Συνεχίζεται η αναζήτηση συγκλίσεων στην ΕΕ, με επίδικο τον προϋπολογισμό της Ένωσης για την περίοδο 2028-34 (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ΠΔΠ), καθώς η πρόταση της Κύπρου (λίγο πριν την παράδοση της προεδρίας του Συμβουλίου στην Ιρλανδία), που προέβλεπε «ψαλίδι» του αρχικού προταθέντος σχεδίου της Κομισιόν φαίνεται πως βρίσκει «τοίχο», την ώρα που το «μπλοκ» των «φειδωλών», με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ολλανδία φαίνεται πως μπορεί να διατηρήσει τουλάχιστον τη δυναμική του, αν όχι να την ενισχύσει.

Και αυτό γιατί στο «γκρουπ» αναμένεται να παραμείνει και η Σουηδία, με το Euronews να μεταδίδει πως η επικεφαλής του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Σουηδίας, Μαγκνταλένα Άντερσον, πιθανή επόμενη πρωθυπουργός, μετά την εκλογική αναμέτρηση της 13ης Σεπτεμβρίου, θα διατηρήσει τη σκληρή στάση της χώρας. Άλλωστε, όπως ανέφερε στο εν λόγω μέσο Σουηδός αξιωματούχος, «στις κοινοβουλευτικές ακροάσεις ρωτούν συνεχώς γιατί η τρέχουσα κυβέρνηση δεν κάνει περισσότερα για να αντιταχθεί στην πρόταση προϋπολογισμού». Κάτι τέτοιο επιβεβαιώνει πως μια ενδεχόμενη κυβέρνηση με κομβικό κόμμα το Σοσιαλδημοκρατικό δεν σηματοδοτεί αλλαγή στάσης, ενώ αντίστοιχο ρήγμα δημιουργείται και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τους Σουηδούς Σοσιαλδημοκράτες να έρχονται σε αντιπαράθεση με την ευρωομάδα Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, οι οποίοι τάσσονται υπέρ της αύξησης της χρηματοδότησης.

Οι δύο "ομάδες" που αντιπαρατίθενται για τον Ευρωπαϊκό Προϋπολογισμό

Επισημαίνεται πως η Σουηδία, όπως και η Ολλανδία, αλλά και η Γερμανία αποτελούν εκ των πρωταγωνιστών του «μπλοκ» των «φειδωλών» ή «εκσυγχρονιστών», όντες καθαροί συνεισφέροντες στον προϋπολογισμό της ΕΕ, προσφέροντας μεγαλύτερα ποσά από αυτά που λαμβάνουν, με το επιχείρημα να είναι η περικοπή του ΠΔΠ, με φόντο τη μείωση της επιβάρυνσης στους φορολογούμενους. Στον αντίποδα, μια ομάδα 16 τουλάχιστον κρατών-μελών (μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία κ.α.), οι «Φίλοι της Συνοχής», που ζητούν ένα πολύ φιλόδοξο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, διατηρώντας εν ζωή τις πολιτικές της Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, θέση με την οποία συγκλίνει και η Λευκωσία, αλλά και η Αθήνα.

Η πρόταση της Κύπρου που βρήκε "τοίχο"

Υπενθυμίζεται πως η Κύπρος παρουσίασε τη συμβιβαστική της πρόταση, η οποία προβλέπει συνολική μείωση κατά 2%, ύψους περίπου 32,8 δισ. ευρώ, σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής, που ανερχόταν στα 2 τρισ. ευρώ. Στο επίκεντρο των διαφωνιών βρίσκεται η κατανομή των πόρων μεταξύ των βασικών κατηγοριών δαπανών.

Το λεγόμενο «nego box» (σ.σ. "διαπραγματευτικό πακέτο") περιλαμβάνει:

• 942 δισ. ευρώ για γεωργία, αλιεία, συνοχή, διαχείριση της μετανάστευσης και ασφάλεια

• 502 δισ. ευρώ για ανταγωνιστικότητα, έρευνα, καινοτομία, άμυνα και διάστημα

• 182 δισ. ευρώ για αναπτυξιακή βοήθεια, ανθρωπιστική συνδρομή και διεύρυνση

• 104 δισ. ευρώ για διοικητικές δαπάνες

• 134 δισ. ευρώ για την αποπληρωμή του Ταμείου Ανάκαμψης που δημιουργήθηκε μετά την πανδημία

Ο συμβιβασμός πάντως αποδεικνύεται δύσκολος, με την Ολλανδία να αντιδρά άμεσα αρνητικά, με τον ΥΠΟΙΚ, Ίλκο Χάινεν, να κάνει λόγο χαρακτηριστικά για «no-go box» (αντί για «nego box», όπως αναφέρεται). Ξεκάθαρα αρνητικός παραμένει και ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, επισημαίνοντας (σε συνέντευξη Τύπου με τον Ιρλανδό πρωθυπουργό στα τέλη Ιουλίου) πως η πρόταση της Επιτροπής χρειάζεται «βαθύ ψαλίδι» και πρέπει να μειωθεί κατά αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Οι "ίδιοι πόροι"

Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρίσκεται και η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία νέων «ιδίων πόρων», δηλαδή νέων πανευρωπαϊκών πηγών εσόδων που θα χρηματοδοτήσουν τις αυξημένες ανάγκες της Ένωσης σε τομείς όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα.

Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται υψηλότερη φορολογία στα προϊόντα καπνού και νέος φόρος στις επιχειρήσεις της Ε.Ε. Ωστόσο, η Γερμανία απορρίπτει κατηγορηματικά τον εταιρικό φόρο, ακόμη και υπό το ενδεχόμενο εξαιρέσεων για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Την αντίθεσή της εξέφρασε και η Ιρλανδία απέναντι στην ιδέα επιβολής ψηφιακού φόρου, παρά τη στήριξη που έχει λάβει από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Σύμφωνα με τον Μάρτιν, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την εμπορική συμφωνία «Turnberry» που υπεγράφη πέρυσι μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι ευρωβουλευτές τάσσονται υπέρ της αύξησης του προϋπολογισμού

Σημειώνεται πως ο ρόλος των κρατών, με φόντο και τις ανωτέρω διαφωνίες, δεν είναι αποκλειστικός, προκειμένου για την εύρεση της «χρυσής τομής» για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Για να εγκριθεί ο Προϋπολογισμός, Συμβούλιο (σ.σ. το οποίο καλείται να βρει μια κοινή θέση) και Κοινοβούλιο απαιτείται να συγκατατεθούν αμφότερα, με τους Ευρωβουλευτές να κινούνται σε εντελώς διαφορετικό μήκος κύματος από τους «φειδωλούς», ζητώντας αύξηση 10% των κονδυλίων σε σύγκριση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Με δεδομένα τα παραπάνω στοιχεία και με αφετηρία την 25η Αυγούστου, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, αναμένεται να αρχίσει περιοδεία σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, επιδιώκοντας τον συμβιβασμό και την κατάληξη σε πολιτική συμφωνία πριν το τέλος του 2026.

Ο χρονικός αυτός ορίζοντας φαίνεται πιεστικός, καθώς το 2027 θα διεξαχθούν εκλογικές αναμετρήσεις σε αρκετά κράτη-μέλη, με το ενδεχόμενο επικράτησης εθνικιστικών δυνάμεων να μοιάζει ορατό, μαζί και η δυνητική πρόκληση επιπλοκών, γύρω από την έγκριση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, για την επταετία 2028-2034.