"Το ριφιφί του αιώνα": Αυτή είναι η πραγματική ιστορία πίσω από την περίπλοκη ληστεία της σύγχρονης Ελλάδας (Εικόνες & Βίντεο)

Τον Δεκέμβριο του 1992, η Ελλάδα συγκλονίστηκε από μία από τις πιο εντυπωσιακές και μυστηριώδεις ληστείες στην ιστορία της: το θρυλικό ριφιφί στην Τράπεζα Εργασίας, στην οδό Καλλιρρόης στην Αθήνα. Η υπόθεση αυτή, που έμεινε γνωστή ως «το ριφιφί του αιώνα», δεν ήταν απλώς μια ληστεία, αλλά ένα ασύλληπτο τεχνικό επίτευγμα εγκληματικής ευφυΐας. Οι δράστες κατάφεραν να παραβιάσουν 301 θυρίδες χωρίς κανείς να τους αντιληφθεί, αφήνοντας πίσω τους μόνο ερωτήματα και θρύλους γύρω από την ταυτότητά τους και την πορεία τους. Η ληστεία συγκλόνισε την κοινή γνώμη, ενώ η πολυπλοκότητα της εκτέλεσης και η πλήρης απουσία αποδεικτικών στοιχείων προκάλεσαν αίσθηση και συνεχίζουν μέχρι σήμερα να αποτελούν αντικείμενο μελέτης, έρευνας και μυθοπλασίας.

Διαβάστε: Ριφιφί στη Γερμανία που θυμίζει ταινία: Τρύπησαν τον τοίχο και άδειασαν πάνω από 3.000 τραπεζικές θυρίδες - Στα 30 εκατ. ευρώ η λεία

Η μέθοδος και η λεία

Η ληστεία αποκαλύφθηκε το πρωί της 21ης Δεκεμβρίου 1992, όταν οι υπάλληλοι του υποκαταστήματος επέστρεψαν στη δουλειά και διαπίστωσαν ότι 301 από τις 1.151 θυρίδες ήταν άδειες, χωρίς καμία ένδειξη παραβίασης από την κύρια είσοδο. Πολύ σύντομα έγινε σαφές πως οι δράστες είχαν εισέλθει από κάτω: είχαν σκάψει ένα τούνελ μήκους 23–25 μέτρων, ξεκινώντας από φρεάτιο της ΕΥΔΑΠ κοντά στον καλυμμένο ποταμό Ιλισό και καταλήγοντας ακριβώς κάτω από το υπόγειο της τράπεζας.Η προετοιμασία είχε ξεκινήσει ήδη από το καλοκαίρι του 1992, όταν οι δράστες άρχισαν να σχεδιάζουν με ακρίβεια την εκσκαφή του τούνελ. Για μήνες, εργάζονταν αθόρυβα, κατασκευάζοντας υποστυλώματα, χοντρά δοκάρια και διπλές ράγες για τη μεταφορά των μπάζων, χωρίς να κινήσουν την παραμικρή υποψία.Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου και Νοεμβρίου 1992, το τούνελ προχωρούσε σταδιακά κάτω από τον Ιλισό. Οι ληστές δοκίμαζαν συνεχώς τη σταθερότητα των υποστυλωμάτων και τη λειτουργία των αυτοσχέδιων καροτσιών που κινούνταν πάνω στις ράγες, χρησιμοποιώντας γεννήτριες και ηλεκτρικά εργαλεία για την εκσκαφή. Στο διάστημα 18–20 Δεκεμβρίου 1992, ολοκληρώθηκε η παραβίαση του οπλισμένου σκυροδέματος του υπογείου. Με εργαλεία οξυγονοκόλλησης, οι δράστες άνοιξαν δίοδο πάχους περίπου 60 εκατοστών και απέκτησαν πλήρη πρόσβαση στις θυρίδες. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, παραβίασαν σχεδόν το ένα τρίτο αυτών, αφαιρώντας ό,τι πολύτιμο υπήρχε στο εσωτερικό τους. Η λεία υπολογίστηκε σε περίπου 5 δισεκατομμύρια δραχμές, ποσό που αντιστοιχεί σε 14–15 εκατομμύρια ευρώ σήμερα, και περιλάμβανε κοσμήματα, μετρητά, ομόλογα και πολύτιμα αντικείμενα ανυπολόγιστης συναισθηματικής αξίας. Η επιλογή των θυρίδων δεν φαίνεται να ήταν τυχαία, γεγονός που ενίσχυσε τις υποψίες ότι οι δράστες διέθεταν εσωτερικές πληροφορίες.

