EnΤομ Μπαράκ: Επιχείρηση εξομάλυνσης των σχέσεων Ουάσιγκτον & Άγκυρας από τον Αμερικανό πρέσβη στην Τουρκία - Ανάλυση από τον Θρασύβουλο Ευτυχίδη στο parapolitika.gr
Διπλωματικό παρασκήνιο ΗΠΑ & Τουρκίας
Οι δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη Τομ Μπάρακ υπέρ της Τουρκίας για F-35, S-400 και Γάζα προκαλούν έντονες αντιδράσεις, αναδεικνύοντας το παρασκήνιο στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας
Χρυσα Μακρη
Ως μια συστηματική προσπάθεια εξωραϊσμού των τουρκικών θέσεων και προώθησης των συμφερόντων της Άγκυρας εντός του αμερικανικού πολιτικού συστήματος, ερμηνεύεται από πολλούς αναλυτές η ρητορική του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία Τομ Μπάρακ. Η στάση του στο Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας είναι ενδεικτική μιας προσέγγισης που στοχεύει στην άμεση εξομάλυνση των σχέσεων Ουάσιγκτον -Άγκυρας, παρακάμπτοντας τα αγκάθια που οδήγησαν στις αμερικανικές κυρώσεις CAATSA.
Απορία προκάλεσε σε διπλωματικούς κύκλους η προσπάθειά του να δικαιολογήσει την τουρκική στάση μέσω σύγκρισης με την Ελλάδα. Ο Αμερικανός Πρέσβης στην Τουρκία χρησιμοποίησε για πρώτη φορά χθες το επιχείρημα ότι και η Ελλάδα διαθέτει το ρωσικό σύστημα S-300 ενώ έχει προμηθευτεί F-35, αγνοώντας εσκεμμένα τις τεράστιες τεχνικές και στρατηγικές διαφορές μεταξύ των δύο συστημάτων και των συνθηκών κάτω από τις οποίες αυτά αποκτήθηκαν. Αυτή η ρητορική επιδιώκει να δημιουργήσει ένα κλίμα «ίσων αποστάσεων» και να παρουσιάσει την Τουρκία ως αδικημένη από την Ουάσιγκτον.
Ο διεθνολόγος Θρασύβουλος Ευτυχίδης, υποστηρίζει στο parapolitika.gr ότι κάποια στιγμή η Τουρκία πιθανόν να αποκτήσει τα F-35 αφού καταφέρει να απομακρύνει τους S-400 από το έδαφός της και τονίζει ότι επιδίωξη του Τομ Μπάρακ είναι να διατηρεί ανοιχτές τις πόρτες της Τουρκίας στην Αμερική, κάτι που μέχρι στιγμής δείχνει να καταφέρνει. Όπως λέει ο ίδιος, «ο Τομ Μπάρακ αρέσκεται, χάρη της θέσης του στην Τουρκία, να λαμβάνει συχνά φιλοτουρκικές θέσεις. Είναι πάρα πολλοί οι Έλληνες της Αμερικής που έχουν ζητήσει από τον Πρόεδρο Τραμπ να τον αποσύρει από την Τουρκία καθώς κρατάει μια εξαιρετικά φιλοτουρκική στάση. Στα πλαίσια αυτά για άλλη μια φορά επανέλαβε τις θέσεις του. Γιατί είναι επανάληψη, δεν είναι η πρώτη φορά που κάνει τέτοιες δηλώσεις. Αλλά στην ουσία έχουμε δει ότι οι κυρώσεις στην Τουρκία δεν έχουν ανατραπεί ούτε από το Κογκρέσο, ούτε από το State Department. Η Τουρκία θεωρείται ένας σημαντικός σύμμαχος για τις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω της θέσης της, των συνόρων της με το Ιράν, της εγγύτητας στη Μέση Ανατολή, στη Συρία κτλ. Αλλά από εκεί και πέρα υπάρχει η σταθερή θέση που λέει ότι για να προχωρήσει στα F-35 θα πρέπει να λυθούν τα ζητήματα με τους S-400. Ακόμη και η σύγκριση που έκανε ο Μπάρακ, των ελληνικών S-300 είναι λανθασμένη, αφού είναι διαφορετικές οι τεχνικές δυνατότητες των S-300 από τις τεχνικές δυνατότητες των S-400 που κατέχει η Τουρκία. Σε κάθε περίπτωση η μόνιμη αμερικάνικη θέση είναι ότι θα πρέπει να λυθεί το ζήτημα ή με την επιστροφή του συγκεκριμένου οπλικού συστήματος στη Ρωσία ή με την πώλησή του. Θα πρέπει δηλαδή για να ξαναμπεί η Τουρκία στα F-35 να φύγουνε οι S-400 από το έδαφός της. Είναι μια πιθανότητα, δεν την αποκλείω να συμβεί στο μέλλον κάποια στιγμή γιατί η Τουρκία είναι μια πολύ μεγάλη χώρα, ένας πολύ καλός πελάτης για τις Ηνωμένες Πολιτείες και ίσως να φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Προς το παρόν δεν φαίνεται να συμβαίνει».
Στο χθεσινό Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας, ο Αμερικανός πρέσβης έδειξε ότι η φιλική προς την Τουρκία στάση επεκτείνεται και σε περιφερειακά ζητήματα, όπως αυτό της Γάζας. Ο Τομ Μπάρακ δήλωσε ότι υποστηρίζει την τουρκική εμπλοκή σε μια ειρηνευτική δύναμη στη Γάζα, τονίζοντας ότι η Τουρκία είναι κρίσιμος παίκτης επειδή δεν θεωρεί τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση. Με αυτόν τον τρόπο, αναβαθμίζει τον ρόλο της Άγκυρας ως «διαμεσολαβητή» που μπορεί να πείσει τη Χαμάς για κατάπαυση του πυρός, υιοθετώντας ουσιαστικά την τουρκική οπτική για την οργάνωση.
Ο κ. Ευτυχίδης, υποστηρίζει ότι «το Ισραήλ είναι κάθετα αντίθετο. Η Τουρκία έχει διατυπωμένη θέση για συμμετοχή στη Γάζα. Ακόμα και ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν στην ομιλία του χθες στο Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας μίλησε για μία Τουρκία δύναμης και ειρήνης, αλλά λίγοι είναι αυτοί που πιστεύουν αυτά που λέει η Τουρκία πλέον». Το βέβαιο είναι ότι η Τουρκία έχει εξασφαλίσει έναν ισχυρό υποστηρικτή των συμφερόντων της στην περιοχή. Ωστόσο, για πολλούς, οι δηλώσεις του Τομ Μπάρακ δεν συνθέτουν το προφίλ ενός διπλωμάτη αλλά ενός πολιτικού που λειτουργεί περισσότερο ως συνήγορος των τουρκικών επιδιώξεων παρά ως αμερόληπτος εκπρόσωπος των ΗΠΑ.
Τομ Μπάρακ: Στόχος η επαναπροσέγγιση Ουάσιγκτον – Άγκυρας - Στο επίκεντρο τα F-35 και οι S-400
Στο επίκεντρο της φιλικής προς την Τουρκία επιχειρηματολογίας του, ο Τομ Μπάρακ, θέτει επανειλημμένως το ζήτημα των μαχητικών αεροσκαφών F-35 που επιδιώκει να αποκτήσει η Τουρκία και εμποδίζεται από την κατοχή του ρωσικού συστήματος S-400. Ο Μπάρακ υποστηρίζει ανοιχτά ότι το θέμα των κυρώσεων λόγω των S-400 θα επιλυθεί σύντομα. Μάλιστα, επικαλείται τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, ισχυριζόμενος ότι από τη σκοπιά του πρώην προέδρου, η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 είναι «εντάξει». Η ρητορική αυτή επιχειρεί να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα της αγοράς του ρωσικού οπλικού συστήματος, παρά το γεγονός ότι η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει ρητά ότι η Τουρκία δεν πρέπει να κατέχει ή να λειτουργεί S-400 για να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35.
Ερωτήματα για τη σύγκριση με την Ελλάδα
Απορία προκάλεσε σε διπλωματικούς κύκλους η προσπάθειά του να δικαιολογήσει την τουρκική στάση μέσω σύγκρισης με την Ελλάδα. Ο Αμερικανός Πρέσβης στην Τουρκία χρησιμοποίησε για πρώτη φορά χθες το επιχείρημα ότι και η Ελλάδα διαθέτει το ρωσικό σύστημα S-300 ενώ έχει προμηθευτεί F-35, αγνοώντας εσκεμμένα τις τεράστιες τεχνικές και στρατηγικές διαφορές μεταξύ των δύο συστημάτων και των συνθηκών κάτω από τις οποίες αυτά αποκτήθηκαν. Αυτή η ρητορική επιδιώκει να δημιουργήσει ένα κλίμα «ίσων αποστάσεων» και να παρουσιάσει την Τουρκία ως αδικημένη από την Ουάσιγκτον.
Η ανάλυση Ευτυχίδη για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις
Ο διεθνολόγος Θρασύβουλος Ευτυχίδης, υποστηρίζει στο parapolitika.gr ότι κάποια στιγμή η Τουρκία πιθανόν να αποκτήσει τα F-35 αφού καταφέρει να απομακρύνει τους S-400 από το έδαφός της και τονίζει ότι επιδίωξη του Τομ Μπάρακ είναι να διατηρεί ανοιχτές τις πόρτες της Τουρκίας στην Αμερική, κάτι που μέχρι στιγμής δείχνει να καταφέρνει. Όπως λέει ο ίδιος, «ο Τομ Μπάρακ αρέσκεται, χάρη της θέσης του στην Τουρκία, να λαμβάνει συχνά φιλοτουρκικές θέσεις. Είναι πάρα πολλοί οι Έλληνες της Αμερικής που έχουν ζητήσει από τον Πρόεδρο Τραμπ να τον αποσύρει από την Τουρκία καθώς κρατάει μια εξαιρετικά φιλοτουρκική στάση. Στα πλαίσια αυτά για άλλη μια φορά επανέλαβε τις θέσεις του. Γιατί είναι επανάληψη, δεν είναι η πρώτη φορά που κάνει τέτοιες δηλώσεις. Αλλά στην ουσία έχουμε δει ότι οι κυρώσεις στην Τουρκία δεν έχουν ανατραπεί ούτε από το Κογκρέσο, ούτε από το State Department. Η Τουρκία θεωρείται ένας σημαντικός σύμμαχος για τις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω της θέσης της, των συνόρων της με το Ιράν, της εγγύτητας στη Μέση Ανατολή, στη Συρία κτλ. Αλλά από εκεί και πέρα υπάρχει η σταθερή θέση που λέει ότι για να προχωρήσει στα F-35 θα πρέπει να λυθούν τα ζητήματα με τους S-400. Ακόμη και η σύγκριση που έκανε ο Μπάρακ, των ελληνικών S-300 είναι λανθασμένη, αφού είναι διαφορετικές οι τεχνικές δυνατότητες των S-300 από τις τεχνικές δυνατότητες των S-400 που κατέχει η Τουρκία. Σε κάθε περίπτωση η μόνιμη αμερικάνικη θέση είναι ότι θα πρέπει να λυθεί το ζήτημα ή με την επιστροφή του συγκεκριμένου οπλικού συστήματος στη Ρωσία ή με την πώλησή του. Θα πρέπει δηλαδή για να ξαναμπεί η Τουρκία στα F-35 να φύγουνε οι S-400 από το έδαφός της. Είναι μια πιθανότητα, δεν την αποκλείω να συμβεί στο μέλλον κάποια στιγμή γιατί η Τουρκία είναι μια πολύ μεγάλη χώρα, ένας πολύ καλός πελάτης για τις Ηνωμένες Πολιτείες και ίσως να φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Προς το παρόν δεν φαίνεται να συμβαίνει».Στο χθεσινό Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας, ο Αμερικανός πρέσβης έδειξε ότι η φιλική προς την Τουρκία στάση επεκτείνεται και σε περιφερειακά ζητήματα, όπως αυτό της Γάζας. Ο Τομ Μπάρακ δήλωσε ότι υποστηρίζει την τουρκική εμπλοκή σε μια ειρηνευτική δύναμη στη Γάζα, τονίζοντας ότι η Τουρκία είναι κρίσιμος παίκτης επειδή δεν θεωρεί τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση. Με αυτόν τον τρόπο, αναβαθμίζει τον ρόλο της Άγκυρας ως «διαμεσολαβητή» που μπορεί να πείσει τη Χαμάς για κατάπαυση του πυρός, υιοθετώντας ουσιαστικά την τουρκική οπτική για την οργάνωση.
Ο κ. Ευτυχίδης, υποστηρίζει ότι «το Ισραήλ είναι κάθετα αντίθετο. Η Τουρκία έχει διατυπωμένη θέση για συμμετοχή στη Γάζα. Ακόμα και ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν στην ομιλία του χθες στο Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας μίλησε για μία Τουρκία δύναμης και ειρήνης, αλλά λίγοι είναι αυτοί που πιστεύουν αυτά που λέει η Τουρκία πλέον». Το βέβαιο είναι ότι η Τουρκία έχει εξασφαλίσει έναν ισχυρό υποστηρικτή των συμφερόντων της στην περιοχή. Ωστόσο, για πολλούς, οι δηλώσεις του Τομ Μπάρακ δεν συνθέτουν το προφίλ ενός διπλωμάτη αλλά ενός πολιτικού που λειτουργεί περισσότερο ως συνήγορος των τουρκικών επιδιώξεων παρά ως αμερόληπτος εκπρόσωπος των ΗΠΑ.
