Με ένα νέο, αυστηρότερο πλαίσιο κανόνων για την τουριστική ανάπτυξη επιχειρεί η κυβέρνηση να επανασχεδιάσει τον χάρτη του ελληνικού τουρισμού, βάζοντας στο μικροσκόπιο κυρίως τους προορισμούς που τα τελευταία χρόνια βρίσκονται αντιμέτωποι με έντονα φαινόμενα υπερτουρισμού. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, που τίθεται σε νέο κύκλο διαβούλευσης με τους φορείς της αγοράς, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως βασικό εργαλείο για τον έλεγχο της τουριστικής επέκτασης, συνδέοντας για πρώτη φορά τόσο τις νέες επενδύσεις όσο και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις με τα πραγματικά όρια αντοχής κάθε περιοχής.

Διαβάστε: Παρουσιάζεται το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό: Στο επίκεντρο η βιώσιμη ανάπτυξη, η ανθεκτικότητα των τουριστικών προορισμών και η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της χώρας


Τουρισμός πολλαπλών ταχυτήτων: Τα νέα όρια στη δόμηση και οι ζώνες επιβάρυνσης

Στην πράξη, το σχέδιο εισάγει διαφορετικές «ταχύτητες» ανάπτυξης, ανάλογα με τον βαθμό επιβάρυνσης κάθε προορισμού, επιχειρώντας να ανακόψει την αλόγιστη δόμηση σε περιοχές όπου οι πιέσεις στις υποδομές, στα δίκτυα ύδρευσης και στο φυσικό περιβάλλον έχουν ήδη ξεπεράσει τα όρια ασφαλείας. Οι μεγαλύτερες αλλαγές αφορούν τα πιο δημοφιλή νησιά και παραθαλάσσιους προορισμούς της χώρας, όπου πλέον μπαίνουν αυστηρότεροι όροι για νέες τουριστικές επενδύσεις. Στην πιο αυστηρή κατηγορία εντάσσονται προορισμοί όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Ρόδος, η Κέρκυρα, οι Σποράδες, περιοχές της Ζακύνθου, αλλά και τμήματα της Κρήτης και της Πιερίας, όπου το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θεωρεί ότι η τουριστική ανάπτυξη έχει πλέον αγγίξει τα όρια της φέρουσας ικανότητας. Στις περιοχές αυτές αυξάνεται σημαντικά η ελάχιστη απαιτούμενη έκταση για νέες τουριστικές αναπτύξεις, καθώς η αρτιότητα ανεβαίνει στα 16 στρέμματα, ενώ περιορίζεται και το μέγεθος των νέων ξενοδοχειακών μονάδων, με ανώτατο όριο τις 100 κλίνες. Στόχος είναι να αποτραπεί η περαιτέρω δημιουργία μεγάλων τουριστικών συγκροτημάτων σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις σε νερό, ενέργεια, απορρίμματα και μεταφορικές υποδομές. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει φρένο και στη συνεχή επέκταση τουριστικών επενδύσεων σε νησιά που παραμένουν ιδιαίτερα ελκυστικά για την αγορά, αλλά ήδη εμφανίζουν σημάδια κόπωσης.

Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν η Πάρος, η Αντίπαρος, η Νάξος, η Σύρος, η Σίφνος, η Φολέγανδρος, τα Κουφονήσια, η Πάτμος, αλλά και περιοχές της Κω. Εκεί οι νέες αναπτύξεις θα απαιτούν πλέον μεγαλύτερα οικόπεδα, καθώς η αρτιότητα ανεβαίνει στα 12 στρέμματα, ενώ επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλινών. Πρόκειται ουσιαστικά για μια ενδιάμεση ζώνη, όπου το υπουργείο επιχειρεί να συγκρατήσει την ένταση της τουριστικής επέκτασης, προτού οι συγκεκριμένοι προορισμοί οδηγηθούν σε συνθήκες κορεσμού αντίστοιχες με εκείνες που παρατηρούνται ήδη στις πιο επιβαρυμένες Κυκλάδες. Την ίδια στιγμή, το νέο Χωροταξικό στρέφει το ενδιαφέρον της τουριστικής ανάπτυξης και προς λιγότερο επιβαρυμένες περιοχές, οι οποίες θεωρείται ότι διαθέτουν ακόμη σημαντικά περιθώρια εξέλιξης. Νησιά όπως η Μήλος, η Ανδρος, η Αστυπάλαια, η Κάλυμνος, η Κάρπαθος, η Ανάφη, οι Λειψοί, η Κίμωλος και το Αγαθονήσι εντάσσονται στις κατηγορίες όπου η τουριστική δραστηριότητα μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται με πιο ευέλικτους όρους. Εκεί η αρτιότητα διαμορφώνεται στα οκτώ στρέμματα και δεν προβλέπονται περιορισμοί στον αριθμό των κλινών, αν και το υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι η ανάπτυξη θα πρέπει να γίνει πιο οργανωμένα, ώστε να μην επαναληφθούν τα φαινόμενα υπερδόμησης και υπερτουρισμού που καταγράφηκαν σε άλλους δημοφιλείς προορισμούς.


