Μπορεί το 2025 να αποτελεί πλέον παρελθόν, αλλά δεν έκλεισε τους λογαριασμούς του. Κάποιες από τις πιο βαθιές «πληγές» της χρονιάς παραμένουν ανοιχτές, με αποτέλεσμα να περνούν, σχεδόν αυτούσιες, στο 2026, θυμίζοντας ότι πίσω από τους αριθμούς και τις στατιστικές υπάρχουν κοινωνίες που δοκιμάζονται και άνθρωποι που εκτίθενται καθημερινά σε κινδύνους.

Διαβάστε: Παραβατικότητα ανηλίκων: Τα Παραπολιτικά παρουσιάζουν τον "χάρτη" της νεανικής εγκληματικότητας και τα νούμερα, που προκαλούν σοκ (Εικόνα)

Η παραβατικότητα των ανηλίκων δεν αποτελεί πια μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά αντανάκλαση κάθε μορφής βίας που θεριεύει στην κοινωνία μας και μιας γενικευμένης κρίσης αξιών. Την ίδια στιγμή, αυξάνονται οι άνθρωποι που αναμετρώνται με τα αυτοάνοσα νοσήματα και που αναγκάζονται να μάθουν να ζουν σχεδόν από την αρχή. Παράλληλα, τα τροχαία δυστυχήματα συνεχίζουν να αφαιρούν ζωές με ανατριχιαστική κανονικότητα, ενώ το δημογραφικό πρόβλημα βαθαίνει, απειλώντας το μέλλον της χώρας. Αλλά και οι διαδικτυακοί κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται, ειδικά για παιδιά και εφήβους, σε έναν ψηφιακό κόσμο που τρέχει πιο γρήγορα από τους μηχανισμούς προστασίας.

Πέντε ειδικοί μιλούν για τις «πληγές» που δεν έκλεισαν, φωτίζοντας τα αίτια, τις συνέπειες και κυρίως τους τρόπους επούλωσής τους, ώστε να μην παγιωθούν ως η «νέα κανονικότητα».


Αλέξανδρος Καλαβρής για παραβατικότητα ανηλίκων: Η βία δεν είναι παιδική εφεύρεση, αλλά τα παιδιά µιµούνται και αντιδρούν σε όσα βλέπουν γύρω τους

Η υπόθεση της 16χρονης κοπέλας που μαχαίρωσε 14χρονη συμμαθήτριά της σε σχολείο στην Κυψέλη λίγο πριν από την εκπνοή του 2025 έφερε ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της ανήλικης παραβατικότητας, που μοιάζει να θεριεύει. Οπως μας εξηγεί ο Αλέξανδρος Καλαβρής, ψυχολόγος παιδιών και εφήβων, αξιωματικός Υγειονομικού της Ελληνικής Αστυνομίας και υποψήφιος διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, «αυτό που πρωτίστως πρέπει να μας προβληματίσει είναι γιατί μια ανήλικη ένιωθε την ανάγκη να φέρει πάνω της ένα μαχαίρι “πεταλούδα”. Είναι πιθανότατα σημάδι ανασφάλειας, φόβου ή και απομόνωσης. Ακόμα, ενδέχεται να το θεωρεί μέσο προστασίας, αφού δεν υπάρχει κανείς και τίποτα δίπλα της για να την προστατεύσει».

«Οι περισσότεροι ανήλικοι που καταφεύγουν στη βία έχουν βιώσει -άμεσα ή έμμεσα- μορφές κακοποίησης ή τραυματικών εμπειριών. Τα παιδιά και οι έφηβοι χρειάζονται όρια, κανόνες, αλλά και χώρο να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα», λέει ο κ. Καλαβρής, υπογραμμίζοντας πως «η βία δεν είναι παιδική εφεύρεση, αλλά τα παιδιά μιμούνται και αντιδρούν σε όσα βλέπουν γύρω τους». Κι εκεί πρέπει να εφαρμόζεται η αποκαταστασιακή Δικαιοσύνη, που δίνει έμφαση στη στήριξη και την αναμόρφωση των ανηλίκων μέσα από ψυχοκοινωνική παρέμβαση, επιμέλεια, συμβουλευτική και προγράμματα εκπαίδευσης, αντί της απλής επιβολής τιμωρίας. Οπως διευκρινίζει ο ειδικός, «βασική επιδίωξη είναι να περιοριστούν οι σοβαρές περιπτώσεις, να προληφθεί η επανάληψη της παραβατικής συμπεριφοράς και να υποστηριχθούν τόσο οι δράστες όσο και τα θύματα». Παρά τις πρωτοβουλίες της Αστυνομίας και της Πολιτείας, ο κ. Καλαβρής τονίζει ότι χρειάζεται μεγαλύτερη συγκέντρωση και ανάλυση δεδομένων για να σχεδιαστούν ολοκληρωμένες στρατηγικές προστασίας και πρόληψης.

Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται και η Διεύθυνση Κοινωνικής Αστυνόμευσης, που δημιουργήθηκε το 2025, έχει επιτελικό ρόλο και ανήκει στο αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας. Στόχος της είναι η προστασία ευάλωτων ομάδων, η καταπολέμηση της ενδοοικογενειακής, της ρατσιστικής και της έμφυλης βίας, καθώς και η προστασία ανηλίκων και ζώων, εντάσσοντας δράσεις που αφορούν την κοινωνική μέριμνα και την προστασία του πολίτη στην αστυνομική υπηρεσία.


Βασιλένα Σταυροπούλου: Πολλοί άνθρωποι µε αυτοάνοσα περιγράφουν ότι έµαθαν να λειτουργούν αγνοώντας τα όριά τους

Τα αυτοάνοσα νοσήματα αποτελούν μια από τις πιο σιωπηλές, αλλά βαθιά επιβαρυντικές πληγές της σύγχρονης εποχής, καθώς αυξάνονται σταθερά και επηρεάζουν την καθημερινότητα όλο και περισσότερων ανθρώπων.

Όπως σημειώνει η Βασιλένα Σταυροπούλου, ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια, PhD, μιλώντας στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ», «οι πληγές του 2025 δεν είναι μόνο ορατές, πολλές καταγράφονται σιωπηλά στο σώμα, με τα αυτοάνοσα νοσήματα να αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σήμερα, περίπου το 10% του πληθυσμού ζει με κάποιο αυτοάνοσο, ενώ οι διαγνώσεις αυξάνονται σταθερά, ιδιαίτερα σε γυναίκες παραγωγικής ηλικίας. Στην καθημερινή ζωή, αυτό μεταφράζεται σε ανθρώπους που ζουν επί χρόνια με κόπωση, πόνο, φλεγμονή και αίσθηση ότι το σώμα “δεν συνεργάζεται”. Από ψυχολογική σκοπιά, κοινός παρονομαστής είναι συχνά το χρόνιο στρες. Όχι το έντονο και παροδικό, αλλά εκείνο που γίνεται κανονικότητα: συνεχής πίεση, έλλειψη ανάπαυσης, συναισθηματική καταπίεση, διαρκής προσαρμογή χωρίς περιθώριο αποφόρτισης. Έτσι, το ανοσοποιητικό σύστημα επηρεάζεται άμεσα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, απορρυθμίζεται με τρόπους που οδηγούν τον οργανισμό να επιτίθεται στον ίδιο του τον εαυτό».

Σύμφωνα με την ειδικό, «πολλοί άνθρωποι με αυτοάνοσα περιγράφουν ότι έμαθαν να λειτουργούν αγνοώντας τα όριά τους, να αντέχουν και να φροντίζουν χωρίς να φροντίζονται, να συνεχίζουν παρά τα σήματα του σώματος. Η θεραπευτική προσέγγιση, επομένως, δεν μπορεί να είναι μόνο ιατρική. Η ψυχολογική υποστήριξη, η εκπαίδευση στη διαχείριση του στρες και η αποκατάσταση της σχέσης με το σώμα αποτελούν ουσιαστικά κομμάτια της θεραπείας». Ίσως, λοιπόν, τα αυτοάνοσα, ως «πληγή» του 2025 που παραμένει ανοιχτή και το 2026, μας δείχνουν πως, όταν η ψυχή δεν βρίσκει χώρο να μιλήσει, το σώμα αναλαμβάνει να το κάνει στη θέση της.


Κίμων Λογοθέτης για τροχαία: Υπάρχουν οδηγοί που δεν έχουν προσαρµοστεί στη νέα πραγµατικότητα αυστηρότητας

