Οι άκαρπες διαπραγματευτικές κινήσεις του Τραμπ κλονίζουν την εμπιστοσύνη της Σαουδικής Αραβίας

Ο πρόεδρος Τραμπ ακύρωσε τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν κατόπιν πίεσης από τη Σαουδική Αραβία, η οποία αμφισβητεί όλο και περισσότερο την αξιοπιστία του προέδρου, μετά την εμπλοκή της περιοχής σε μια σύγκρουση που φαίνεται αδύνατο να κερδηθεί.

«Ένα από τα μεγαλύτερα θύματα αυτού του πολέμου είναι η αξιοπιστία», σχολίασε ο διακεκριμένος Σαουδάραβας ερευνητής, Αζίζ Αλγκασιάν. «Ακούμε ξανά και ξανά για εκεχειρία, μόνο που κάθε φορά η εκεχειρία αυτή καταρρέει. Οι διαπραγματεύσεις και οι συνομιλίες καταλήγουν να λειτουργούν ως παγίδες».

Επιβεβαιώνοντας την εκτίμηση αυτή, το Ιράν διέψευσε τον ισχυρισμό του Τραμπ ότι επρόκειτο να πραγματοποιηθούν συνομιλίες χθες (Δευτέρα) — εξέλιξη που, σύμφωνα με τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο, τον οδήγησε στην απόφαση να ματαιώσει τις προγραμματισμένες επιθέσεις.

Ο ίδιος αντέδρασε μέσω του Truth Social, χαρακτηρίζοντας το ιρανικό καθεστώς «απίστευτα διπρόσωπο» και διαμηνύοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.

Αργότερα, μιλώντας σε δημοσιογράφους από το Οβάλ Γραφείο, δήλωσε ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη «βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη» και εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι θα αποδώσουν καρπούς.

«Οι εξελίξεις θα είναι ταχύτατες... Μιλάμε για το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, κυριολεκτικά μέχρι αύριο (Τετάρτη)», δήλωσε. «Αυτή είναι η πρώτη φάση. Θα ακολουθήσει η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν, που αποτελεί τη δεύτερη φάση, και αυτή θα απαιτήσει λίγο περισσότερο χρόνο».

Έχοντας προηγουμένως απειλήσει το Ιράν με «τη μεγαλύτερη επίθεση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο», δήλωσε: «Θέλω να τους δώσω και την τελευταία ευκαιρία, προτού προχωρήσουμε στον αποκεφαλισμό της ηγεσίας τους».

Η αιφνίδια ανατροπή της στάσης του προέδρου Τραμπ, με την απόφαση να αναβάλει τις επιθέσεις, αιφνιδίασε το Ισραήλ και, σε συνδυασμό με τη διάψευση από την πλευρά του Ιράν ότι διεξάγονταν διαπραγματεύσεις, ενίσχυσε την πεποίθηση στην περιοχή ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αποτελεί αξιόπιστο συνομιλητή. Η Σαουδική Αραβία είχε αναλάβει ενεργό διπλωματική πρωτοβουλία τις τελευταίες ημέρες, με τον υπουργό Άμυνας της χώρας, πρίγκιπα Χάλιντ μπιν Σαλμάν, να μεταβαίνει στην Ουάσινγκτον, και να ασκεί πιέσεις υπέρ της αποκλιμάκωσης. Η παρέμβαση συνεχίστηκε με τηλεφωνική επικοινωνία του αδελφού του, διαδόχου του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, με τον πρόεδρο Τραμπ.

Ο Μοχάμεντ αρχικά αντιτάχθηκε στον πόλεμο, αλλά αργότερα προέτρεψε τον Τραμπ να ολοκληρώσει το έργο. Το βασίλειο άρχισε να απογοητεύεται από τη σύγκρουση, η οποία φαινόταν να οδηγεί το ιρανικό καθεστώς σε ριζοσπαστικοποίηση και να διαταράσσει το εμπόριο ενέργειας και τα έσοδα της περιοχής.

Στο Ισραήλ, το οποίο συνεχίζει να ζητά την ανάληψη περαιτέρω στρατιωτικών ενεργειών κατά του Ιράν, τα ΜΜΕ ανέφεραν ότι οι ηγέτες της χώρας έμαθαν για πρώτη φορά για την αλλαγή του σχεδίου από μια ανάρτηση του Τραμπ στο Truth Social την Κυριακή.

