Καρκίνος του παγκρέατος: Πραγματικά επιστημονικά δεδομένα που ξεπερνούν τις προσδοκίες, μετά από δεκαετίες - Μιλά στο parapolitika.gr η καθηγήτρια, Μαρία Γαζούλη

Ίσως για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η επιστημονική ιατρική κοινότητα μπορεί να κοιτάζει το μέλλον του καρκίνου του παγκρέατος με μεγαλύτερη αισιοδοξία, γιατί η ελπίδα δεν βασίζεται πλέον μόνο στην προσδοκία, αλλά σε πραγματικά επιστημονικά δεδομένα, μεγάλο μέρος των οποίων ανακοινώθηκαν στο εμβληματικό ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας - ASCO 2026, το οποίο πραγματοποιήθηκε από την Παρασκευή 29 Μαϊου έως την Τρίτη 2 Ιουνίου, στο Σικάγο των ΗΠΑ, με περίπου… 44.000 συμμετοχές από όλον τον πλανήτη.

Διαβάστε: Καρκίνος Παγκρέατος: Επαναστατική θεραπεία ανοίγει δρόμους στην ογκολογία

Σύμφωνα με όσα αναφέρει σήμερα στα parapolitika.gr η καθηγήτρια Βιολογίας, Γενετικής και Νανοϊατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και εθνική εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Επιτροπή Προηγμένων Θεραπειών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), Μαρία Γαζούλη, “παρότι δεν βρισκόμαστε ακόμη μπροστά σε μια θεραπεία που μπορεί να εξαλείψει τη νόσο σε όλους τους ασθενείς, τα δεδομένα που παρουσιάζονται σήμερα είναι ίσως τα πιο ενθαρρυντικά των τελευταίων δεκαετιών. Η εποχή κατά την οποία όλοι οι ασθενείς αντιμετωπίζονταν με τον ίδιο τρόπο δίνει σταδιακά τη θέση της στην ογκολογία ακριβείας, όπου το γονιδίωμα και τα μοριακά χαρακτηριστικά κάθε όγκου καθοδηγούν τις θεραπευτικές αποφάσεις. Η μοριακή ανάλυση, η συμμετοχή σε κλινικές μελέτες όταν αυτό είναι εφικτό και η πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες ακριβείας αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η ελπίδα σήμερα δεν στηρίζεται σε υπερβολικές υποσχέσεις ούτε σε «θαυματουργές» θεραπείες. Στηρίζεται στη γνώση που αποκτούμε για τη βιολογία του όγκου και στη δυνατότητα να μετατρέπουμε αυτή τη γνώση σε νέες θεραπευτικές επιλογές”.



Για πολλά χρόνια ο καρκίνος του παγκρέατος αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα της βιοϊατρικής έρευνας. Παρά τις σημαντικές προόδους στην ογκολογία, η νόσος παρέμενε ιδιαίτερα δύσκολη στη διάγνωση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση. Σήμερα, όμως, η πρόοδος της γενετικής, της μοριακής βιολογίας και των τεχνολογιών ακριβείας αρχίζει να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε και αντιμετωπίζουμε αυτόν τον ιδιαίτερα επιθετικό καρκίνο.

Βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών

Η Μαρία Γαζούλη μας εξηγεί επίσης ότι “απο τη σκοπιά της Βιολογίας και της Γενετικής, η σημαντικότερη εξέλιξη των τελευταίων ετών δεν είναι απλώς η εμφάνιση ενός νέου φαρμάκου. Είναι η βαθύτερη κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που οδηγούν στην ανάπτυξη και εξέλιξη του όγκου. Η γνώση αυτή επιτρέπει πλέον την ανάπτυξη θεραπειών που δεν στοχεύουν γενικά τα καρκινικά κύτταρα, αλλά συγκεκριμένες γενετικές και μοριακές διαταραχές που βρίσκονται στη βάση της νόσου. Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά το γονίδιο KRAS. Περισσότερο από το 90% των παγκρεατικών αδενοκαρκινωμάτων φέρουν μεταλλάξεις στο γονίδιο αυτό ή στο ευρύτερο μοριακό δίκτυο RAS. Για δεκαετίες το KRAS θεωρούνταν ένας «απρόσιτος» θεραπευτικός στόχος. Η βιολογική του σημασία ήταν γνωστή, αλλά οι διαθέσιμες τεχνολογίες δεν επέτρεπαν αποτελεσματική φαρμακευτική παρέμβαση”.

