∆εν υπάρχει πιθανότατα παιδί που να µην έχει στενοχωρηθεί, γονιός που να µην έχει ανησυχήσει, καθηγητής που να µην έχει προβληµατιστεί, σε όλη την επικράτεια, µετά το τραγικό περιστατικό στην Ηλιούπολη µε τα δύο 17χρονα κορίτσια, που σκόρπισε τη θλίψη στην ελληνική κοινωνία. ∆εν θα προσπαθήσουµε να ερµηνεύσουµε τα αίτια που οδήγησαν τις δύο µαθήτριες στη µοιραία απόφαση - δεν τα γνωρίζουµε ούτε θα µπορούσαµε να τα γνωρίζουµε. Θα προσπαθήσουµε να προσεγγίσουµε τη γενιά αυτή, που δεν έχει σχέση µε καµία άλλη ούτε διεθνώς ούτε ειδικώς στη χώρα µας.

Η γενιά που αποφοιτά σε λίγες ηµέρες από το λύκειο και δίνει στην πλειονότητά της Πανελλαδικές Εξετάσεις στη συνέχεια έχει ως έτος γέννησης το 2008. Είναι τα παιδιά που γεννήθηκαν πάνω ακριβώς στη διεθνή χρηµατοπιστωτική κρίση, η οποία ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και εξαπλώθηκε στη συνέχεια σε όλο σχεδόν τον κόσµο, µε αναρίθµητες επιπτώσεις. Θυµίζουµε ότι ήταν 9 Σεπτεµβρίου του 2008 όταν κατέρρευσε ο κολοσσός της Lehman Brothers και ξεκίνησε το ντόµινο. Είναι επίσης η γενιά που δεν γνώρισε τον κόσµο χωρίς έξυπνα κινητά τηλέφωνα και χωρίς µέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το πρώτο iPhone κυκλοφόρησε το 2007, το πρώτο Samsung Galaxy το 2009. Το Instagram πρωτοεµφανίστηκε το 2010, το Snapchat το 2011, το TikTok το 2016. Μέχρι να φτάσουν στο δηµοτικό σχολείο, είχε συντελεστεί ένα «Big Bang» στον τρόπο που επικοινωνούµε µεταξύ µας. Με την εµφάνιση του Netflix στα βρεφικά τους χρόνια, άλλαξε και ο τρόπος που βλέπουµε σειρές και ταινίες, µεταµορφώθηκε η σχέση µας µε την τηλεόραση.

Στην Ελλάδα για τη γενιά αυτή έγινε ένα άλλο «Big Bang», µε πολύ πιο βαθιές συνέπειες. Όταν οι σηµερινοί τελειόφοιτοι λυκείου ήταν δύο χρονών, η χώρα αντίκρισε το φάσµα της χρεοκοπίας και γλίτωσε από αυτή την τελευταία στιγµή, µε επιπτώσεις που πόνεσαν και σόκαραν την κοινωνία. Στα χρόνια του νηπιαγωγείου και του δηµοτικού σχολείου µπορεί να είδαν τους γονείς τους να µένουν άνεργοι ή να κλείνουν το µαγαζί που είχαν ή να µειώνονται οι απολαβές τους και να δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα. Μπορεί ακόµα να είδαν φίλους ή συγγενείς να µεταναστεύουν, ζευγάρια να χωρίζουν και άλλες πολλές συνέπειες της κρίσης στο στενό τους περιβάλλον. Βίωσαν σίγουρα την απογοήτευση, τον θυµό, ενίοτε και την οργή στο ευρύτερο περιβάλλον τους. Κανείς δεν µπορεί να πει πώς ακριβώς όλα αυτά τους επηρέασαν, πώς σηµάδεψαν τον ψυχισµό τους.

Μόλις πέρασαν εκπαιδευτική βαθµίδα και µπήκαν στο γυµνάσιο, η κρίση χρέους και τα µνηµόνια ήταν πια παρελθόν. Τότε όµως ξέσπασε η πανδηµία COVID-19. Στις τηλεοράσεις µέτραγαν νεκρούς στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες και ανακοίνωναν περιοριστικά µέτρα. Τα σχολεία έκλεισαν για λόγους προστασίας της δηµόσιας υγείας. Τα δύο πρώτα χρόνια του γυµνασίου τα έβγαλαν σε µεγάλο βαθµό στο σπίτι, µε τηλεκπαίδευση, σε δύσκολες και πρωτόγνωρες συνθήκες. ∆εν έκαναν καινούργιους φίλους, δεν µπορούσαν να συζητήσουν τα όποια προβλήµατα είχαν µε τον δάσκαλο ή τη δασκάλα από κοντά. Τα λιγότερο κοινωνικά παιδιά αποµονώθηκαν ακόµα περισσότερο.

Η πανδηµία αντιµετωπίστηκε τελικά, τα σχολεία λειτούργησαν κανονικά και πάλι, αλλά πριν τα παιδιά αυτά τελειώσουν καλά καλά το γυµνάσιο, ξέσπασε ο πόλεµος στην Ουκρανία µετά τη ρωσική εισβολή. Νέες εικόνες µε στρατιωτικές επιχειρήσεις στα τηλεοπτικά κανάλια και στο διαδίκτυο, αλλά και νέα άνοδος στις τιµές της ενέργειας, που συµπαρέσυρε µια σειρά από προϊόντα και έφερε κύµα ακρίβειας. Η είσοδος στο λύκειο συνοδεύτηκε από έναν ακόµα πόλεµο. Πρώτα ένα πάρτι νεολαίας στο νότιο Ισραήλ που οδήγησε σε σφαγές και βιασµούς από τη Χαµάς, έπειτα η σκληρή και αιµατηρή αντεπίθεση διαρκείας των ισραηλινών δυνάµεων, αρκετά αργότερα η εµπλοκή των ΗΠΑ µε το Ιράν και η γενίκευση των πολεµικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.

Και κάπως έτσι, σαν µια αστραπή, όπως θα έλεγε ο µεγάλος Κρητικός, πέρασε όλη η παιδική ηλικία και η εφηβεία και έφτασαν στο κατώφλι της ενηλικίωσης και της ζωής µετά το σχολείο. Με νέες αβεβαιότητες που δηµιουργεί η επέλαση της τεχνητής νοηµοσύνης. Θα υπάρχει σε λίγα χρόνια το επάγγελµα που σκοπεύω να κάνω; Κινδυνεύω να µε αντικαταστήσει η ΑΙ αν ξεκινήσω να κάνω στη ζωή µου αυτό που θέλω; Ερωτήµατα που αναδεικνύουν έναν εύλογο προβληµατισµό και µια λογική ανησυχία και τα οποία δεν έχουν προς το παρόν απαντήσεις. Η γενιά αυτή, µε όλα τα προβλήµατα και τις δυσκολίες που αντιµετώπισε, µπορεί κάλλιστα να µας εκπλήξει θετικά και να φέρει στο εγγύς µέλλον τις δικές της τοµές και αλλαγές. Προς το παρόν χρειάζεται να την αφουγκραστούµε, να τη στηρίξουµε, να προσπαθήσουµε να την καταλάβουµε και να µην επιχειρούµε µε τη λογική τού χθες να κατανοήσουµε την κουλτούρα και τη νοοτροπία τού σήµερα.