Οι ύποπτοι και η ανατροπή

Η υπόθεση έμοιαζε να παραμένει χωρίς καμία ουσιαστική εξέλιξη μέχρι το 1994, όταν ένας Σύρος κρατούμενος στις φυλακές Κορυδαλλού ισχυρίστηκε ότι συμμετείχε στην κατασκευή του τούνελ. Ο ίδιος κατονόμασε ως συνεργούς του:

• τον Αναγνώστη Καλαφάτη, υποδιευθυντή της τράπεζας
• τον Λάμπρο Κότσαλο, υπάλληλο των ΕΛΤΑ
• τον Στέλιο Κολοβό, επιχειρηματία
• τον Διονύσιο Παπασταμάτο, επιχειρηματία
• τον Μανώλη Σπανουδάκη, επιχειρηματία

Ο κρατούμενος υποστήριξε ότι κατήγγειλε τους υπόλοιπους επειδή δεν του κατέβαλαν το συμφωνηθέν μερίδιο. Ακολούθησαν συλλήψεις, εντάλματα και προσωρινές κρατήσεις, ενώ κάποιοι από τους εμπλεκόμενους διέφυγαν στο εξωτερικό. Ωστόσο, από τον Νοέμβριο του 1994 έως τον Ιανουάριο του 1995, ήρθε η πλήρης ανατροπή: ο ίδιος άνθρωπος απέσυρε όλους τους ισχυρισμούς του, τόσο σε τηλεοπτική του εμφάνιση όσο και με επιστολή προς τον ανακριτή. Λίγο αργότερα, όλοι οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν δικαστικά, με την υπόθεση να κλείνει οριστικά, χωρίς να αποδοθεί ευθύνη σε κανέναν.

Η μοίρα της λείας και το μυστήριο που παραμένει

Στις 12 Ιανουαρίου 1993, λίγες εβδομάδες μετά την αποκάλυψη της ληστείας, κάποιες κατεστραμμένες θυρίδες εντοπίστηκαν τυχαία στην παραλία της Βραυρώνας, μαζί με επιταγές και ομόλογα. Το εύρημα αυτό οδήγησε τις αρχές στο συμπέρασμα ότι οι δράστες πιθανότατα διέφυγαν δια θαλάσσης, έχοντας οργανώσει προσεκτικά τη διαφυγή τους και ενδεχομένως μεταφέροντας τη λεία εκτός Ελλάδας.Παρά τις θεωρίες που κατά καιρούς ήρθαν στο φως — από οργανωμένα κυκλώματα του υποκόσμου μέχρι ξένες μαφίες ή ακόμα και τρομοκρατικές οργανώσεις, όπως ο Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας — τίποτα δεν αποδείχθηκε ποτέ. Το ριφιφί του 1992 παραμένει μέχρι σήμερα σύμβολο εγκληματικής ευφυΐας και απόλυτου μυστηρίου. Μια ληστεία σχεδιασμένη με χειρουργική ακρίβεια, που κατάφερε να εξαφανιστεί χωρίς ίχνη, αφήνοντας πίσω της μόνο ερωτήματα και έναν θρύλο που συνεχίζει να συναρπάζει.

Η σειρά «Ριφιφί» και η διαφορά από την πραγματικότητα

Η υπόθεση αυτή έγινε έμπνευση για τη σειρά «Ριφιφί» του Σωτήρη Τσαφούλια, που προβλήθηκε στην ελληνική τηλεόραση και παρουσίασε το γεγονός μέσα από τη ματιά των ηρώων της φαντασίας. Στη σειρά, οι χαρακτήρες έχουν διαφορετικά ονόματα και προσωπικότητες, οι σχέσεις τους έχει υποστεί δραματοποίηση, ενώ η διαδικασία της ληστείας απεικονίζεται με μεγαλύτερη δράση και ένταση για τηλεοπτικό αποτέλεσμα.Σε αντίθεση με την πραγματική ιστορία, όπου οι δράστες παραμένουν άγνωστοι και οι κατηγορούμενοι τελικά αθωώθηκαν, η σειρά δίνει μια πιο ολοκληρωμένη «αφήγηση» και στόχο έχει να αποδώσει το αίσθημα της τεχνικής ευφυΐας και της μυστικιστικής φύσης της ληστείας, χωρίς να δεσμεύεται από τα αληθινά πρόσωπα και γεγονότα. Το ριφιφί, λοιπόν, γίνεται όχι μόνο ιστορικό αλλά και μυθοπλαστικό σύμβολο.