EnΗ πιο μοναχική περίοδος στη ζωή του ανθρώπου δεν είναι η εφηβεία, λέει ειδικός
Ψυχική υγεία
Η μοναξιά κορυφώνεται μετά τα 65 και όχι στην εφηβεία. Τι λέει ειδικός για τη συνταξιοδότηση, την υγεία και τις κοινωνικές αλλαγές που εντείνουν την απομόνωση
Τι καταλαβαίνουν λάθος οι περισσότεροι άνθρωποι σχετικά με τη μοναξιά; Συχνά πιστεύουν ότι κορυφώνεται στα δύσκολα εφηβικά χρόνια, όταν διαμορφώνεται η ταυτότητα. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει κάτι διαφορετικό. Η πιο μοναχική περίοδος έρχεται στην πραγματικότητα αρκετά αργότερα, μετά τα 65, όταν η ζωή αλλάζει απροσδόκητα με τρόπους που πολλοί δεν περιμένουν.
Όπως αναφέρει ο Farley Ledgerwood, συγγραφέας με έδρα το Τορόντο, που ειδικεύεται στους τομείς της προσωπικής ανάπτυξης, της ψυχολογίας και των σχέσεων, η εμπειρία της συνταξιοδότησης αναδεικνύει πόσο απότομα μπορεί να αλλάξει η καθημερινότητα ενός ανθρώπου: από ένα γεμάτο πρόγραμμα σε άδειες πρωινές ώρες μέσα στην εβδομάδα. Αυτή η μετάβαση φωτίζει τους λόγους για τους οποίους η τελευταία φάση της ζωής μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα απομονωτική.
Ένα μεγάλο μέρος της κοινωνικής ζωής, με βάση τον Farley Ledgerwood, περιστρέφεται γύρω από την εργασία: οι συζητήσεις στον καφέ, τα μεσημεριανά διαλείμματα, οι έξοδοι μετά τη δουλειά. Με τη συνταξιοδότηση –προγραμματισμένη ή αιφνίδια– αυτό το «οικοσύστημα» διαλύεται. Η επαφή με συναδέλφους που υπήρχε για χρόνια συχνά ατονεί, καθώς χωρίς τον κοινό ρυθμό έργων και συναντήσεων, οι σχέσεις χαλαρώνουν πιο γρήγορα απ’ όσο αναμένεται. Η δομή που ένωνε τους ανθρώπους χάνεται και μαζί της χάνεται και η αυθόρμητη κοινωνικοποίηση.
Σε νεότερες ηλικίες, οι συναντήσεις με φίλους είναι απλές. Μετά τα 65, τα πράγματα περιπλέκονται: προβλήματα κινητικότητας, δυσκολία στην οδήγηση τη νύχτα, ακόμη και θέματα ακοής μπορούν να μετατρέψουν τις ομαδικές συζητήσεις σε κουραστική εμπειρία. Επίσης, σύμφωνα με τον Farley Ledgerwood, οι σωματικοί περιορισμοί επηρεάζουν όχι μόνο το τι μπορεί να κάνει κανείς, αλλά και με ποιους μπορεί να τα κάνει.
Με τον χρόνο, φίλοι μετακομίζουν για να είναι κοντά στα εγγόνια τους, άλλοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας ή χάνονται από τη ζωή. Παράλληλα, η δημιουργία νέων φιλιών σε αυτή την ηλικία είναι πιο δύσκολη: δεν υπάρχει πλέον ο χώρος της εργασίας ως σημείο συνάντησης και η κοινή ιστορία δεκαετιών δεν χτίζεται εύκολα από την αρχή. Ο κοινωνικός κύκλος δεν μικραίνει μόνο· γίνεται και πιο «δυσπρόσιτος», σημειώνει ο Farley Ledgerwood.
Για τις νεότερες γενιές, τα ψηφιακά εργαλεία είναι αυτονόητα. Για πολλούς μεγαλύτερους, όμως, αποτελούν εμπόδιο. Όσο οι κοινωνικές επαφές μεταφέρονται στο διαδίκτυο, όσοι δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία κινδυνεύουν να μείνουν εκτός. Έτσι, η «λύση» στη μοναξιά, λέει ο Farley Ledgerwood, συχνά προϋποθέτει δεξιότητες που δεν είναι δεδομένες για όλους άνω των 65.
Η οικογένεια δεν καλύπτει πάντα το κενό της καθημερινής επαφής. Τα ενήλικα παιδιά έχουν τις δικές τους υποχρεώσεις, δουλειές και οικογένειες. Η σχέση μετατοπίζεται από την καθημερινή παρουσία σε προγραμματισμένες επισκέψεις. Παράλληλα, αναφέρει ο Farley Ledgerwood, συχνά υπάρχει η άρρητη ανάγκη να μη «γίνεται βάρος» κανείς, γεγονός που οδηγεί σε υποβάθμιση της μοναξιάς και ενισχύει την απομόνωση.
Η αποχώρηση από την εργασία συνοδεύεται συχνά από απώλεια επαγγελματικής ταυτότητας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αίσθημα κενού ή και σε καταθλιπτική διάθεση, καθιστώντας δυσκολότερη την κοινωνική επαφή, λέει ο Farley Ledgerwood. Όταν δεν υπάρχει πλέον σαφής απάντηση στο «τι κάνετε;», κλονίζεται η αυτοπεποίθηση και περιορίζεται η διάθεση για συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες.
Η ζωή με σταθερό εισόδημα περιορίζει τις επιλογές: έξοδοι, ταξίδια, συμμετοχή σε δραστηριότητες ή λέσχες αποκτούν κόστος που απαιτεί σκέψη. Οι οικονομικοί περιορισμοί, σύμφωνα με τον Farley Ledgerwood, δεν μειώνουν μόνο τις δυνατότητες, αλλά συχνά δημιουργούν και αμηχανία, οδηγώντας σε αυτοαπομόνωση.
Πολλές κοινωνικές δραστηριότητες και χώροι απευθύνονται κυρίως σε νεότερους, σημειώνει ο Farley Ledgerwood. Οι ηλικιωμένοι συχνά αισθάνονται «αόρατοι», με τις απόψεις τους να παραμερίζονται. Αυτό ενισχύει το αίσθημα ότι ο κόσμος προχωρά χωρίς αυτούς και αποθαρρύνει τη συμμετοχή.
Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι τίποτα από αυτά δεν είναι αναπόφευκτο. Όταν ξεπεραστούν οι πρώτες δυσκολίες της μετάβασης στη συνταξιοδότηση και βρεθεί νέος σκοπός –μέσα από δραστηριότητες, δημιουργία ή συμμετοχή σε ομάδες– οι ουσιαστικές σχέσεις παραμένουν εφικτές. Απλώς απαιτούν μεγαλύτερη προσπάθεια και θέληση από ο,τι πριν. Η συμμετοχή σε νέες ομάδες, η επαφή με αγνώστους και η δοκιμή νέων δραστηριοτήτων μπορεί αρχικά να είναι άβολη, όμως σταδιακά οδηγεί στη δημιουργία νέων δεσμών.
Πηγή: geediting.com
Γιατί η πιο μοναχική περίοδος στη ζωή του ανθρώπου δεν είναι η εφηβεία
Όπως αναφέρει ο Farley Ledgerwood, συγγραφέας με έδρα το Τορόντο, που ειδικεύεται στους τομείς της προσωπικής ανάπτυξης, της ψυχολογίας και των σχέσεων, η εμπειρία της συνταξιοδότησης αναδεικνύει πόσο απότομα μπορεί να αλλάξει η καθημερινότητα ενός ανθρώπου: από ένα γεμάτο πρόγραμμα σε άδειες πρωινές ώρες μέσα στην εβδομάδα. Αυτή η μετάβαση φωτίζει τους λόγους για τους οποίους η τελευταία φάση της ζωής μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα απομονωτική.
1. Το κοινωνικό δίκτυο της εργασίας χάνεται απότομα
Ένα μεγάλο μέρος της κοινωνικής ζωής, με βάση τον Farley Ledgerwood, περιστρέφεται γύρω από την εργασία: οι συζητήσεις στον καφέ, τα μεσημεριανά διαλείμματα, οι έξοδοι μετά τη δουλειά. Με τη συνταξιοδότηση –προγραμματισμένη ή αιφνίδια– αυτό το «οικοσύστημα» διαλύεται. Η επαφή με συναδέλφους που υπήρχε για χρόνια συχνά ατονεί, καθώς χωρίς τον κοινό ρυθμό έργων και συναντήσεων, οι σχέσεις χαλαρώνουν πιο γρήγορα απ’ όσο αναμένεται. Η δομή που ένωνε τους ανθρώπους χάνεται και μαζί της χάνεται και η αυθόρμητη κοινωνικοποίηση.
2. Η υγεία δυσκολεύει τη σύνδεση
Σε νεότερες ηλικίες, οι συναντήσεις με φίλους είναι απλές. Μετά τα 65, τα πράγματα περιπλέκονται: προβλήματα κινητικότητας, δυσκολία στην οδήγηση τη νύχτα, ακόμη και θέματα ακοής μπορούν να μετατρέψουν τις ομαδικές συζητήσεις σε κουραστική εμπειρία. Επίσης, σύμφωνα με τον Farley Ledgerwood, οι σωματικοί περιορισμοί επηρεάζουν όχι μόνο το τι μπορεί να κάνει κανείς, αλλά και με ποιους μπορεί να τα κάνει.
3. Ο κύκλος των φίλων συρρικνώνεται
Με τον χρόνο, φίλοι μετακομίζουν για να είναι κοντά στα εγγόνια τους, άλλοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας ή χάνονται από τη ζωή. Παράλληλα, η δημιουργία νέων φιλιών σε αυτή την ηλικία είναι πιο δύσκολη: δεν υπάρχει πλέον ο χώρος της εργασίας ως σημείο συνάντησης και η κοινή ιστορία δεκαετιών δεν χτίζεται εύκολα από την αρχή. Ο κοινωνικός κύκλος δεν μικραίνει μόνο· γίνεται και πιο «δυσπρόσιτος», σημειώνει ο Farley Ledgerwood.
4. Η τεχνολογία δημιουργεί γενεακό χάσμα
Για τις νεότερες γενιές, τα ψηφιακά εργαλεία είναι αυτονόητα. Για πολλούς μεγαλύτερους, όμως, αποτελούν εμπόδιο. Όσο οι κοινωνικές επαφές μεταφέρονται στο διαδίκτυο, όσοι δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία κινδυνεύουν να μείνουν εκτός. Έτσι, η «λύση» στη μοναξιά, λέει ο Farley Ledgerwood, συχνά προϋποθέτει δεξιότητες που δεν είναι δεδομένες για όλους άνω των 65.
5. Οι οικογενειακές σχέσεις αλλάζουν
Η οικογένεια δεν καλύπτει πάντα το κενό της καθημερινής επαφής. Τα ενήλικα παιδιά έχουν τις δικές τους υποχρεώσεις, δουλειές και οικογένειες. Η σχέση μετατοπίζεται από την καθημερινή παρουσία σε προγραμματισμένες επισκέψεις. Παράλληλα, αναφέρει ο Farley Ledgerwood, συχνά υπάρχει η άρρητη ανάγκη να μη «γίνεται βάρος» κανείς, γεγονός που οδηγεί σε υποβάθμιση της μοναξιάς και ενισχύει την απομόνωση.
6. Η απώλεια σκοπού επηρεάζει την κοινωνική συμμετοχή
Η αποχώρηση από την εργασία συνοδεύεται συχνά από απώλεια επαγγελματικής ταυτότητας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αίσθημα κενού ή και σε καταθλιπτική διάθεση, καθιστώντας δυσκολότερη την κοινωνική επαφή, λέει ο Farley Ledgerwood. Όταν δεν υπάρχει πλέον σαφής απάντηση στο «τι κάνετε;», κλονίζεται η αυτοπεποίθηση και περιορίζεται η διάθεση για συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες.
7. Οι οικονομικοί περιορισμοί μειώνουν τις ευκαιρίες
Η ζωή με σταθερό εισόδημα περιορίζει τις επιλογές: έξοδοι, ταξίδια, συμμετοχή σε δραστηριότητες ή λέσχες αποκτούν κόστος που απαιτεί σκέψη. Οι οικονομικοί περιορισμοί, σύμφωνα με τον Farley Ledgerwood, δεν μειώνουν μόνο τις δυνατότητες, αλλά συχνά δημιουργούν και αμηχανία, οδηγώντας σε αυτοαπομόνωση.
8. Η κοινωνία συχνά αγνοεί τους ηλικιωμένους
Πολλές κοινωνικές δραστηριότητες και χώροι απευθύνονται κυρίως σε νεότερους, σημειώνει ο Farley Ledgerwood. Οι ηλικιωμένοι συχνά αισθάνονται «αόρατοι», με τις απόψεις τους να παραμερίζονται. Αυτό ενισχύει το αίσθημα ότι ο κόσμος προχωρά χωρίς αυτούς και αποθαρρύνει τη συμμετοχή.Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι τίποτα από αυτά δεν είναι αναπόφευκτο. Όταν ξεπεραστούν οι πρώτες δυσκολίες της μετάβασης στη συνταξιοδότηση και βρεθεί νέος σκοπός –μέσα από δραστηριότητες, δημιουργία ή συμμετοχή σε ομάδες– οι ουσιαστικές σχέσεις παραμένουν εφικτές. Απλώς απαιτούν μεγαλύτερη προσπάθεια και θέληση από ο,τι πριν. Η συμμετοχή σε νέες ομάδες, η επαφή με αγνώστους και η δοκιμή νέων δραστηριοτήτων μπορεί αρχικά να είναι άβολη, όμως σταδιακά οδηγεί στη δημιουργία νέων δεσμών.
Πηγή: geediting.com
