Πρώτη φορά βρέθηκα στο Οικονοµικό Φόρουµ των ∆ελφών το 2019, στις αρχές Μαρτίου που είχε διεξαχθεί εκείνη τη χρονιά. Όλοι γνώριζαν ότι ήταν η τελευταία τέτοιου βεληνεκούς διοργάνωση πριν από τις εθνικές εκλογές και τα βλέµµατα ήταν στραµµένα τόσο στους υπουργούς της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ όσο και στους βουλευτές και στα εξωκοινοβουλευτικά στελέχη της Νέας ∆ηµοκρατίας που «προαλείφονταν» για υπουργικές ή άλλες υψηλόβαθµες δηµόσιες θέσεις σε περίπτωση επικράτησης του Κυριάκου Μητσοτάκη στις κάλπες. Οι πολιτικές συζητήσεις ήταν ζωηρές, το ενδιαφέρον έντονο, τα συµπεράσµατα πολιτικής πολλά και χρήσιµα. Το Οικονοµικό Φόρουµ που ολοκληρώθηκε το περασµένο Σάββατο στους ∆ελφούς ήταν επίσης το τελευταίο πριν από τις εθνικές εκλογές, είτε αυτές γίνουν τελικά το φθινόπωρο είτε, όπως είναι το πιθανότερο, την επόµενη άνοιξη. Σε µια συζήτηση από τις πολλές που γίνονταν στο περιθώριο του επίσηµου προγράµµατος, ακούστηκε ένα στέλεχος κόµµατος της αντιπολίτευσης να λέει στην οµήγυρη: «Αισθάνεστε ότι φέτος τα πράγµατα ήταν κάπως πιο χαλαρά, πιο flat (σ.σ. επίπεδα);».

Το Φόρουµ, βέβαια (µια πραγµατικά σπουδαία διοργάνωση) καλεί τους πρωταγωνιστές της πολιτικής και οικονοµικής σκηνής και εκείνοι αποτυπώνουν µε τη σειρά τους την πραγµατικότητα που υπάρχει στη σκηνή αυτή: Με τα λόγια του προαναφερθέντος κοµµατικού στελέχους, «flat». Ας επιχειρήσουµε να δούµε τι ακριβώς σηµαίνει αυτό και γιατί υπάρχει αυτή η αίσθηση. Μια πολύ σύντοµη αναδροµή στην τελευταία εικοσαετία περίπου, αρκεί. Τη δεκαετία του ’80 και τη µισή του ’90 εξάλλου κυριαρχούσαν στην πολιτική ζωή τρία πρόσωπα τα οποία είχαν ηγετικό ρόλο προδικτατορικά ακόµα (οι Κωνσταντίνος Καραµανλής, Ανδρέας Παπανδρέου και Κωνσταντίνος Μητσοτάκης) και των οποίων η δηµόσια παρουσία και µόνο αρκούσε για να κρατήσει αναµµένα τα πολιτικά πάθη και σε υψηλό επίπεδο το ενδιαφέρον. Προεκλογικά, το 2004, ο Κώστας Καραµανλής είχε καταφέρει να χτίσει πρωθυπουργικό προφίλ, είχε βρει ένα εύπεπτο σύνθηµα στην «επανίδρυση του κράτους» και είχε υπέρ του την κόπωση από την ενδεκαετή συνεχή διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Το 2009, στον απόηχο της δολοφονίας Γρηγορόπουλου και της ύφεσης της οικονοµίας που είχε ξεκινήσει, το πολιτικό θερµόµετρο ήταν στα ύψη, ενώ ο Γιώργος Παπανδρέου έφερνε φρέσκιες ιδέες και νέα πρόσωπα στο πολιτικό προσκήνιο. Την πενταετία που ακολούθησε το ποιος θα καταργήσει πιο γρήγορα και πιο δραστικά τα µνηµόνια αρκούσε για να φουντώνει σταθερά τον προεκλογικό διάλογο, ενώ το 2019 η Ν∆ και ο Κυριάκος Μητσοτάκης υιοθέτησαν µια εύληπτη ατζέντα, µε πυρήνα της τους λιγότερους φόρους και την περισσότερη ασφάλεια. Και κάπως έτσι φτάνουµε στο τέλος Απριλίου του 2026, το πολύ ένα χρόνο πριν από τις κάλπες των εθνικών εκλογών.

Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να θέσει -επί του παρόντος τουλάχιστον- ως διακύβευµα της κάλπης το κράτος δικαίου, χωρίς ωστόσο να κοµίζει µείζονες θεσµικές προτάσεις, όπως κάποτε είχε όντως πράξει το κόµµα αυτό, που έφερε τον νόµο για το ΑΣΕΠ και την τοµή της ∆ιαύγειας στα οικονοµικά της δηµόσιας διοίκησης. Μέσα σε ενάµιση χρόνο από την επανεκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη στην ηγεσία του κόµµατος, οι δηµοσκοπήσεις δείχνουν ότι πέτυχε σε αυτό το διάστηµα µία άνοδο της τάξης των δύο µε τριών µονάδων, αλλά µέχρι εκεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε µία φάση διαρκούς συρρίκνωσης, κόµµατα όπως η Νέα Αριστερά και η ΝΙΚΗ µοιάζουν να έχουν αποδεχθεί ότι δύσκολα θα καταφέρουν να είναι και στην επόµενη Βουλή, ενώ άλλα κόµµατα συναγωνίζονται για τη λεγόµενη αντισυστηµική ψήφο. Μία ακόµα ιδιαιτερότητα της εποχής: Τα αποκαλούµενα και πολιτικά στελέχη µε ειδικό βάρος, που έχουν διατελέσει δηλαδή στο παρελθόν υπουργοί, δεν υπάρχουν πια. Οι υπουργοί των κυβερνήσεων ΣΥΡΙΖΑ 2015-2019 έχουν πάει ως επί το πλείστον σπίτι τους ή στη Νέα Αριστερά, οι υπουργοί του ΠΑΣΟΚ στη συγκυβέρνηση 2012-2015 µε τη Ν∆ έχουν επίσης, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, αποσυρθεί – οι µόνοι µε πρακτική γνώση διακυβέρνησης από την τελευταία 15ετία ανήκουν στον χώρο του κυβερνώντος κόµµατος.

Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει αρκετά καλά στελέχη, αλλά όχι ηγετική οµάδα, ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει παρουσιάσει ακόµα τα πρόσωπα µε τα οποία θα διεκδικήσει την επιστροφή του. Αυτή είναι σε αδρές γραµµές η κατάσταση στην πολιτική σκηνή της χώρας και όποιος είχε τη διάθεση να παρακολουθήσει τις εργασίες του πολύ ενδιαφέροντος τετραήµερου Οικονοµικού Φόρουµ των ∆ελφών το διαπίστωσε. Οι πιο προβεβληµένες και πολυσυζητηµένες τοποθετήσεις ήταν από πρόσωπα εκτός Ελλάδας (Λάουρα Κοβέσι, Έντι Ράµα) ή από πρόσωπα εκτός ενεργού πολιτικής, όπως ο Ευάγγελος Βενιζέλος ή από κυβερνητικά στελέχη, που έβγαλαν ειδήσεις σε επίπεδο επικείµενων µεταρρυθµίσεων και πρωτοβουλιών. «Να µάχεσαι µε αργυρές λόγχες και θα κερδίσεις όλες τις µάχες», φέρεται να είχε πει η Πυθία από το Μαντείο των ∆ελφών στον βασιλιά Φίλιππο της Μακεδονίας, µε τον χρησµό να αναφέρεται στα ασηµένια νοµίσµατα του βασιλείου του.

Αν τα κόµµατα της αντιπολίτευσης που διεκδικούν -στα λόγια, τουλάχιστον- την εξουσία ασχοληθούν περισσότερο µε την οικονοµία και πείσουν τους επιχειρηµατίες, τους ελεύθερους επαγγελµατίες και τους µισθωτούς ότι έχουν τον τρόπο να βελτιώσουν τις απολαβές τους και το πραγµατικό τους εισόδηµα, µπορεί να σηκωθούν λίγο πάνω από το «flat» του δηµοσίου διαλόγου.


Δημοσιεύτηκε στην Απογευματινή