Σπάνια σε ένα επιστηµονικό συνέδριο βλέπει κανείς το ακροατήριο να σηκώνεται όρθιο και να χειροκροτεί µια παρουσίαση ερευνητικών αποτελεσµάτων. Κι όµως, αυτό ακριβώς συνέβη πριν από λίγες ηµέρες στο ετήσιο συνέδριο της Αµερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO 2026), το οποίο ολοκλήρωσε τις σπουδαίες εργασίες του την περασµένη Τρίτη, 2 Ιουνίου, στο Σικάγο των ΗΠΑ, κατά την ανακοίνωση των αποτελεσµάτων µιας νέας θεραπευτικής προσέγγισης για τον µεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος.

Διαβάστε: Καρκίνος παχέος εντέρου: Τα 9 συμπτώματα που πολλοί αγνοούν και η εξέταση που μπορεί να σώσει ζωές

Τι ανέφερε ο Γιώργος Καπετανάκης για την επαναστατική θεραπεία για τον καρκίνο του παγκρέατος

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Οµοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), Γιώργος Καπετανάκης, ήταν παρών σε αυτό το συγκλονιστικό γεγονός και εξηγεί στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ»: «Οσοι βρισκόµασταν στην αίθουσα καταλάβαµε αµέσως ότι δεν παρακολουθούσαµε απλώς µία ακόµα θετική µελέτη. Παρακολουθούσαµε µια στιγµή που ίσως σηµατοδοτεί την αρχή µιας νέας εποχής για έναν από τους πιο επιθετικούς και δύσκολους καρκίνους». Ο καρκίνος του παγκρέατος εξακολουθεί να αποτελεί µία από τις µεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης Ογκολογίας.

Για πολλούς ασθενείς και τις οικογένειές τους η διάγνωση συνοδεύεται από περιορισµένες επιλογές και συχνά από την αίσθηση ότι η επιστήµη δεν έχει ακόµη καταφέρει να δώσει τις απαντήσεις που χρειάζονται. Για τον λόγο αυτόν, τα αποτελέσµατα της µελέτης που παρουσιάστηκε στο ASCO προκάλεσαν τόσο έντονο ενδιαφέρον.

Σύµφωνα µε όσα µας αναφέρει ο Γιώργος Καπετανάκης, «η νέα θεραπεία που παρουσιάστηκε έδειξε σηµαντική βελτίωση της επιβίωσης, σχεδόν διπλάσια, µε καλύτερη ποιότητα ζωής σε ασθενείς µε µεταστατικό καρκίνο παγκρέατος που είχαν ήδη λάβει προηγούµενη θεραπεία. Για τους επιστήµονες, τα αποτελέσµατα αυτά συνιστούν ένα σηµαντικό ερευνητικό επίτευγµα. Για τους ασθενείς, όµως, σηµαίνουν κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο ουσιαστικό: ότι εκεί όπου µέχρι χθες υπήρχαν ελάχιστες επιλογές, αρχίζει να διαφαίνεται µια νέα προοπτική».

Ωστόσο, το σηµαντικότερο µήνυµα αυτής της ανακοίνωσης ίσως δεν αφορά µόνο το ίδιο το φάρµακο. Ο Γιώργος Καπετανάκης είναι σαφής και κατατοπιστικός: «Αφορά την κατεύθυνση προς την οποία κινείται συνολικά η Ογκολογία. Βρισκόµαστε πλέον στην εποχή της εξατοµικευµένης Ιατρικής, όπου οι θεραπείες σχεδιάζονται όλο και περισσότερο µε βάση τα µοριακά χαρακτηριστικά κάθε όγκου και όχι αποκλειστικά µε βάση το όργανο στο οποίο εµφανίζεται ο καρκίνος.

Και η εξέλιξη αυτή δεν αφορά µόνο τον καρκίνο του παγκρέατος. Αντικατοπτρίζει µια ευρύτερη µεταµόρφωση της Ογκολογίας. Ολο και περισσότερες θεραπείες αναπτύσσονται για συγκεκριµένες µεταλλάξεις και βιολογικούς µηχανισµούς. Αυτό σηµαίνει ότι η πρόσβαση στη διάγνωση, στους βιοδείκτες και στα µοριακά δεδοµένα γίνεται πλέον εξίσου σηµαντική µε την πρόσβαση στη θεραπεία. Από την οπτική των ασθενών, εδώ βρίσκεται ίσως το σηµαντικότερο δίδαγµα του ASCO 2026. Η επιστήµη προχωρά µε ταχύτητα που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούσαµε αδιανόητη. Το ερώτηµα όµως δεν είναι πλέον µόνο τι µπορεί να πετύχει η επιστήµη. Το ερώτηµα είναι αν τα συστήµατα Υγείας µπορούν να ακολουθήσουν».

Βρισκόµαστε πλέον στην εποχή της εξατοµικευµένης Ιατρικής, όπου οι θεραπείες σχεδιάζονται όλο και περισσότερο µε βάση τα µοριακά χαρακτηριστικά κάθε όγκου και όχι αποκλειστικά µε βάση το όργανο στο οποίο αυτός εµφανίζεται

Ο πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ απευθύνει επίσης, µέσω των «Π», ένα σπουδαίο µήνυµα: «Η πρόοδος στην Ογκολογία δεν πρέπει να αξιολογείται µόνο µε βάση τους µήνες επιβίωσης που προσθέτει µια θεραπεία. Για τους ασθενείς, εξίσου σηµαντική είναι και η ποιότητα αυτού του χρόνου. Η δυνατότητα να συνεχίσουν να εργάζονται, να βρίσκονται κοντά στους ανθρώπους που αγαπούν, να συµµετέχουν στην οικογενειακή και κοινωνική ζωή και να διατηρούν όσο το δυνατόν καλύτερη ποιότητα ζωής. Για τους ασθενείς µε καρκίνο του παγκρέατος, η καινοτοµία δεν είναι πολυτέλεια ούτε µια αφηρηµένη έννοια πολιτικής υγείας. Είναι συχνά η διαφορά ανάµεσα στην απουσία επιλογών και στην ύπαρξη µιας νέας θεραπευτικής δυνατότητας.

Το ASCO 2026 µας υπενθύµισε ότι ακόµα και στους πιο δύσκολους καρκίνους η επιστήµη µπορεί να αλλάξει τα δεδοµένα. Μας υπενθύµισε όµως και κάτι εξίσου σηµαντικό: ότι η πραγµατική αξία της καινοτοµίας δεν µετριέται τη στιγµή που ανακοινώνεται σε ένα διεθνές συνέδριο, αλλά τη στιγµή που φτάνει στον ασθενή που τη χρειάζεται. Γιατί για τους ασθενείς η µεγαλύτερη ανακάλυψη δεν είναι ένα νέο φάρµακο. Είναι η στιγµή που η επιστηµονική πρόοδος παύει να είναι είδηση από ένα συνέδριο και γίνεται πραγµατική δυνατότητα θεραπείας στην καθηµερινή κλινική πράξη».

Νέα φάρµακα και αντισώµατα µειώνουν θεαµατικά τη θνητότητα

Ο κλινικός ογκολόγος, αναπληρωτής καθηγητής Ογκολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Χάρβαρντ των ΗΠΑ Οθων Ηλιόπουλος, διευθυντής της Κλινικής και του Εργαστηρίου Γενετικής του Καρκίνου στο διεθνώς κορυφαίο πανεπιστηµιακό αυτό ίδρυµα, µετέφερε µε δηλώσεις του στα «Π» τα εξής από το σπουδαίο ετήσιο συνέδριο της Αµερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO 2026): «Η θεραπεία του καρκίνου αλλάζει µε ταχύτητα την τελευταία δεκαετία.

Τη δυναµική αυτής της αλλαγής ανέδειξε και η φετινή συνάντηση της Αµερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας στο Σικάγο. Η πρόοδος αυτή βασίστηκε στη διαπίστωση ότι ο καρκίνος είναι γονιδιακά µια σύνθετη και ετερογενής οµάδα νόσων. Στην ουσία αποτελεί πολλές διαφορετικές νόσους και όχι µία. Πριν από µία ή δύο δεκαετίες, ο καρκίνος οριζόταν κυρίως από το όργανο στο οποίο εµφανιζόταν, π.χ. καρκίνος του πνεύµονα ή του µαστού.

Σήµερα γνωρίζουµε πλέον ότι οι "καρκίνοι του πνεύµονα" µπορεί να διαφέρουν πολύ µεταξύ τους, ανάλογα µε τη µοριακή τους αρχιτεκτονική: τις αλλαγές στα γονίδια, δηλαδή τις µεταλλάξεις, που οδηγούν στη δηµιουργία κάθε όγκου. Τα γονίδια που εµπλέκονται στη δηµιουργία συγκεκριµένων όγκων είναι πλέον όλο και πιο καλά χαρτογραφηµένα. Καθώς τα γνωρίζουµε καλύτερα, η σύγχρονη θεραπεία µετακινείται γρήγορα από την παλαιότερη λογική της χηµειοθεραπείας - τα ίδια φάρµακα για κάθε τύπο καρκίνου του πνεύµονα ή του στοµάχου- σε µια πιο "έξυπνη" θεραπεία, που επιδιώκει να µπλοκάρει τις γονιδιακές αλλαγές που τροφοδοτούν τον όγκο. Με άλλα λόγια, ζούµε στη νέα εποχή των στοχευµένων θεραπειών. Καρκίνοι που ξεκινούν από πολύ διαφορετικά όργανα µπορούν να αντιµετωπιστούν µε την ίδια θεραπεία, όταν καθοδηγούνται από το ίδιο γονίδιο».

Σύµφωνα µε όσα µας αναφέρει ο Οθων Ηλιόπουλος, µάλιστα, χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι το φάρµακο που αναστέλλει τη δράση του ογκογονιδίου K-RAS. Ο καθηγητής σηµειώνει στα «Π»: «Το K-RAS εµπλέκεται σε περίπου 40% όλων των καρκίνων και σε περίπου 90% των καρκίνων του παγκρέατος, ενός καρκίνου µε πολύ υψηλή θνητότητα ακόµα και όταν εντοπιστεί σε αρχικά στάδια. Ασθενείς που είχαν εξαντλήσει την κλασική χηµειοθεραπεία είχαν µέσο προσδόκιµο επιβίωσης έξι µηνών. Οσοι όµως έλαβαν τον αναστολέα του K-RAS ως µονοθεραπεία έφτασαν σε µέσο προσδόκιµο 12 µηνών.

Πρόκειται για ένα πρώτο, αλλά ουσιαστικό βήµα για ένα νέο κεφάλαιο στη θεραπεία. Το φάρµακο, µε την εµπορική ονοµασία daraxonrasib, αναµένεται να χορηγείται συµπληρωµατικά µε χηµειοθεραπεία µετά την αφαίρεση όγκων, µαζί µε ανοσοθεραπείες ή και πριν από το χειρουργείο, µόνο του ή σε συνδυασµούς.

Η θεραπεία του καρκίνου αλλάζει µε ταχύτητα. Η πρόοδος αυτή βασίστηκε στη διαπίστωση ότι ο καρκίνος είναι γονιδιακά µια σύνθετη και ετερογενής οµάδα νόσων. Στην ουσία, αποτελεί πολλές διαφορετικές νόσους και όχι µία


Εκτιµώ ότι η χρήση του θα επεκταθεί γρήγορα και σε καρκίνους του πνεύµονα (40%) και του παχέος εντέρου (30%), µε αντίστοιχη λογική. Σηµαντικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης ο νέος αναστολέας του γονιδίου RET, που αφορά ορισµένους καρκίνους του πνεύµονα, και το revumenib για οξείες µυελογενείς λευχαιµίες µε µετάλλαξη στο γονίδιο NPM1». Κάτι συµβαίνει, όµως, και µε τα αντισώµατα, τα νέα δεδοµένα για τα οποία ανοίγουν επίσης διάπλατα νέους ορίζοντες στην Ογκολογία. Ο Οθων Ηλιόπουλος µας εξηγεί ότι «οι νέες θεραπείες µε αντισώµατα περιλαµβάνουν αντισώµατα που ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό, ώστε να αναγνωρίζει τους όγκους και να επιτίθεται σε αυτούς –προσέγγιση που δίνει 60% ανταπόκριση σε καρκίνο του νεφρού και στο µελάνωµα, νοσήµατα που κάποτε ήταν δύσκολα στη θεραπεία–, αλλά και διειδικά αντισώµατα (bispecifi c).

Τα τελευταία λειτουργούν σαν γέφυρα: από τη µία φέρνουν λεµφοκύτταρα κοντά στον όγκο και τα ενεργοποιούν και, από την άλλη, µπλοκάρουν υποδοχείς στα καρκινικά κύτταρα που επιταχύνουν τον πολλαπλασιασµό τους». Ο καθηγητής καταλήγει µε το πιο αισιόδοξο µήνυµα: «Ολες αυτές οι εξελίξεις δεν είναι µεµονωµένα παραδείγµατα. Εξηγούν γιατί η θνητότητα από τον καρκίνο άρχισε να µειώνεται ταχύτερα µετά το 2014, χάρη στην έρευνα και την ανακάλυψη νέων φαρµάκων και αντισωµάτων. Μπαίνουµε σε µια εποχή όπου, για όλο και περισσότερους ασθενείς, ο καρκίνος µπορεί να µετατραπεί σε χρόνια νόσο. Αυτό κάνει ακόµα πιο αναγκαίο να στρέψουµε την προσοχή µας στην έγκαιρη διάγνωση και την πρόληψη, µε δραστικά µέτρα µέσα σε ένα οργανωµένο δηµόσιο σύστηµα Υγείας».


Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτκά