Σε πολλούς από εμάς ενδεχομένως να συμβαίνει, αλλά δύσκολα το παραδεχόμαστε. Περνάμε μια ώρα κοιτάζοντας το Instagram και το Facebook, νιώθοντας ότι κοινωνικοποιηθήκαμε. Ακολουθεί ένα συναίσθημα κορεσμού, με το ασταμάτητο scrolling να μην είναι τυχαίο. Το συναίσθημα αυτό είναι γνωστό στον κλάδο της ψυχολογίας.

Διαβάστε: Το μικρό τρικ που κάνει τα παιδιά να διαβάζουν χωρίς γκρίνια - Δοκιμασμένο και αποτελεσματικό

Social snacking: Το scrolling ως πρόχερο φαγητό της επικοινωνίας 


Όπως αναφέρει ο Lachlan Brown στο experteditor.com, μια ανάλυση του περιοδικού Psychology Today σχετικά με την έρευνα για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τη μοναξιά περιγράφει ένα φαινόμενο που ονομάζεται «social snacking». Πρόκειται για περιήγηση στις δραστηριότητες άλλων ανθρώπων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να αλληλεπιδράς ουσιαστικά. Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, το φαινόμενο αυτό μπορεί να συγκριθεί με το πρόχειρο φαγητό , που σε κάνει να νιώθεις φουσκωμένος και ταυτόχρονα άδειος.

Ο εγκέφαλός επεξεργάζεται τα οπτικά και συναισθηματικά ερεθίσματα των κοινωνικών δικτύων σαν να συμμετέχεις σε μια εμπειρία. Αλλά λείπει ένα βασικό συστατικό: η αμοιβαιότητα. Κανείς δεν απαντά. Κανείς δεν προσαρμόζει τη συμπεριφορά του με βάση την παρουσία μας. Η αλληλεπίδραση είναι εξ ολοκλήρου μονόδρομη.


Τι δείχνουν τα ευρωπαϊκά στοιχεία

Η  χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα στον κλάδο της Ψυχολογίας. Μια ανάλυση του 2024 από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαπίστωσε ότι όσον αφορά τη μοναξιά των νέων Ευρωπαίων, δεν είναι οι ώρες που περνούν στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία, αλλά ο τρόπος.

Η παθητική χρήση των social media, το scrolling, συσχετίστηκε με αύξηση της μοναξιάς. Αλλά η ενεργητική χρήση, η πραγματική επικοινωνία, δεν έδειξε καμία σημαντική συσχέτιση με τη μοναξιά. Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το πρόβλημα είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος αλληλεπίδρασης των ατόμων. Η κύλιση στην κεντρική σελίδα, είναι η προεπιλεγμένη εμπειρία σε κάθε μεγάλη πλατφόρμα. Η ενεργή επικοινωνία, ωστόσο, συμβαίνουν παρά το σχεδιασμό.

Την ίδια στιγμή, ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Human Arenas περιγράφει την παρακοινωνική αλληλεπίδραση ως τις μονόπλευρες σχέσεις που δημιουργούν οι άνθρωποι. Η έρευνα δείχνει ότι η παρακοινωνική αλληλεπίδραση προσφέρει στους ανθρώπους ένα γνήσιο αίσθημα ότι ανήκουν κάπου, κάνοντάς τους να αισθάνονται σημαντικοί, σύμφωνα με το experteditor.com.

Αυτός είναι μια λούπα. Κάθε σκρολάρισμα προσφέρει ευχαρίστηση και μετά κενό. Και μετά πάλι ευχαρίστηση.  Μια μελέτη του  Scientific Reports διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις παρακοινωνικές τους σχέσεις ως πιο αποτελεσματικές στην ικανοποίηση των συναισθηματικών αναγκών τους από ό,τι τις πραγματικές τους σχέσεις με τους γνωστούς τους στην πραγματική ζωή. Αυτό σημαίνει ότι η προσομοίωση έχει γίνει αρκετά αληθινή.

Ήταν σχεδιασμένο

Τα χαρακτηριστικά που κάνουν την παθητική περιήγηση να μοιάζει με κοινωνική αλληλεπίδραση δημιουργήθηκαν από ομάδες ειδικών. Μια ανάλυση 141 μελετών που δημοσιεύθηκε στο Journal of Computer-Mediated Communication εξέτασε τη σχέση μεταξύ της ενεργητικής και της παθητικής χρήσης των κοινωνικών μέσων. Ως αποτέλεσμα προέκυψε πως ο πραγματικός σχεδιασμός των περισσότερων μέσων κοινωνικής δικτύωσης κατευθύνει τους χρήστες προς την παθητική κατανάλωση.

 

Όπως αναφέρει ο Brown, το scrolling της οθόνης δεν πρέπει να θεωρείται ξεκούραση.  Επίσης, αξίζει να μετατρέψει κάποιος τη χρήση των κοινωνικών μέσων από παθητική σε ενεργητική. Να στείλει ένα μήνυμα.