Τόσο στους επικριτές του όσο και στους συμμάχους του στην περιοχή, ο Τραμπ φαίνεται να ψάχνει απεγνωσμένα μια λύση για τον πόλεμο που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, ελπίζοντας σε μια γρήγορη νίκη. Το ιρανικό καθεστώς δεν έχει παρουσιάσει καμία ένδειξη ότι προτίθεται να συμβιβαστεί όσον αφορά τον έλεγχο των Στενών, τα οποία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά. «Υπάρχει απογοήτευση», δήλωσε ο Αλγκασιάν, ένα συναίσθημα που συμμερίζονται και άτομα που γνωρίζουν τη στάση της σαουδικής κυβέρνησης.

Υπογραμμίζοντας τις περιορισμένες επιλογές του Τραμπ, ένας ανώτερος αξιωματικός του αμερικανικού στρατού έστειλε ένα email σε αναλυτές ζητώντας «δημιουργικούς και μη συμβατικούς τρόπους για να ασκηθεί πίεση και να τιμωρηθεί το Ιράν», όπως μετέδωσε το CNN.

«Οι επιλογές του Τραμπ αυτή τη στιγμή κινούνται μεταξύ ενός πολέμου που δεν μπορεί να κερδηθεί και μιας συμφωνίας που δεν είναι αποδεκτή», δήλωσε ο Άλι Βαέζ, επικεφαλής του προγράμματος για το Ιράν στο International Crisis Group. «Αυτό συμβαίνει εδώ και αρκετό καιρό και εκτιμώ ότι θα συνεχίσει να συμβαίνει και στο προσεχές μέλλον».

Παρότι το Ιράν διέψευσε ότι είχαν προγραμματιστεί συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υποστηρίζει ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στις διαπραγματεύσεις του με το Ομάν για τον τρόπο διαχείρισης των Στενών. Το Ομάν έχει προτείνει την επιβολή εθελοντικών τελών για υπηρεσίες συντήρησης και ναυσιπλοΐας, ωστόσο ο ακριβής μηχανισμός εφαρμογής τους παραμένει ασαφής.

Εάν επιτευχθεί συμφωνία που θα ικανοποιεί την Τεχεράνη, είναι πιθανό να επανέλθει στο Μνημόνιο Συνεννόησης του Τραμπ, το οποίο είχε υπογράψει τον Ιούνιο, πριν καταρρεύσει η εκεχειρία.

Οι συνομιλίες υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και το Κατάρ, μαζί με το Ομάν. Οι χώρες του Κόλπου έχουν αρχίσει να συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το ιρανικό καθεστώς δεν πρόκειται να ανατραπεί και ότι θα πρέπει να επιδιώξουν μια προσέγγιση με τη νέα ηγεσία του.

«Δεν είναι σαφές κατά πόσο μια περιορισμένη και χρονικά προσδιορισμένη στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να αλλάξει τους υπολογισμούς της Τεχεράνης ή να υποβαθμίσει επαρκώς τις στρατιωτικές της δυνατότητες, ώστε να μην είναι πλέον σε θέση να απειλεί την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά ή να πλήττει κρίσιμες υποδομές και ενεργειακές εγκαταστάσεις των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου», δήλωσε ο Φαρζάν Σαμπέτ, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Ινστιτούτο Διεθνών και Αναπτυξιακών Σπουδών της Γενεύης.

Παρότι το Ριάντ εξακολουθεί να θεωρεί τον Τραμπ έναν πρόεδρο που τάσσεται ευνοϊκά απέναντί του, η αστάθεια της στάσης του στο ζήτημα του Ιράν, όπως και στο θέμα μιας ενδεχόμενης πυρηνικής συμφωνίας με το βασίλειο, έχει κλονίσει την εμπιστοσύνη προς το πρόσωπό του.

Τον Ιούλιο, ο Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία για την παροχή αμερικανικής βοήθειας στη Σαουδική Αραβία προκειμένου να κατασκευάσει πυρηνικό αντιδραστήρα και, ενδεχομένως, να προχωρήσει στον εμπλουτισμό ουρανίου. Μετά τις επικρίσεις που δέχτηκε στην Ουάσινγκτον, πρόσθεσε έναν νέο όρο, σύμφωνα με τον οποίο η συμφωνία εξαρτάται από την καθιέρωση διπλωματικών σχέσεων της Σαουδικής Αραβίας με το Ισραήλ. Η κίνηση αιφνιδίασε το Ριάντ. Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο εν λόγω όρος δεν αποτελούσε μέρος της συμφωνίας.