Στη χώρα μας υπάρχουν επτά είδη δηλητηριωδών φιδιών, από τα οποία μόνο τα πέντε μπορούν να προκαλέσουν επικίνδυνο δάγκωμα στον άνθρωπο. Τα υπόλοιπα δύο, ο σαπίτης και το αγιόφιδο, παρά το δηλητήριό τους, δεν αποτελούν απειλή. Τα πέντε επικίνδυνα είδη ανήκουν στην οικογένεια των οχιών και ξυπνούν από τη χειμερία νάρκη τον Μάρτιο, παραμένοντας ενεργά μέχρι τον Ιούνιο. Παγκοσμίως καταγράφονται 2.200 είδη δηλητηριωδών φιδιών, αλλά στην Ελλάδα ο αριθμός παραμένει περιορισμένος.

Διαβάστε: Αυτά τα φίδια είναι δηλητηριώδη στην Ελλάδα - Πού βρίσκονται

Πώς να αντιδράσετε σε δάγκωμα από οχιά

Η ψυχραιμία αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο όπλο σας όταν αντιμετωπίζετε δάγκωμα από φίδι. Οι ελληνικές οχιές δεν διαθέτουν τόσο ισχυρό δηλητήριο ώστε να προκαλέσουν άμεσο θάνατο. Το δηλητήριό τους έχει κυτταρολυτική και όχι νευροτοξική δράση, όπως συμβαίνει με την κόμπρα. Αυτό σημαίνει ότι διαθέτετε αρκετό χρόνο για μεταφορά σε νοσοκομείο, καθώς χρειάζονται περίπου 24 ώρες χωρίς ιατρική φροντίδα για να υπάρξει θανατηφόρο αποτέλεσμα. Ο πανικός επιδεινώνει την κατάσταση με πολλαπλούς τρόπους. Αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό, επιταχύνει την κυκλοφορία του δηλητηρίου στον οργανισμό και οδηγεί σε λανθασμένες αποφάσεις που μπορεί να επιβαρύνουν περαιτέρω την υγεία σας.

 
Άμεσες ενέργειες μετά το δάγκωμα

Εξετάστε προσεκτικά το σημείο του δαγκώματος. Η οχιά αφήνει διπλή πληγή με δύο παράλληλα χαρακτηριστικά σημάδια. Ωστόσο, ακόμα κι αν δεν διακρίνετε αυτά τα σημάδια, μην αναλάβετε ρίσκο. Ακολουθήστε πιστά τις παρακάτω οδηγίες:

  • Αφαιρέστε άμεσα κάθε αντικείμενο ή ρούχο που βρίσκεται σε επαφή με την περιοχή του δαγκώματος, καθώς το πρήξιμο είναι αναπόφευκτο. Διατηρήστε το δαγκωμένο μέλος ακίνητο και χαμηλότερα από το επίπεδο της καρδιάς. Αποφύγετε να τρέξετε αναζητώντας βοήθεια. Καλέστε άμεσα για υποστήριξη και περιμένετε ή ακολουθήστε τις οδηγίες που θα λάβετε τηλεφωνικά.
  • Μην πειράξετε καθόλου το σημείο του δαγκώματος. Μην κόψετε ή σκίσετε το δέρμα γύρω από αυτό και σε καμία περίπτωση μην προσπαθήσετε να ρουφήξετε το δηλητήριο. Αποφύγετε να πιέσετε την περιοχή, να τοποθετήσετε πάγο, να δέσετε το μέλος ή να χορηγήσετε παυσίπονα εκτός από παρακεταμόλη. Το αλκοόλ απαγορεύεται κατηγορηματικά.
  • Μεταφερθείτε άμεσα σε νοσοκομειακή μονάδα τηρώντας όλες τις παραπάνω οδηγίες. Οι ίδιες ακριβώς οδηγίες ισχύουν και για το κατοικίδιό σας σε περίπτωση δαγκώματος από φίδι. Προσπαθήστε να τις εφαρμόσετε και μεταφέρετε το ζώο άμεσα σε κτηνίατρο.

 
Συμπεριφορά των οχιών και πρόληψη

Τα φίδια παραμένουν δραστήρια καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Οι οχιές όμως αποφεύγουν τις υψηλές θερμοκρασίες, γι' αυτό τους καλοκαιρινούς μήνες δραστηριοποιούνται κυρίως τη νύχτα. Την άνοιξη μπορεί να τις συναντήσετε να λιάζονται σε ηλιόλουστα σημεία. Όταν μια οχιά συναντήσει άνθρωπο, το πρώτο της ένστικτο είναι να παραμείνει ακίνητη για να μην γίνει αντιληπτή. Αν νιώσει ότι εντοπίστηκε, θα προσπαθήσει να απομακρυνθεί γρήγορα. Μόνο αν αισθανθεί παγιδευμένη ή απειλούμενη, θα συρίξει δυνατά, θα κουλουριαστεί σε αμυντική στάση και θα ετοιμαστεί για δάγκωμα.

Την εαρινή περίοδο η συμπεριφορά των οχιών διαφέρει σημαντικά. Δεν υποχωρούν εύκολα, επιτίθενται πιο γρήγορα όταν ενοχληθούν και το δηλητήριό τους είναι πιο τοξικό σε σύγκριση με άλλες εποχές του χρόνου.


Η σημασία των φιδιών στο οικοσύστημα

Παρά τις φοβίες και την αρνητική αντίληψη που τα περιβάλλει, όλα τα φίδια συμπεριλαμβανομένων των οχιών, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ισορροπία των οικοσυστημάτων. Το δηλητήριό τους περιέχει ουσίες με τεράστια φαρμακευτική αξία. Ακόμα και τα μη δηλητηριώδη φίδια παράγουν δηλητήριο σε μικρότερες ποσότητες, χωρίς όμως να μπορούν να το διοχετεύσουν μέσω δαγκώματος.

Η φαρμακευτική βιομηχανία αξιοποιεί αυτές τις ουσίες για την παραγωγή ορών και φαρμάκων που σώζουν ζωές, πολύ περισσότερες από αυτές που χάνονται από δάγκωμα οχιάς. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, από το 2000 έως το 2014, μόλις έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από δάγκωμα φιδιού στην Ελλάδα, και αυτό οφειλόταν σε προϋπάρχοντα σοβαρά προβλήματα υγείας.