Τα τελευταία χρόνια, µια νέα τάση έχει αρχίσει να αλλάζει ριζικά την εµπειρία της ζωντανής µουσικής: οι συναυλίες χωρίς κινητά τηλέφωνα (phone-free concerts) ή µε τις κάµερες των συσκευών καλυµµένες. Αυτό που πριν από µία δεκαετία θα έµοιαζε αδιανόητο -να µπαίνει κανείς σε έναν χώρο χωρίς τη δυνατότητα να καταγράψει ή να µοιραστεί στα social media άµεσα ό,τι βλέπει- σήµερα εξελίσσεται σε µία από τις πιο συζητηµένες πρακτικές στη διεθνή µουσική βιοµηχανία, που εσχάτως έφτασε και στη χώρα µας. Στο εξωτερικό το φαινόµενο έχει ήδη πάρει µεγάλες διαστάσεις. Καλλιτέχνες όπως οι Guns N’ Roses, Bruno Mars, Harry Styles και Alicia Keys έχουν εφαρµόσει ή στηρίξει πολιτικές περιορισµού των κινητών στις συναυλίες τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, το κοινό καλείται να τοποθετήσει το τηλέφωνό του σε ειδικές θήκες, που κλειδώνουν µαγνητικά καθ’ όλη τη διάρκεια της συναυλίας.

Διαβάστε: Ο "Πύργος του Άιφελ" των Φιλιατρών: Ένα ξεχωριστό σύμβολο της μεσσηνιακής πόλης (Βίντεο)


Η λογική πίσω από τις phone-free συναυλίες

Η λογική πίσω από αυτή την επιλογή είναι απλή, αλλά ουσιαστική: το κοινό να ζει τη στιγµή και να βιώνει ολοκληρωτικά την εµπειρία της συναυλίας. Οι καλλιτέχνες υποστηρίζουν ότι η συνεχής παρουσία µιας οθόνης ανάµεσα σε εκείνους και το κοινό αλλοιώνει τη ζωντανή εµπειρία. Η µουσική παύει να βιώνεται και αρχίζει απλώς να «καταγράφεται» και να φιλτράρεται µέσα από ένα µικρό, τετράγωνο πλαίσιο. Ο χώρος γεµίζει από φωτεινές οθόνες αντί για εκφραστικά πρόσωπα και η αίσθηση της κοινότητας αποδυναµώνεται. Αντίθετα, όταν τα κινητά απουσιάζουν, πολλοί περιγράφουν µια σχεδόν αναλογική επιστροφή στη συγκέντρωση: το κοινό κινείται ως ενιαίο σώµα, αντιδρά ταυτόχρονα, δεν αποσπάται.

Έρευνες και µαρτυρίες δείχνουν ότι η εµπειρία γίνεται πιο έντονη συναισθηµατικά και πιο συλλογική. Αυτή η διεθνής τάση δεν άργησε να φτάσει και στην Ελλάδα. Ειδικότερα, την Κυριακή 26 Απριλίου, η τραγουδίστρια Τάµτα πραγµατοποίησε συναυλία στο «SMUT Athens», όπου εφαρµόστηκε πολιτική περιορισµού των κινητών. Το κοινό ενηµερώθηκε εκ των προτέρων ότι η χρήση κάµερας δεν θα επιτρεπόταν κατά τη διάρκεια του live, ενώ η έµφαση δόθηκε στο «να ζήσουµε τη στιγµή». Συγκεκριµένα, το προσωπικό του club την ώρα που καλωσόριζε τον κόσµο κάλυπτε τις κάµερες των κινητών µε αυτοκόλλητο.


Ποια η γνώμη της νέας γενιάς

Πώς αξιολογεί, όµως, την πρωτοβουλία αυτή η νέα γενιά; Όπως αναφέρει η 18χρονη Χριστίνα, µιλώντας στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ», δεν θα της άρεσε καθόλου να βρεθεί σε µια συναυλία χωρίς κινητό, καθώς για εκείνη η καταγραφή στιγµών αποτελεί αναπόσπαστο κοµµάτι της εµπειρίας. «Μου αρέσει να βγάζω βίντεο και φωτογραφίες, γιατί µετά µπορώ να τα ξαναβλέπω και να θυµάµαι πώς ένιωθα εκείνη τη στιγµή. Είναι σαν να ξαναζώ τη συναυλία από την αρχή», λέει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως οι στιγµές αυτές αποκτούν για εκείνη ιδιαίτερη συναισθηµατική αξία και λειτουργούν σαν προσωπικό αρχείο αναµνήσεων.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η 17χρονη Άννα, η οποία συνδέει τη χρήση του κινητού µε την ανάγκη έκφρασης και διαµοιρασµού της εµπειρίας. «Μου αρέσει να δείχνω στα social media τι ζω και πώς περνάω µέσα από stories µου. Είναι µέρος της εποχής µας και δεν µπορεί κανένας να µου το απαγορεύσει», δηλώνει στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ», επισηµαίνοντας ότι για την ίδια η διαδικασία της ανάρτησης δεν αφορά µόνο την προβολή, αλλά και την επικοινωνία µε τους φίλους της και την αίσθηση ότι συµµετέχει ενεργά σε αυτό που συµβαίνει γύρω της.

Εποµένως, η καταγραφή µιας στιγµής δεν είναι απλώς συνήθεια· είναι και τρόπος µνήµης, ταυτότητας, απόδειξης ότι «ήµουν εκεί και θέλω να το δείτε». Και εδώ ακριβώς ξεκινά η πιο υπαρξιακή διάσταση του φαινοµένου - αυτή που συνδέεται µε τον φόβο που συχνά συνοδεύει τέτοιες εµπειρίες. Για πολλούς ανθρώπους η απουσία του κινητού δεν είναι µόνο τεχνική αλλαγή, αλλά µια µορφή απογύµνωσης. Γιατί, όταν αφαιρείται η δυνατότητα καταγραφής της στιγµής, µένει µια πιο άµεση, πιο εκτεθειµένη σχέση µε το «τώρα». Αυτό µπορεί να γεννήσει έναν ήπιο, αλλά υπαρκτό φόβο: όχι φόβο κινδύνου, αλλά φόβο ελέγχου που χάνεται. Φόβο ότι δεν θα µπορείς να επιστρέψεις στη στιγµή όπως την ήξερες, ότι δεν θα υπάρχει «απόδειξη» της εµπειρίας, ότι η µνήµη θα µείνει µόνο µέσα σου, χωρίς εξωτερική επιβεβαίωση. Σε έναν κόσµο όπου σχεδόν κάθε εµπειρία περνά από την οθόνη, η αποσύνδεση µοιάζει µε ρήξη. Ταυτόχρονα, όµως, αυτή η ρήξη είναι και το ζητούµενο των phone-free συναυλιών. Η ιδέα είναι ότι η εµπειρία δεν χρειάζεται να καταγραφεί για να είναι αληθινή. Ότι η ένταση µιας στιγµής δεν µειώνεται επειδή δεν την «ανέβασες», αλλά ίσως ενισχύεται επειδή την έζησες πλήρως. Στην ίδια συζήτηση, βέβαια, αναδύεται και ακόµα µία διάσταση, που αφορά την ελευθερία της έκφρασης.

Για αρκετούς νέους ο περιορισµός αυτός µπορεί να εκλαµβάνεται όχι µόνο ως πρακτική αλλαγή, αλλά και ως παρέµβαση στον τρόπο µε τον οποίο επιλέγουν να εκφραστούν. Σε κάθε περίπτωση, είτε το δει κανείς ως εξέλιξη είτε ως περιορισµό, το βέβαιο είναι ότι οι νέου τύπου συναυλίες χωρίς κινητά θέτουν νέα ερωτήµατα: Τι σηµαίνει να είσαι παρών; Πόσο µας ενδιαφέρει να αποδείξουµε ότι περνάµε καλά µέσω του διαµοιρασµού περιεχοµένου στα social media; Και, τελικά, µήπως έχουµε µάθει να ζούµε τις στιγµές µόνο όταν µπορούµε και να τις δείξουµε; Ίσως, λοιπόν, ο πραγµατικός πυρήνας του φαινοµένου να µην είναι η απαγόρευση της τεχνολογίας, αλλά η επαναδιαπραγµάτευση της σχέσης µας µε την εµπειρία. Και κάπου εκεί, ανάµεσα στη µουσική, το πλήθος και την απουσία της οθόνης, γεννιέται ένας νέος, πιο ακατέργαστος τρόπος να είµαστε παρόντες, ακόµα κι αν αυτό αρχικά µας φοβίζει.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά