Έχει πολλαπλό ενδιαφέρον η έρευνα της Metron Analysis που διενεργήθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου του Κύκλου Ιδεών που διοργανώνεται σε συνεργασία µε το Οικονοµικό Φόρουµ των ∆ελφών. Το ενδιαφέρον έγκειται στο ότι επιβεβαιώνονται τα όσα αλλοπρόσαλλα και αντιφατικά εκτιµούν σε κάθε δηµοσκόπηση οι πολίτες, γεγονός που ενδεχοµένως αποτυπώνει και µια ελλιπή παρακολούθηση από αυτούς των πραγµάτων και ρηχή εµβάθυνση σε όσα συµβαίνουν. Και κυρίως στα αίτιά τους.

Στη σηµερινή ανάλυση θα ήθελα να σταθώ στην καταγραφόµενη κρίση εµπιστοσύνης στο επίπεδο λειτουργίας της δηµοκρατίας στη χώρα µας. ∆ιότι αυτή η κρίση εµπιστοσύνης προϋποθέτει συγκεκριµένη αντίληψη από την κοινωνία τού τι είναι η δηµοκρατία και πώς πρέπει να λειτουργεί. Και όχι να διατυπώνεται µια κρίση µε βάση αόριστες περί δηµοκρατίας απόψεις ή επειδή τυχόν δεν εξυπηρετείται όπως θέλει ατοµικά ο κάθε πολίτης το συµφέρον του.

Αν πάρουµε ως παράδειγµα ένα στοιχείο της δηµοκρατίας που αφορά λ.χ. την ενηµέρωση των πολιτών και εποµένως τη λειτουργία των Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης, διαπιστώνουµε όχι µόνο ότι κανείς δεν τα παρακωλύει για να γράφουν ό,τι θέλουν. Αλλά επιπλέον και ότι ορισµένα εξ αυτών είναι τόσο ασύδοτα, ώστε ανενόχλητα να συκοφαντούν και να διασύρουν, χωρίς καµία κύρωση! Ένα άλλο παράδειγµα που µπορεί να φέρει κανείς είναι οι αυθαιρεσίες των πολιτών οι οποίες συναγωνίζονται τις όποιες αυθαιρεσίες του πολιτικού συστήµατος, αν κρίνει η κοινωνία ότι σηµειώνονται τέτοιες. Θα µπορούσε να πει κανείς ότι η έννοια της δηµοκρατίας είναι από τις ελαστικότερες που υπάρχουν, δεδοµένου ότι κανείς µπορεί να την προσαρµόζει στις αντιλήψεις του. Στο παρελθόν είχε εκδοθεί µία αριστερών πάντως αποκλίσεων µικρή πολιτική εγκυκλοπαίδεια την οποία επέλεξα επίτηδες, επειδή η ελληνική κοινωνία είναι συνήθως αριστερόστροφη, αλλά µε δεξιές τσέπες. Και εποµένως δίνει µεγαλύτερη βάση εγκυρότητας σε κάθε αριστερόστροφη αναφορά. Την εγκυκλοπαίδεια αυτή έχουν γράψει Γάλλοι σοσιαλίζοντες και την έχει µεταφράσει ένα κορυφαίος σοσιαλιστής Έλληνας δηµοσιογράφος, ο Σπύρος Λιναρδάτος. Στο λήµµα «∆ηµοκρατία» µπορεί να διαβάσει κανείς τα εξής: «Η ∆ηµοκρατία δεν έχει εχθρούς. Όλοι στον κόσµο είναι δηµοκράτες: Ο συνταγµατάρχης της Λατινικής Αµερικής που γεµίζει τις φυλακές, ο συνάδελφός του της µαύρης Αφρικής που “αδειάζει” από ανθρώπους την αντιπολίτευση, ο Βάλτερ Ούλµπριχτ που εµποδίζει την αναχώρηση των Γερµανών του (σ.σ. ∆εν είχε ακόµη πέσει το Τείχος του Βερολίνου που χώριζε στα δύο τη Γερµανία, σε Ανατολική και ∆υτική)… Είναι κανείς δηµοκράτης από µία ορισµένη ανθρώπινη αξιοπρέπεια που απαιτεί η κοινωνία να είναι πρώτ’ απ’ όλα µία κοινωνία ατόµων που συνεννοούνται µεταξύ τους και οργανώνονται ελεύθερα, πριν από κάθε µεσολαβητική ή καταπιεστική παρέµβαση του Κράτους ή ενδιάµεσων οργανισµών…».

Το ερώτηµα λοιπόν είναι αν τα άτοµα της ελληνικής κοινωνίας συνεννοούνται µεταξύ τους. Το ότι οργανώνονται ελεύθερα δεν υπάρχει αµφιβολία, αν κρίνουµε ότι υπάρχει µερίδα της κοινωνίας που ψηφίζει ό,τι του φανεί του Λωλοστεφανή. Έτσι, από γινάτι ή φανατισµό. Και αυτή πάντως η «οργάνωση» που πρέπει να γίνει πριν από κάθε µεσολάβηση ή παρέµβαση του κράτους, στερείται ενός βασικού στοιχείου. Της κρατικής παρέµβασης. ∆ιότι στη χώρα µας είναι χαρακτηριστική η χαλαρότητα µε την οποία παρεµβαίνει ή µεσολαβεί το κράτος! Ενίοτε ούτε καν παρεµβαίνει, πιστό στις λαϊκές απαιτήσεις τού να µην ενοχλείται η κοινωνία, ακόµη και όταν η έννοµη τάξη είναι απαραίτητη!

∆εν είναι βέβαιο ότι στη χώρα που γέννησε τη δηµοκρατία έχουµε επακριβώς κατανοήσει πώς αυτή λειτουργεί. Και η βασική παρερµηνεία της έννοιας αυτής αποδεικνύει ότι σε αυτήν εδώ τη χώρα επιδιδόµαστε σε µία λυσσώδη άµυνα για τα δικαιώµατα, αγνοώντας επιδεικτικά ότι στοιχείο µιας δηµοκρατικής λειτουργίας είναι και οι υποχρεώσεις. Αν ετίθετο λ.χ. στη σχετική έρευνα ένα ερώτηµα για τις υποχρεώσεις, η απάντηση θα ήταν τέτοια ώστε να δικαιολογείτο η άποψη περί κρίσεως εµπιστοσύνης στη δηµοκρατία, εδώ;

∆εν χωρεί αµφιβολία ότι η «δηµοκρατία» είναι µια συχνή καραµέλα στο στόµα πολιτικών αρχηγών που συνήθως «διαπιστώνουν» πως στη χώρα µας δεν λειτουργεί και που είναι πρόθυµοι να την αποκαταστήσουν! Τα αποτελέσµατα οσάκις τους έχει δοθεί η ευκαιρία «να την αποκαταστήσουν» τα έχουµε δει. Όµως µε κάτι τέτοιες αναφορές που στηρίζουν τη δική τους αντίληψη περί δηµοκρατίας, τους όρους της οποίας ξεχνούν όταν βρίσκονται στην εξουσία, επηρεάζουν και το ευρύ κοινό. Το οποίο µε τη σειρά του αφοµοιώνει µια θολή έννοια της δηµοκρατίας. Και πάντως εκείνη που υποτιµά τις υποχρεώσεις, διότι ο λαϊκισµός όσων προθυµοποιούνται να «αποκαταστήσουν» τη δηµοκρατία πρωτίστως κολακεύει το πόπολο...