Οι ζωές που χάνονται στην άσφαλτο αποτελούν δια χρονικά ένα από τα πιο σκληρά και δυσεπίλυτα προβλήµατα της ελληνικής κοινωνίας, µε τα τροχαία δυστυχήµατα να αφήνουν πίσω τους νεκρούς, αλλά και οικογένειες που σηµαδεύονται για πάντα από την ξαφνική απώλεια. Και παρόλο που, σύµφωνα µε τον Κίµωνα Λογοθέτη, σύµβουλο διαχείρισης Κυκλοφορίας και Οδικής Ασφάλειας, έχουν γίνει σηµαντικά βήµατα για να διασφαλιστεί η ασφάλεια στους δρόµους, εξακολουθούν να υπάρχουν οδηγοί που δεν συµµορφώνονται.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Λογοθέτης, «η χώρα έχει εισέλθει σε µια νέα εποχή οδικής ασφάλειας, µε αυστηρότερο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, εντατικούς ελέγχους από την Ελληνική Αστυνοµία και την Τροχαία, αλλά και µε την εγκατάσταση τεχνικών µέσων καταγραφής παραβάσεων σε κεντρικούς οδικούς άξονες της Αττικής. Παράλληλα, το δίκτυο των αυτοκινητοδρόµων είναι πλέον σύγχρονο και ασφαλές, αν και τις φετινές γιορτές δεν αξιοποιήθηκε πλήρως λόγω των αγροτικών κινητοποιήσεων.

Όμως, παρά τις αλλαγές, εξακολουθούν να υπάρχουν οδηγοί που δεν έχουν προσαρµοστεί στη νέα πραγµατικότητα αυστηρότητας και ελέγχου και συνεχίζουν τις παραβάσεις». Σε κάθε περίπτωση, το φαινόµενο αυτό αναµένεται να περιοριστεί, καθώς γίνεται πλέον σαφές ότι η µη τήρηση του νόµου συνεπάγεται βαριές κυρώσεις - από αφαίρεση διπλώµατος έως υψηλά χρηµατικά πρόστιµα. Και σύµφωνα µε τον ειδικό, «τα πρώτα αποτελέσµατα είναι ήδη ορατά, αφού οι οδηγοί που εντοπίζονται να οδηγούν υπό την επήρεια αλκοόλ είναι λιγότεροι από κάθε άλλη χρονιά. Αντίστοιχα βελτιωµένη είναι η εικόνα στη χρήση προστατευτικού κράνους, µε όλο και λιγότερους αναβάτες δικύκλων να παραβιάζουν τη σχετική υποχρέωση». Πρόκειται για µια σταδιακή, αλλά ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας, που µας γεµίζει ελπίδα.


Βύρων Κοτζαμάνης για δημογραφικό: Οι θάνατοι και το 2025 ήταν πολύ περισσότεροι από τις γεννήσεις

Τον κώδωνα του κινδύνου για το ∆ηµογραφικό κρούει στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ» ο Βύρων Κοτζαµάνης, καθηγητής ∆ηµογραφίας στο Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας και διευθυντής του Ινστιτούτου ∆ηµογραφικών Ερευνών και Μελετών (Ι∆ΕΜ), εξηγώντας πως «αναδεικνύεται ως ένα από τα ζητήµατα που πρέπει άµεσα να αντιµετωπιστούν, µε στόχο την προσαρµογή στις αναµενόµενες µεσοπρόθεσµα µη αναστρέψιµες εξελίξεις, την ανακοπή των υφιστάµενων τάσεων και την άµβλυνση των όποιων αρνητικών τους επιπτώσεων (ιδίως αυτών που απορρέουν από τη δηµογραφική γήρανση, αλλά όχι µόνο)».

«Οι δηµογραφικές εξελίξεις και οι επιπτώσεις τους µας απασχολήσαν το 2025, ενώ θα συνεχίσουν να µας απασχολούν όλο και περισσότερο και τα επόµενα χρόνια, καθώς δεν αναµένονται ριζικές ανατροπές. Οι θάνατοι και το 2025 ήταν πολύ περισσότεροι από τις γεννήσεις, το φυσικό ισοζύγιο ήταν αρνητικό κατά σχεδόν 60 χιλιάδες, ο πληθυσµός των ηλικιωµένων συνεχίζει να αυξάνεται, ενώ αυτός των νέων να µειώνεται», προσθέτει, κάνοντας βέβαια ιδιαίτερη µνεία στον δηµόσιο διάλογο που έχει ήδη ξεκινήσει τόσο για τις αιτίες και τις επιπτώσεις των δηµογραφικών µας εξελίξεων όσο και για τις απαιτούµενες προσαρµογές σε αυτές, αλλά και σε κάποια µέτρα που έχουν ήδη ληφθεί. «Οι έχοντες την ευθύνη σχεδιασµού και λήψης αποφάσεων σε πλήθος πεδίων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο αρχίζουν πλέον -έστω και καθυστερηµένα- να συνειδητοποιούν τη σηµασία της δηµογραφίας για την οικονοµική και κοινωνική ανάπτυξη και την εδαφική συνοχή και ας ελπίσουµε ότι σύντοµα, αφού συγκεκριµενοποιηθούν οι στόχοι και ο χρονικός ορίζοντας για την επίτευξή τους, οι κεντρικές στρατηγικές επιλογές και οι προτεραιότητες, θα ληφθούν και τα προσήκοντα µέτρα», καταλήγει ο κ. Κοτζαµάνης.


Γιώργος Παπαπροδρόμου για κινδύνους στον κυβερνοχώρο: Θα πρέπει να δοθεί έµφαση στο χτίσιµο των ψηφιακών ικανοτήτων

Ο κυβερνοχώρος έχει γίνει αναπόσπαστο κοµµάτι της καθηµερινής µας ζωής, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί ένα πεδίο κινδύνων που εξελίσσονται ταχύτερα από τους µηχανισµούς προστασίας. Όπως επισηµαίνει στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ» ο Γιώργος Παπαπροδρόµου, αντιστράτηγος ε.α. (ΕΛ.ΑΣ.) και πρώην διευθυντής της ∆ιεύθυνσης ∆ίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήµατος, «το 2025 έκλεισε µε πάνω από τα δύο τρίτα του παγκόσµιου πληθυσµού να περνούν καθηµερινά ώρες µπροστά σε οθόνες κινητών ή υπολογιστών. Οι κυριότερες απειλές που αναδείχθηκαν και φέτος περιλαµβάνουν κακόβουλα λογισµικά και λυτρισµικά, παραβιάσεις και διαρροές προσωπικών δεδοµένων, αυξηµένα περιστατικά αλίευσης στοιχείων, κακόβουλη χρήση Τεχνητής Νοηµοσύνης, όπως deep fakes και fake news, σεξουαλική εκµετάλλευση παιδιών, διαδικτυακό τζόγο και άλλες µορφές ψηφιακών αδικηµάτων.

Όσο για τη σηµαντικότητα του κυβερνοχώρου, προκύπτει και από τον αυξηµένο αντίκτυπο του κυβερνοεγκλήµατος που έχει επικρατήσει έναντι της κυβερνοασφάλειας, καθιστώντας τα οικονοµικά µεγέθη δυσθεώρητα (ως µια τρίτη παγκόσµια οικονοµία), ενώ στην Ελλάδα κυρίαρχο αδίκηµα παραµένει η απάτη, µε έµφαση στις επενδυτικές απάτες».

Όµως, όπως αναφέρει ο κ. Παπαπροδρόµου, το 2025 σηµαδεύτηκε και από σηµαντικές θεσµικές αλλαγές, όπως η µετεξέλιξη της ∆ιεύθυνσης ∆ίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήµατος σε ∆ιεύθυνση ∆ίωξης Κυβερνοεγκλήµατος (Ν. 5187/2025, άρθρο 51) και η χάραξη της Στρατηγικής Κυβερνοασφάλειας για την περίοδο 2026-2030, σύµφωνα µε τα νέα δεδοµένα που προέκυψαν από την εξέλιξη της Οδηγίας NIS2 της Ε.Ε. «Σίγουρα υπάρχουν θέµατα θεσµικά που πρέπει να τρέξουν ακόµη: επικύρωση ∆ιεθνούς Σύµβασης για τα φάρµακα που διακινούνται παράνοµα στο ∆ιαδίκτυο, ενίσχυση του µηχανισµού αναφοράς των κυβερνοεγκληµάτων µε ειδικό εισαγγελέα που να επιβλέπει την πλατφόρµα καταγγελιών, δικονοµικές παρεµβάσεις µε εξελιγµένη µορφή, άυλη δικογραφία - ενσωµάτωση του κανονισµού για το e-evidence, θέµατα που σχετίζονται µε την Τ.Ν. και την τεχνοηθική, τραπεζικό απόρρητο, εξειδίκευση δικαστών και µηχανισµών εφαρµογής του νόµου, βελτίωση της στατιστικής απεικόνισης του κυβερνοεγκλήµατος κ.ά.

Εποµένως, ιδιαίτερη έµφαση θα πρέπει να δοθεί στην πρόληψη και στο χτίσιµο των ψηφιακών ικανοτήτων, κυρίως των ευάλωτων κοινωνικών οµάδων είτε µέσω της Εθνικής Ακαδηµίας Ψηφιακών Ικανοτήτων είτε µέσω όλων των βαθµίδων της Εκπαίδευσης, µε στόχευση την ουσιοκρατική προσέγγιση και όχι το ανούσιο θεαθήναι». Αυτό θα είναι και το πιο κρίσιµο «κλικ» για να θωρακιστεί η κοινωνία απέναντι στις ψηφιακές απειλές.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά