότηση των ερευνών καθώς πολλές φορές οι εντολείς δεν αφήνουν να δηµοσιευθούν παρά µόνον τα καλά αποτελέσµατα της δηµοσκόπησης.
Μία πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα για τη διαφθορά στη χώρα µας που είχε γίνει από την Palmos Analysis πριν από αρκετές εβδοµάδες, για λογαριασµό της Εθνικής Αρχής ∆ιαφάνειας και παρουσιάστηκε σε ειδικό Φόρουµ της Αρχής αυτής µε αφορµή την Παγκόσµια Ηµέρα κατά της ∆ιαφθοράς, µπορεί ως προς τα αποτελέσµατά της, δηλαδή τις απαντήσεις που είχαν δοθεί, να δικαιολογεί εν µέρει ή εν όλω τις παρατηρήσεις ή και επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί στην παραπάνω γαλλική έρευνα. Θα ήταν ενδεχοµένως αυθαιρεσία να αµφισβητήσει κανείς τα αποτελέσµατα της έρευνας για τη ∆ιαφθορά δεδοµένου ότι όλοι στη χώρα µας παραδέχονται ότι υπάρχει διαφθορά και απλώς η έρευνα επιβεβαιώνει αυτήν την παραδοχή.
Από την άλλη πλευρά είναι δικαιολογηµένες συγκεκριµένες επιφυλάξεις ως προς τη γνώση που µπορεί να έχουν κάποιες νεαρές ηλικίες που αποτελέσαν αντίληψη ότι οι νέοι αυτής της ηλικίας ούτε ενηµερώνονται για τα κοινά και τα ενδιαφέροντά τους είναι άλλα, µόνο από συζητήσεις και απόψεις που έχουν διατυπωθεί µέσα στο οικογενειακό τους περιβάλλον –και τις οποίες άκουσαν «ξώφαλτσα»- µπορεί να τους έχουν διαµορφώσει µία σχετική άποψη για να απαντήσουν όπως απάντησαν. Εδώ επιβεβαιώνεται η επιφύλαξη της γαλλικής έρευνας ότι η αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος µπορεί να είναι αµφιλεγόµενη. Πράγµατι, χωρίς να ασχολούνται µε την πολιτική (αν και έχουν δικαίωµα να ψηφίζουν) οι νέοι που ρωτήθηκαν θεωρούν σε ποσοστό 83% ότι υπάρχει διαφθορά στην Πολιτική. Επίσης, ενώ ασχολούνται µόνο µε τα µέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρούν ότι υπάρχει διαφθορά σε ποσοστό 67% µάλιστα στα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης.
Υψηλό είναι και το ποσοστό των νεών αυτών (59%) που λένε ότι υπάρχει διαφθορά στις Πολεοδοµίες, όπου ασχέτως αν αυτό το έχουν επιβεβαιώσει και οι Εκθέσεις του Επιθεωρητή ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης, εν τούτοις δεν φαντάζοµαι τους νέους των συγκεκριµένων ηλικιών να πηγαίνουν καθηµερινά στις Πολεοδοµίες µε σχέδια προς έγκριση υπό µάλης! Ούτε ότι είναι κάθε µέρα διάδικοι ώστε να ξέρουν από πρώτο χέρι ότι υπάρχει διαφθορά στη ∆ικαιοσύνη. Μάλιστα στο ερώτηµα αν έχει υποπέσει στην αντίληψή τους περιστατικό διαφθοράς τους 12 τελευταίους µήνες, το ποσοστό τους είναι πλειοψηφικό(!) έναντι στου συνόλου, δηλαδή όλων των ηλικιών που λένε, µειοψηφικά, ότι δεν έχει πέσει στην αντίληψή τους τέτοιο περιστατικό! Επειδή λοιπόν ακόµη και οι νέοι που είναι άσχετοι µιλάνε για διαφθορά στην πολιτική και µάλιστα θεωρούν όλοι πως πρόκειται για έναν χώρο όπου ευδοκιµεί η διαφθορά περισσότερο από κάθε άλλον, πρέπει να πούµε ότι τέτοιες επιπόλαιες αντιλήψεις είναι επικίνδυνες για ένα δηµοκρατικό καθεστώς.
