Η χωρίς προηγούµενο κινητοποίηση των νέων έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη συντριπτική νίκη του Πέτερ Μαγκιάρ στην Ουγγαρία. Μια νέα γενιά έρχεται στο προσκήνιο, µε δυναµικό τρόπο, να ανατρέψει το καθεστώς «ανελεύθερης δηµοκρατίας» που οικοδόµησε ο Όρµπαν για 16 ολόκληρα χρόνια, µε τους τίτλους τέλους να γράφονται στην κάλπη την περασµένη Κυριακή. Οι αριθµοί µιλούν από µόνοι τους. Η συµµετοχή άγγιξε το 80%, σπάζοντας κάθε προηγούµενο ρεκόρ και υπερβαίνοντας τον µέσο ευρωπαϊκό όρο στις εκλογικές αναµετρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, το 73% των ψηφοφόρων 18 έως 29 ετών στήριξαν τον Πέτερ Μαγκιάρ. Ήδη πριν από τις εκλογές οι τάσεις ήταν εµφανείς.

Διαβάστε: Ουγγαρία: Στροφή στις Βρυξέλλες σημαίνει η νίκη του Πέτερ Μαγιάρ - Οι προτεραιότητες και αυτό που κόστισε στον Όρμπαν

Οι νέοι, που ψήφιζαν πρώτη φορά -υπολογίζονται σε 400.000-, µήνες πριν από τις εκλογές τάσσονταν µε την αντιπολίτευση µε ποσοστά 42% υπέρ, αλλά και ένα όχι ευκαταφρόνητο 23% να στηρίζει το κόµµα του Ορµπαν. Γενικότερα, όµως, τα πράγµατα δεν ήταν τόσο ξεκάθαρα µέχρι δύο εβδοµάδες πριν από την κάλπη. Έρευνες έδειχναν πως µόνο το 51% των νέων έδειχναν σίγουροι για την ψήφο τους. Η µεγάλη ανατροπή έγινε ακριβώς στο διάστηµα αυτό για δύο λόγους:

  • Πρώτον, εµφανίστηκε να κερδίζει έδαφος µια αξιόπιστη εναλλακτική λύση.
  • ∆εύτερον, το διακύβευµα που κυριάρχησε ήταν «αλλαγή εναντίον του καθεστώτος».
Έτσι, οι νέοι στην Ουγγαρία όχι µόνο ριζοσπαστικοποιήθηκαν, αλλά επέλεξαν τις κάλπες για να αναζητήσουν διέξοδο αλλαγής. Η ψήφος των νέων ήταν σαφώς αντικαθεστωτική, µε τη συνειδητοποίηση του ασφυκτικού ελέγχου του Κοινοβουλίου, της ∆ικαιοσύνης, των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, αλλά σε καµία περίπτωση «αντισυστηµική». ∆όθηκε µαζική στήριξη σε ένα κόµµα -ή µάλλον καλύτερα σε έναν πόλο- που ξεπήδησε από τα σπλάχνα του κυβερνώντος επί 16 χρόνια Fidesz και εκφράστηκε πολιτικά από ένα συντηρητικό ρεύµα. Ενα ρεύµα που βρήκε και τον ηγέτη του. Ο Πέτερ Μαγκιάρ διατύπωσε µια εναλλακτική πρόταση για απεξάρτηση από τη µέγκενη του Πούτιν, αλλά και για ριζικές δηµοκρατικές αλλαγές, καθώς και µια ατζέντα βελτίωσης της καθηµερινότητας ιδιαίτερα στον τοµέα της Υγείας και της Πρόνοιας.

Η επιλογή των νέων έχει επίσης να κάνει µε το αίτηµα για περισσότερη Ευρώπη. Για µια επαναπροσέγγιση των δεσµών µε την Ευρωπαϊκή Ενωση, που δέχτηκε απανωτά πλήγµατα από τον Ορµπαν. Σηµάδι ελπιδοφόρο για την Ε.Ε., καθώς σε µια περίοδο πρωτόγνωρων διεθνών ανατροπών, µε το ευρωπαϊκό οικοδόµηµα να δοκιµάζεται σκληρά και να γίνεται δέκτης µεγάλων αµφισβητήσεων, αποδεικνύεται πως συνεχίζει να εκπέµπει σήµατα επαναπροσδιορισµού, να συγκινεί µε τα δηµοκρατικά κεκτηµένα, να αποτελεί πόλο έλξης για τις νεότερες γενιές.

Η Ουγγαρία αποδεικνύει ότι υπάρχουν δυνάµεις µέσα στους κόλπους της Ευρώπης που µπορούν να δώσουν ώθηση στο αίτηµα µιας δηµιουργικής ανασυγκρότησης, αρκεί οι ηγέτες της να συνειδητοποιήσουν το µέγεθος της δικής τους ευθύνης, πέρα από θριαµβολογίες και κοµπορρηµοσύνες που εύκολα τις ξεπερνά η ζωή. Θα ήταν λάθος να γίνουν συγκρίσεις µε την πολιτική συµπεριφορά της νεολαίας στη χώρα µας.

Άλλωστε, ακόµα και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η συµµετοχή των νέων στις ευρωεκλογές δεν ξεπέρασε το 36% το 2024 -µια πτώση 6 ποσοστιαίων µονάδων σε σχέση µε το 2019. Στην Ελλάδα, οι ηλικίες 17-34 έχουν συστηµατικά χαµηλότερη συµµετοχή στις εκλογικές διαδικασίες. Στις ευρωεκλογές του 2024, η αποχή-ρεκόρ που σηµειώθηκε, της τάξης του 60%, είχε τη «σφραγίδα» της µαζικής αποστασιοποίησης των νέων. Είναι οι νέοι της χώρας µας αδιάφοροι; Κάθε άλλο. Οµως ένας συνδυασµός εµπειριών, απογοητεύσεων και σκληρής καθηµερινότητας αναπαράγει την κρίση εµπιστοσύνης για το σύνολο του πολιτικού συστήµατος. Συχνά προσπερνάµε τις συνέπειες της βαθιάς κρίσης που βίωσαν οι νέοι και οι παραγωγικές ηλικίες την περασµένη δεκαετία. Συνέπειες που εξακολουθούν και σήµερα να µας κάνουν δύσκολη τη ζωή και, παράλληλα, να συντηρούν ένα κλίµα αδυσώπητης πολιτικής οξύτητας και τοξικότητας.

Η φθορά της κυβέρνησης και οι ανοιχτές πληγές µε τις υποθέσεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ ή τις υποκλοπές, σε συνδυασµό µε τα οξύτατα προβλήµατα της στέγης και των χαµηλών µισθών, ωθούν µεγάλη µερίδα νέων να τηρούν «αποστάσεις ασφαλείας» από το κυβερνών κόµµα. Από την άλλη, η αντιπολίτευση δεν εµπνέει εµπιστοσύνη, δεν εµφανίζει ίχνη συγκλίσεων, ενώ αρκετά κόµµατα επιλέγουν τον δρόµο της οξύτητας ή, ακόµα χειρότερα, µιας τυφλής αντισυστηµικής τακτικής που απωθεί. Χωρίς καθαρό διακύβευµα, χωρίς µια αξιόπιστη πρόταση εναλλακτικής διακυβέρνησης, τα ρεύµατα της αντιπολίτευσης δεν αποτελούν πόλο έλξης και εγρήγορσης των νέων. Ακόµα και σε στιγµές όπου εκδηλώθηκε ενεργός συµµετοχή -όπως οι περσινές κινητοποιήσεις για τα Τέµπη- δεν υπήρξε συνέχεια, επήλθε εκτόνωση µέσω απογοήτευσης. Οι νέοι µας έχουν ενδιαφέρον για την πολιτική, αλλά διατηρούν χαµηλή πίστη για την αποτελεσµατικότητα της πολιτικής. Και αυτό παραµένει ζητούµενο.

Το παράδειγµα της Ουγγαρίας, από την άποψη αυτή, θα µπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για το πώς οι νέοι πείστηκαν για την αποτελεσµατικότητα της πολιτικής - κι αυτό παρά τη διαφορετικότητα των συνθηκών, πολιτικών και κοινωνικών στις δύο χώρες. Όµως στο τέλος της γραφής, Ελλάδα και Ουγγαρία αποτελούν κράτη-µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκτός από αυτά που χωρίζουν, υπάρχουν τάσεις που µπορούν να ερµηνεύσουν από κοινού συµπεριφορές και επιλογές των νέων.

Δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτικη Απογευματινή