Η μελέτη που χειροκροτήθηκε από τους ειδικούς

Τι έχουμε, όμως, μετά από το ASCO 2026 στη διάθεση της διεθνούς ιατρικής επιστημονικής κοινότητας; Η αλματώδης εξέλιξη της γνώσης είναι το πρώτο κέρδος και η Μαρία Γαζούλη σημειώνει στα parapolitika.gr:

“Τα πρόσφατα αποτελέσματα της διεθνούς μελέτης φάσης 3 RASolute 302 με το daraxonrasib δείχνουν ότι η ως άνω εικόνα αυτή αρχίζει να αλλάζει. Σε 500 ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος που είχαν ήδη λάβει προηγούμενη θεραπεία, η χορήγηση του φαρμάκου σχεδόν διπλασίασε τη διάμεση συνολική επιβίωση, από 6,7 σε 13,2 μήνες, ενώ παράλληλα βελτίωσε σημαντικά τον χρόνο μέχρι την εξέλιξη της νόσου και το ποσοστό ανταπόκρισης των όγκων. Τα δεδομένα αυτά θεωρούνται από πολλούς ερευνητές ως μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στον συγκεκριμένο καρκίνο. Η σημασία της μελέτης δεν περιορίζεται μόνο στο ίδιο το φάρμακο. Για όσους ασχολούνται με τη μοριακή βιολογία του καρκίνου, αποτελεί απόδειξη ότι η γνώση που αποκτήθηκε μέσα από δεκαετίες βασικής έρευνας μπορεί πλέον να μεταφραστεί σε πραγματικό θεραπευτικό όφελος για τους ασθενείς. Με άλλα λόγια, η βιολογία του όγκου αρχίζει να μετατρέπεται σε θεραπευτικό πλεονέκτημα”.

Μάλιστα, αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως μας εξηγεί η Μαρία Γαζούλη, “στις Ηνωμένες Πολιτείες το εν λόγω φάρμακο για τον καρκίνο του παγκρέατος έχει λάβει καθεστώς Breakthrough Therapy και Orphan Drug Designation, ενώ ο FDA, δηλαδή ο ομοσπονδιακός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, έχει επιτρέψει πρόγραμμα διευρυμένης πρόσβασης για επιλεγμένους ασθενείς με προθεραπευμένο μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος. Στην Ευρώπη, ο EMA χορήγησε το 2026 Orphan Designation για τη συγκεκριμένη ένδειξη, αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα της νόσου και την ανάγκη ανάπτυξης νέων θεραπευτικών επιλογών”.

Καρκίνος του παγκρέατος: Σύνολο διαφορετικών όγκων

Η έρευνα για τον καρκίνο του παγκρέατος είναι διεθνής, η επιστημονική ιατρική ομάδα, στην οποία συμμετέχει και η Μαρία Γαζούλη, μελετά επίσης όλα τα σχετικά δεδομένα και η ίδια αναφέρει διεξοδικά στα parapolitika.gr:

“Γνωρίζουμε πλέον ότι ο καρκίνος του παγκρέατος δεν είναι μία ενιαία νόσος αλλά ένα σύνολο βιολογικά διαφορετικών όγκων. Μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1, BRCA2, PALB2, ATM, CHEK2 και σε άλλα γονίδια που εμπλέκονται στους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του DNA μπορούν να επηρεάσουν τόσο τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου όσο και την ανταπόκριση σε συγκεκριμένες θεραπείες. Η ερευνητική μας ομάδα συμμετέχει ενεργά σε μεγάλα ευρωπαϊκά και διεθνή consortia για τη μελέτη του καρκίνου του παγκρέατος, συμβάλλοντας στη διερεύνηση γενετικών παραγόντων κινδύνου και μοριακών μηχανισμών που εμπλέκονται στην ανάπτυξη και εξέλιξη της νόσου. Η γνώση που παράγεται μέσα από αυτές τις συνεργασίες συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου και στη διαμόρφωση νέων στρατηγικών πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και εξατομικευμένης θεραπείας”.

Εν κατακλείδι, η Μαρία Γαζούλη εισηγείται το εξής συμπέρασμα: “Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η πρόοδος που παρατηρούμε σήμερα δεν αποτελεί αποτέλεσμα μιας μεμονωμένης ανακάλυψης. Είναι καρπός δεκαετιών έρευνας στη γενετική, τη μοριακή βιολογία, τη βιοπληροφορική και τη βιοτεχνολογία. Για πρώτη φορά, η βαθύτερη κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου του παγκρέατος αρχίζει να μεταφράζεται σε πραγματικό όφελος για τους ασθενείς”.