Κάθε οικογένεια έχει βιώσει αυτή την εικόνα: όλοι ετοιμάζονται για μια διαδρομή με το αυτοκίνητο, κάποιος προσφέρεται να καθίσει στο τιμόνι, ίσως ένα ενήλικο παιδί απλώνει το χέρι για τα κλειδιά. Όμως πριν προλάβει κανείς να αντιδράσει, ο μπαμπάς έχει ήδη καταλάβει τη θέση του οδηγού. Αυτή η εικόνα επαναλαμβάνεται σε αμέτρητα νοικοκυριά παγκοσμίως. 

Είτε πρόκειται για μια σύντομη βόλτα στο σούπερ μάρκετ είτε για ένα μακρινό ταξίδι αρκετών ωρών, πολλοί πατέρες φαίνεται να έχουν ανάγκη να βρίσκονται πίσω από το τιμόνι. Με μια πρώτη ματιά, αυτή η συμπεριφορά μοιάζει με επιθυμία ελέγχου ή αδυναμία να αφήσουν τα ηνία. Η ψυχολογία όμως προτείνει μια πολύ διαφορετική ερμηνεία που αφορά τον τρόπο που οι άνδρες εκφράζουν την αγάπη τους.


Η οδήγηση ως πράξη φροντίδας και ευθύνης

Η επιθυμία των μπαμπάδων να οδηγούν συνδέεται λιγότερο με την εξουσία και περισσότερο με την ευθύνη, το σκοπό και μια πρακτική μορφή φροντίδας. Οι ψυχολόγοι έχουν διαπιστώσει εδώ και καιρό ότι οι άνθρωποι δεν εκφράζουν όλοι την αγάπη με τον ίδιο τρόπο. Κάποιοι επικοινωνούν τα συναισθήματά τους με λόγια, άλλοι μέσω της σωματικής εγγύτητας, ενώ πολλοί επιλέγουν τις πράξεις.

Έρευνες της ψυχολόγου Margaret Clark και των συνεργατών της για τις κοινοτικές σχέσεις έδειξαν ότι οι στενές διαπροσωπικές σχέσεις χαρακτηρίζονται από την παροχή ωφελειών χωρίς την προσδοκία ανταπόδοσης. Στην καθημερινότητα, αυτές οι ωφέλειες είναι συχνά πρακτικές: το μαγείρεμα, η επισκευή μιας συσκευής, η μεταφορά κάποιου από το αεροδρόμιο, το κουβάλημα βαριών αντικειμένων.

Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να φαίνονται συνηθισμένες, αλλά οι ψυχολόγοι τις θεωρούν μορφές φροντίδας επειδή μειώνουν τα βάρη και διευκολύνουν τη ζωή των άλλων. Για αρκετούς πατέρες, η οδήγηση γίνεται μία από αυτές τις πράξεις. Αντί να πουν «σε νοιάζομαι», το εκφράζουν με τη φράση «θα οδηγήσω εγώ».

 

Η θεωρία της γενετικότητας και ο ρόλος του πατέρα

Ένα άλλο χρήσιμο ψυχολογικό πλαίσιο προέρχεται από τη θεωρία του αναπτυξιακού ψυχολόγου Erik Erikson για τη γενετικότητα. Ο όρος αναφέρεται στην επιθυμία που βιώνουν πολλοί ενήλικες κατά τη μέση και μεταγενέστερη ηλικία να συνεισφέρουν στην ευημερία των άλλων, να υποστηρίζουν μέλη της οικογένειας και να παραμένουν χρήσιμοι για τις επόμενες γενιές.

Μελέτες των ψυχολόγων Dan McAdams και Ed de St. Aubin επέκτειναν αυτή την ιδέα, δείχνοντας ότι πολλοί ενήλικες αντλούν νόημα και ικανοποίηση από το να αισθάνονται υπεύθυνοι για άλλους. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι θέλουν να νιώθουν ότι τους χρειάζονται. Για πολλούς μπαμπάδες, τα χρόνια που προσφέρουν μεταφορά, λύνουν προβλήματα και βοηθούν την οικογένεια γίνονται μέρος της ταυτότητάς τους.

Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι αυτές οι ευθύνες παρέχουν μια ισχυρή αίσθηση σκοπού, ιδιαίτερα καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και γίνονται πιο ανεξάρτητα.


Πώς οι άνδρες μαθαίνουν να εκφράζουν αγάπη μέσω πράξεων

Έρευνες για την πατρότητα και την ανδρικότητα έχουν επανειλημμένα διαπιστώσει ότι πολλοί άνδρες ενθαρρύνονται να εκφράζουν στοργή μέσω πρακτικής υποστήριξης παρά μέσω συναισθηματικών συζητήσεων. Αν και αυτό το μοτίβο ποικίλλει σημαντικά ανάμεσα σε άτομα και πολιτισμούς, μελέτες δείχνουν ότι οι άνδρες κοινωνικοποιούνται συχνά να επιδεικνύουν φροντίδα μέσω ευθύνης, παροχής, προστασίας και επίλυσης προβλημάτων.

Κοινωνιολόγοι που μελετούν την πατρότητα έχουν παρατηρήσει ότι πολλοί πατέρες συνδέουν το να είναι καλός γονιός ή σύντροφος με το να είναι αξιόπιστοι και χρήσιμοι. Ως αποτέλεσμα, οι πρακτικές ενέργειες μπορούν να φέρουν συναισθηματικό νόημα. Η οδήγηση δεν είναι απλώς μια καθημερινή δραστηριότητα, αλλά ένας τρόπος να δείξουν ότι νοιάζονται.


Τι μας λέει πραγματικά η έρευνα

Η ψυχολογία δεν υποστηρίζει ότι κάθε πατέρας που επιμένει να οδηγεί εκφράζει στοργή. Μερικοί άνθρωποι απλώς απολαμβάνουν την οδήγηση. Άλλοι προτιμούν να ελέγχουν τη διαδρομή. Ωστόσο, η ψυχολογική έρευνα προσφέρει μια πειστική πιθανότητα: πολλές πράξεις που φαίνονται πρακτικές στην επιφάνεια είναι συχνά συναισθηματικές στη βάση τους.

Έτσι, την επόμενη φορά που ένας μπαμπάς θα απλώσει αυτόματα το χέρι για τα κλειδιά πριν προλάβει κανείς άλλος, η ψυχολογία υποδηλώνει ότι μπορεί να συμβαίνει κάτι περισσότερο από μια προτίμηση για την οδήγηση. Ίσως απλώς κάνει αυτό που έκανε πάντα: φροντίζει τους ανθρώπους που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία για εκείνον. Το τιμόνι γίνεται έτσι ένα σύμβολο αγάπης, ευθύνης και αφοσίωσης που ξεπερνά τα λόγια.