Στροφή στην καινοτομία και στην ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον τομέα της άμυνας προσφέρει το πρόγραμμα AGILE, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου να καταλήγουν χθες, Τετάρτη, σε προσωρινή πολιτική συμφωνία. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός προγράμματος για ευέλικτη και ταχεία καινοτομία στον τομέα της άμυνας (AGILE), ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου ύψους 115 εκατομμυρίων ευρώ που έχει σχεδιαστεί για να παρέχει ταχεία, ευέλικτη και στοχευμένη χρηματοδοτική στήριξη σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) – συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών (startups) και των αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων – που αναπτύσσουν αναδυόμενες και επαναστατικές τεχνολογίες στον τομέα της άμυνας. Η συμφωνία διασφαλίζει ότι η στήριξη της ΕΕ προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ θα βρίσκεται στο επίκεντρο της καινοτομίας στον τομέα της άμυνας.

Το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για να τονώσει την καινοτομία μέσω επιχορηγήσεων ταχείας διαδικασίας και πρόσβασης σε δοκιμές και πιστοποίηση. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να συμμετέχουν στον καθορισμό των προκλήσεων, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα προϊόντα που αναπτύσσονται ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους σε επίπεδο δυνατοτήτων. Απλοποιεί τη διαδικασία προμήθειας προϊόντων που υποστηρίζονται από το AGILE.

Το AGILE αποσκοπεί στην επιτάχυνση της καινοτομίας στον τομέα της άμυνας μεταξύ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ και στην απόδειξη ότι οι μικρομεσαίες και οι νεοφυείς επιχειρήσεις μπορούν να προσφέρουν τις τεχνολογικές λύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της Ευρώπης σε επίπεδο δυνατοτήτων και να διαδραματίσουν ρόλο στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων της Ευρώπης. Αυτό θα συμβάλει στην αιτιολόγηση της παροχής αυξημένης στήριξης προς την καινοτομία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ).

Οι συννομοθέτες συνεργάστηκαν εποικοδομητικά και ρεαλιστικά, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι αυτό το πρωτοποριακό πρόγραμμα θα μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή και να αρχίσει να λειτουργεί μέσα σε λίγους μήνες.

Κύρια στοιχεία της συμφωνίας

- Έμφαση στις ΜΜΕ και στην επαναστατική καινοτομία: η συμφωνία επιβεβαιώνει την έμφαση του προγράμματος στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τις νεοφυείς επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις σε φάση ανάπτυξης που ασχολούνται με αναδυόμενα και επαναστατικά αμυντικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένης της προσαρμογής πολιτικών τεχνολογιών για αμυντικές εφαρμογές, με στόχο να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ υλοποίησης και ανάπτυξης των παραγόμενων προϊόντων στο πεδίο.

- Ταχύτητα και εύρος: η συμφωνία διατηρεί τη διαδικασία ταχείας χορήγησης επιχορήγησης εντός τεσσάρων μηνών που προβλέπει η Επιτροπή, ενισχύοντας τον ρόλο του AGILE ως ευέλικτου συμπληρώματος του υφιστάμενου εργαλείου της ΕΕ για την αμυντική βιομηχανία.

- Σύνδεση με τους «κύριους παίκτες» της αμυντικής βιομηχανίας: το νέο πρόγραμμα θα διευκολύνει τη σύνδεση μεταξύ των ΜΜΕ και των λεγόμενων «κύριων παικτών» της αμυντικής βιομηχανίας, δηλαδή των μεγάλων εταιρειών του κλάδου που κυριαρχούν στον τομέα, μεταξύ άλλων μέσω ειδικών πρωτοβουλιών σύζευξης επιχειρήσεων, με στόχο την αύξηση της αποδοχής των προϊόντων που υποστηρίζονται από το AGILE.

- Πρόσβαση σε δοκιμές: η συμφωνία επιβεβαιώνει την ταχεία πρόσβαση σε εγκαταστάσεις δοκιμών και πειραματισμού, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ένα βασικό εμπόδιο για τις ΜΜΕ όσον αφορά τη διάθεση των προϊόντων τους στην αγορά

"Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό της να είναι αργή, όταν η απειλή είναι γρήγορη - Το AGILE είναι η απάντηση"

«Με μια ταχεία συμφωνία για το AGILE, επιταχύνουμε τη διαδρομή από την καινοτομία έως την εφαρμογή, ενώ παράλληλα ενισχύουμε τις ΜΜΕ μας, διασφαλίζουμε τη στήριξη προς την Ουκρανία, ενισχύουμε τα μέτρα προστασίας έναντι στρατηγικών εξαρτήσεων, βελτιώνουμε την ασφάλεια του εφοδιασμού και παρέχουμε ισχυρή εποπτεία για να συμβάλουμε στη διαμόρφωση μελλοντικών αμυντικών πρωτοβουλιών της ΕΕ», δήλωσε ο επικεφαλής της Επιτροπής Ασφάλειας και Άμυνας (SEDE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Τονίνο Πικούλα (S&D, Κροατία).

«Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό της να είναι αργή όταν η απειλή είναι γρήγορη. Το AGILE είναι η απάντησή μας: ταχεία χορήγηση χρηματοδότησης, εξάλειψη της γραφειοκρατίας και η πόρτα σφραγισμένη για όσους δεν μοιράζονται τις αξίες μας. Η καινοτομία είναι η δύναμη της Ευρώπης. Ας την αξιοποιήσουμε επιτέλους», δήλωσε ο επικεφαλής της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (ITRE), Ivars Ijabs (Renew, Λετονία).

"Μέσα σε τέσσερις μήνες Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο και Επιτροπή κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία"

«Με το AGILE, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε οι νέες αμυντικές τεχνολογίες να αναπτύσσονται, να δοκιμάζονται και να αναπτύσσονται ταχύτερα, έτσι ώστε η καινοτομία να φτάνει γρηγορότερα στις ένοπλες δυνάμεις της Ευρώπης. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα (σ.σ. χθες) αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα ότι η Ευρώπη μπορεί να δράσει με ταχύτητα και αποφασιστικότητα όταν πρόκειται για την ενίσχυση της ασφάλειάς της. Μόλις τέσσερις μήνες μετά την υποβολή της πρότασης της Επιτροπής, το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία χάρη στην ταχεία, εποικοδομητική και εξαιρετικά παραγωγική συνεργασία τους», δήλωσε η πρόεδρος της επιτροπής SEDE, Marie-Agnes Strack-Zimmermann (Renew, Γερμανία).

"Η πλευρά που καινοτομεί ταχύτερα, κερδίζει"

Ο πρόεδρος της επιτροπής ITRE, Μπόρις Μπούντκα (ΕΛΚ, Πολωνία), δήλωσε: «Καθώς η Ουκρανία βασίζεται στην ευρωπαϊκή υποστήριξη, οι ΜΜΕ μας χρειάζονται στοχευμένα προγράμματα για να επιταχύνουν τη μετάβαση από το πρωτότυπο στην επιχειρησιακή ικανότητα. Το πρόγραμμα AGILE έχει σχεδιαστεί για να καλύψει αυτό το κενό. Η ρωσική επιθετικότητα έχει αναδιαμορφώσει τους κανόνες εμπλοκής: η πλευρά που καινοτομεί ταχύτερα, κερδίζει. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει στους πιο υποσχόμενους καινοτόμους της στον τομέα της άμυνας να επιβραδύνονται από τη γραφειοκρατία. Το καθήκον μας τώρα είναι να αποδείξουμε ότι αυτό το μοντέλο λειτουργεί στην πράξη, ώστε να χρησιμεύσει ως πρότυπο για το επικείμενο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και την επόμενη γενιά αμυντικών προγραμμάτων. Η ασφάλεια της Ευρώπης εξαρτάται από την υποστήριξη των καινοτόμων που μπορούν να μετατρέψουν τις υποσχέσεις σε πραγματικότητα το συντομότερο δυνατόν».

Σε εφαρμογή από τις αρχές του 2027 το πρόγραμμα AGILE

Η προσωρινή συμφωνία πρέπει πλέον να εγκριθεί επίσημα από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Μόλις εγκριθεί, ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Το νέο πρόγραμμα αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τις αρχές του 2027.

Το υπόβαθρο

Ενώ η ΕΕ έχει ήδη αναπτύξει ένα ουσιαστικό πλαίσιο καινοτομίας στον τομέα της άμυνας, το οποίο στοχεύει κυρίως σε μακροπρόθεσμα και μεγάλης κλίμακας έργα, το πρόγραμμα AGILE αποσκοπεί να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι οι αναδυόμενες και επαναστατικές τεχνολογίες (συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, της κβαντικής πληροφορικής, της ρομποτικής, των ικανοτήτων στον κυβερνοχώρο και των διαστημικών συστημάτων) είναι όλο και πιο καθοριστικές για τη στρατιωτική αποτελεσματικότητα.

Το πρόγραμμα AGILE θα υποστηρίξει την ικανότητα ταχείας καινοτομίας των ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων καινοτόμων νεοφυών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων σε φάση επέκτασης, στην παροχή αναδυόμενων και επαναστατικών αμυντικών προϊόντων και τεχνολογιών που αντιμετωπίζουν τις πιο επείγουσες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ένοπλες δυνάμεις των κρατών μελών, με έμφαση στην οικονομική αποδοτικότητα και στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων από μη συνδεδεμένες τρίτες χώρες.