Το πιο φιλόδοξο ίσως σχέδιό της θέτει σε εφαρμογή η Ευρωπαϊκή Ένωση, που απηύθυνε κάλεσμα σε τεχνολογικές εταιρείες να υποβάλουν αίτηση για την κατασκευή έως και επτά κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης (AI Gigafactories) στην Ευρώπη τα οποία θα λάβουν χρηματοδότηση συνολικού ύψους 10 δισ. ευρώ. Πρόκειται για την αιχμή του σχεδίου να καταστεί η Ευρώπη, όπως επιμένουν οι Βρυξέλλες, η «Ήπειρος της Τεχνητής Νοημοσύνης».

Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς των Βρυξελλών, τα εν λόγω κέντρα δεδομένων ενδέχεται να λάβουν κονδύλια ύψους 10 δισ. ευρώ από την ΕΕ και περίπου διπλάσια χρηματοδότηση από ιδιώτες. Στόχος είναι να δοθεί σε νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες, τη βιομηχανία, την ακαδημαϊκή κοινότητα και τον δημόσιο τομέα πρόσβαση σε υποδομές για εκπαίδευση, εξαγωγή συμπερασμάτων και τελειοποίηση προηγμένων μοντέλων «αιχμής».

Τι είναι τα AI Gigafactories - Ο στόχος της ΕΕ

Τα AI gigafactories είναι υπολογιστικές εγκαταστάσεις ευρείας κλίμακας, εξοπλισμένες με υπερσύγχρονα, υψηλής εξειδίκευσης τσιπ, σχεδιασμένα για την εκπαίδευση της επόμενης γενιάς τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης – ιδίως των πιο προηγμένων μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, που χρειάζονται επεξεργασία τρισεκατομμυρίων σημείων δεδομένων.

Η κίνηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη πρωτοβουλία για την τεχνολογική κυριαρχία με στόχο να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ από ξένους προμηθευτές υπηρεσιών cloud και μικρο-τσιπ.

Η διαδικασία προμηθειών έχει ήδη χωριστεί σε δύο διαδοχικές φάσεις, με κλιμακωτή προσέγγιση που αποσκοπεί στην σταδιακή ενίσχυση της δυναμικότητας τα επόμενα έξι χρόνια. Ο κατακερματισμός οφείλεται κυρίως στην έλλειψη διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων. Αφού αρχικά εμφανιζόταν διατεθειμένη να δημιουργήσει ταμείο 20 δισ. ευρώ για τα gigafactories, η Επιτροπή έχει σταδιακά περιορίσει τις χρηματοδοτικές της δεσμεύσεις.

Ο ρόλος της Ελλάδας

Σημειώνεται πως αυτή τη στιγμή η ΕΕ μπορεί να διαθέσει μόνο έως 2 δισ. ευρώ, καθώς πρέπει πρώτα να εγκριθούν τα υπόλοιπα 8 στον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg. Η Κοινή Επιχείρηση για την Ευρωπαϊκή Υψηλής Αποδόσεως Υπολογιστική (EuroHPC JU) θα αναλάβει την κοινή προμήθεια υπολογιστικού χρόνου, με την συμβολή συνολικά 18 κρατών-μελών, ανάμεσα στα οποία βρίσκεται και η Ελλάδα.

Πέραν της Ελλάδας, στην πρωτοβουλία μετέχουν οι: Κροατία, Τσεχία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Ισπανία και Σουηδία.

Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας, καθώς υπενθυμίζεται ότι φιλοξενεί ήδη το «Pharos», ένα από τα νέα AI Factories του EuroHPC, γεγονός που της προσδίδει προϋπάρχουσα τεχνική βάση στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική υπερυπολογιστικής.

Το μοντέλο προβλέπει κοινές επενδύσεις από τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε αναλογία 50-50. Η χρηματοδότηση της ΕΕ θα συνοδεύεται, συνεπώς, από αντίστοιχη εθνική συνεισφορά. 

Πότε ξεκινά η κατασκευή των AI Gigafactories

Σημειώνεται πως η πρώτη φάση κατασκευής των εν λόγω κέντρων δεδομένων αναμένεται να πραγματοποιηθεί κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2027. Επισημαίνεται πως τα προκείμενα έργα θα υλοποιηθούν σε δύο φάσεις, καθώς η επέκταση των εγκαταστάσεων θα απαιτήσει χρηματοδότηση που βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση.

Παράλληλα, η Επιτροπή δήλωσε ότι οι εταιρείες και οι επενδυτές μπορούν να υποβάλουν προσφορές για δύο τύπους εγκαταστάσεων: τέσσερις τοποθεσίες με τουλάχιστον 75.000 τσιπ τεχνητής νοημοσύνης που θα λάβουν έως και 500 εκατομμύρια ευρώ σε δημόσια χρηματοδότηση και τρεις μεγαλύτερες τοποθεσίες με τουλάχιστον 100.000 τσιπ και διπλάσια χρηματοδότηση.

Το αμερικανικό υλικό

Κρίσιμη αναδεικνύεται και η αμερικανική διάσταση, πάντως, στο εγχείρημα της ΕΕ. Και αυτό γιατί, στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, η Επιτροπή υπέγραψε τρεις επιστολές προθέσεων με τις αμερικανικές εταιρείες AMD, NVIDIA και Qualcomm, προκειμένου οι κοινοπραξίες να έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση στον απαραίτητο τεχνολογικό εξοπλισμό.

Μέρος των προμηθειών θα κατευθυνθεί παράλληλα σε ευρωπαϊκές νεοφυείς επιχειρήσεις. Κάθε τεχνολογία που θα αναπτυχθεί θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων, την ασφάλεια και τη δεοντολογία.

Η πρόσκληση θα παραμείνει ανοικτή έως τις 12 Νοεμβρίου 2026, ενώ οι αποφάσεις χρηματοδότησης αναμένονται στις αρχές του 2027. Οι πρώτες εγκαταστάσεις προβλέπεται να τεθούν σε λειτουργία εντός 18 μηνών από την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων.