Καρκίνος του μαστού: "Καμπανάκι" για αύξηση 38% σε νέα περιστατικά έως το 2050 - Οι καθηγητές Ψυρρή και Κωτσαντής εξηγούν στο parapolitika.gr

Ο καρκίνος του μαστού εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου και νόσησης στις γυναίκες παγκοσμίως και τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι το βάρος της νόσου όχι μόνο παραμένει μεγάλο, αλλά αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες. Σύμφωνα με τη συστηματική ανάλυση της μελέτης Global Burden of Disease 2023, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό Lancet και εξετάζει την πορεία του καρκίνου του μαστού από το 1990 έως το 2023, με προβλέψεις έως το 2050, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ανησυχητική, ιδιαίτερα για τις χώρες χαμηλότερου εισοδήματος και με ασθενέστερα συστήματα υγείας.

Το 2023 εκτιμάται ότι καταγράφηκαν παγκοσμίως 2,30 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού στις γυναίκες, ενώ οι θάνατοι έφτασαν τους 764.000. Οι προβλέψεις για το μέλλον είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Εφόσον οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, έως το 2050 τα νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού στις γυναίκες προβλέπεται να φτάσουν ετησίως τα 3,56 εκατομμύρια παγκοσμίως, ενώ οι θάνατοι αναμένεται να ανέλθουν ετησίως στα 1,37 εκατομμύρια.

Ασφαλώς, είναι προφανές το γεγονός ότι η συχνότερη διάγνωση μιας νόσου δεν συνεπάγεται απαραίτητα και περισσότερους θανάτους. Σε πολλά ανεπτυγμένα συστήματα υγείας, η πρόσβαση σε προσυμπτωματικό έλεγχο, έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία φαίνεται ότι συμβάλλει σημαντικά στη μείωση των απωλειών. Άλλωστε, ένα σημαντικό μέρος της συνολικής επιβάρυνσης από τη νόσο συνδέεται με παράγοντες οι οποίοι θα μπορούσαν να προληφθούν ή να περιοριστούν μέσα από τις ενδεδειγμένες πολιτικές δημόσιας υγείας, την ενημέρωση και την καλύτερη και πιο έγκαιρη πρόληψη, παρά το γεγονός ότι ορισμένες τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να έχουν αποτέλεσμα, χωρίς, όμως, αυτό να αρκεί προκειμένου να αντιστραφεί συνολικά η αυξητική τάση και ενώ ο στόχος της διεθνούς πρωτοβουλίας του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τον καρκίνο του μαστού έως το 2040 είναι η διαρκής και σταθερή ετήσια μείωση κατά 2,5% για τη θνητότητα ανά ηλικιακή κατηγορία.

Οι παράγοντες που οδηγούν στην αύξηση περιστατικών καρκίνου του μαστού - Τι αναφέρουν οι καθηγητές Αμάντα Ψυρρή και Ιωάννης Κωτσαντής

Σύμφωνα με όσα εξηγεί σήμερα στο parapolitika.gr η καθηγήτρια Παθολογίας – Ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και συντονίστρια διευθύντρια της Β’ προπαιδευτικής παθολογικής κλινικής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Χαϊδαρίου «Αττικόν», Αμάντα Ψυρρή, «η αυξητική αυτή τάση είναι πολυπαραγοντική. Η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού αποτελεί βασικό προσδιοριστικό παράγοντα, δεδομένου ότι η επίπτωση της νόσου αυξάνεται με την ηλικία. Παράλληλα, τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής συμβάλλουν σημαντικά, όπως η παχυσαρκία, η μειωμένη φυσική δραστηριότητα και η κατανάλωση αλκοόλ. Επιπλέον, αναπαραγωγικοί και ορμονικοί παράγοντες -όπως η καθυστέρηση της πρώτης κύησης και η μείωση του αριθμού των γεννήσεων- φαίνεται να επηρεάζουν τη συνολική επίπτωση σε πληθυσμιακό επίπεδο. Επίσης, υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία για την έκθεση σε μικροπλαστικά και χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα, αν και η έρευνα συνεχίζεται».



Από τη δική του πλευρά, επίσης, ο επίκουρος καθηγητής Παθολογίας – Ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και της ιδίας πανεπιστημιακής κλινικής του «Αττικού», Ιωάννης Κωτσαντής, εξηγεί στο parapolitika.gr ότι «σημαντικό ρόλο στην αύξηση των καταγεγραμμένων περιστατικών διαδραματίζει και η ευρεία εφαρμογή προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου (screening), ιδίως με μαστογραφία. Η πρώιμη ανίχνευση οδηγεί σε αύξηση της καταγεγραμμένης επίπτωσης, αντανακλώντας εν μέρει βελτιωμένη διαγνωστική ευαισθησία και όχι αποκλειστικά πραγματική αύξηση της νόσου», ενώ και οι δύο, η Αμάντα Ψυρρή και ο Ιωάννης Κωτσαντής, καταλήγουν στο εξής συμπέρασμα για την επίπτωση του καρκίνου του μαστού, αλλά και την εξέλιξη της εν λόγω επίπτωσης: «Οι μελλοντικές προβλέψεις είναι ανησυχητικές, καθώς εκτιμάται ότι έως το 2050 τα νέα περιστατικά θα αυξηθούν κατά περίπου 38%, με δυσανάλογη επιβάρυνση σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Σε αυτές τις περιοχές, η περιορισμένη πρόσβαση σε οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, η καθυστερημένη διάγνωση και οι ανισότητες στη διαθεσιμότητα σύγχρονων θεραπευτικών επιλογών συμβάλλουν σε υψηλότερη θνητότητα».



Και η Αμάντα Ψυρρή συμπληρώνει το ανησυχητικό παζλ του καρκίνου του μαστού: «Εκτιμάται ότι περισσότερες από 2,3 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καταγράφηκαν το 2025. Οι περιπτώσεις καρκίνου του μαστού αυξάνονται παγκοσμίως, με μια ιδιαίτερα ανησυχητική άνοδο στις γυναίκες κάτω των 50 ετών. Αν και η θνησιμότητα μειώνεται χάρη στην καλύτερη ανίχνευση και θεραπεία, παρατηρείται σταθερή αύξηση της επίπτωσης σε πολλές γεωγραφικές περιοχές, με ετήσια μεταβολή που κυμαίνεται μεταξύ 1%–5%, όπως καταγράφεται σε μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες».

Η "ταυτότητα" της νόσου

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο καρκίνος που αναπτύσσεται από κύτταρα/ιστό στον αδένα του μαστού. Είναι ο πιο συχνός τύπος καρκίνου που εμφανίζεται στις γυναίκες τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου (αποτελεί το 11,7% όλων των καρκίνων και για τα δύο φύλα όλων των ηλικιών).

Στις δυτικού τύπου κοινωνίες, 1 στις 9 περίπου γυναίκες θα εμφανίσει καρκίνο μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής της. Αν και η συχνότητα αυξάνεται, σε σχέση με παλαιότερα χρόνια η θνητότητα έχει μειωθεί και αυτό οφείλεται κυρίως στην πρώιμη διάγνωση και τις νέες θεραπείες και αναμένεται να είναι ακόμη μικρότερη με την όλο και καλύτερη κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου. Εκτιμάται ότι 7.772 νέες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού διαγνώστηκαν το 2020 στην Ελλάδα.

Παρόλο που ο καρκίνος του μαστού συναντάται και σε άνδρες, είναι πολύ σπάνιος. Η συχνότητα εμφάνισης ανδρικού καρκίνου μαστού είναι μικρότερη από 1% στο σύνολο των περιστατικών καρκίνου μαστού. Έτσι, οι γυναίκες είναι πολύ πιο πιθανό να αναπτύξουν καρκίνο μαστού από ότι οι άνδρες. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας του συνδυασμού δύο βασικών παραγόντων:

Το γεγονός ότι οι γυναίκες έχουν ανεπτυγμένο τον αδένα του μαστού, άρα διαθέτουν πολύ περισσότερο αδενικό ιστό στην περιοχή του μαστού από ό,τι οι άνδρες. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν πολύ περισσότερα ενεργά κύτταρα που μπορεί δυνητικά να γίνουν κακοήθη.
Οι γυναίκες εκτίθενται μακροχρόνια στις γυναικείες ορμόνες, οιστρογόνα και προγεστερόνη, που είναι γνωστό ότι προωθούν την ανάπτυξη κάποιων συνήθων υποτύπων καρκίνου μαστού.

Ο καρκίνος του μαστού είναι μια νόσος που απαιτεί αξιολόγηση και διαχείριση από διεπιστημονική ομάδα. Η θεραπεία εξατομικεύεται, γεγονός που σημαίνει ότι η επιλογή της θεραπευτικής στρατηγικής εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά και τους παράγοντες τόσο του όγκου όσο και της ίδιας της ασθενούς.