"Φρένο" στο Airbnb, προστασία των ακτών και στροφή στον εναλλακτικό τουρισμό

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον και στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι οποίες για πρώτη φορά εντάσσονται επισήμως στον χωροταξικό σχεδιασμό της χώρας. Το νέο πλαίσιο δημιουργεί τη δυνατότητα επιβολής ειδικών περιορισμών ανά περιοχή, ανάλογα με το επίπεδο τουριστικής πίεσης και τη φέρουσα ικανότητα κάθε προορισμού. Μελλοντικά θα μπορούν να θεσπίζονται όρια στη διάρκεια μίσθωσης, να ορίζονται ζώνες όπου δεν θα επιτρέπονται νέες καταχωρίσεις τύπου Airbnb ή ακόμα και να επιβάλλονται περιορισμοί σε νεόδμητα ακίνητα. Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται άμεσα τόσο με την προστασία της φυσιογνωμίας των τουριστικών περιοχών όσο και με τη στεγαστική πίεση που αντιμετωπίζουν πλέον αρκετές τοπικές κοινωνίες.

Κομβικό ρόλο στο νέο μοντέλο αποκτά η έννοια της φέρουσας ικανότητας, καθώς πλέον οι μεγάλες τουριστικές επενδύσεις θα συνοδεύονται υποχρεωτικά από ειδικές εκθέσεις αξιολόγησης για το κατά πόσο μια περιοχή μπορεί να αντέξει πρόσθετη τουριστική επιβάρυνση χωρίς να υποβαθμιστούν η ποιότητα ζωής, οι φυσικοί πόροι και οι υποδομές της. Το μέτρο αφορά κυρίως μικρά νησιά και περιοχές με ήδη αυξημένη τουριστική πίεση, όπου τα τελευταία χρόνια έχουν ενταθεί τα προβλήματα λειψυδρίας, απορριμμάτων και κυκλοφοριακής επιβάρυνσης.

Ταυτόχρονα, αυστηρότερο γίνεται και το καθεστώς προστασίας των ακτών, καθώς προβλέπεται απαγόρευση κατασκευών και παρεμβάσεων σε απόσταση 25 μέτρων από τη γραμμή του αιγιαλού, με εξαίρεση ειδικές υποδομές πρόσβασης. Το υπουργείο δίνει επίσης ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, προωθώντας τη χρήση θαλασσινού νερού στις πισίνες και τη δημιουργία συστημάτων συλλογής ομβρίων στις νέες τουριστικές εγκαταστάσεις, ειδικά στα νησιά, όπου η επάρκεια νερού αποτελεί πλέον κρίσιμο ζήτημα κατά τους θερινούς μήνες. Μέσα από το νέο Χωροταξικό, η κυβέρνηση επιχειρεί συνολικά να μετατοπίσει το βάρος της τουριστικής ανάπτυξης και προς άλλες μορφές τουρισμού, δίνοντας έμφαση στην ορεινή Ελλάδα, στα glamping, στα ορειβατικά καταφύγια και στη λειτουργία χιονοδρομικών κέντρων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Η επιδίωξη είναι να μειωθεί σταδιακά η πίεση στους παραδοσιακούς «υπερπροορισμούς» και να διαχυθεί η τουριστική δραστηριότητα σε περισσότερες περιοχές της χώρας.

Δημοσιεύτηκε στο MoneyPro των Παραπολιτικών