Όσες ερµηνευτικές προσεγγίσεις και αν επιχειρήσουµε στο φαινόµενο του λαϊκισµού, στον πυρήνα του έχει µία θεµελιώδη έννοια: προσφέρει απλές, εύληπτες και κατανοητές στο ευρύ κοινό λύσεις, σε σύνθετα προβλήµατα, που απαιτούν δύσκολο χειρισµό και απαιτητικές λύσεις.

Σαν σήµερα, πριν από δέκα χρόνια, στο Ηνωµένο Βασίλειο µία σειρά από κόµµατα και πολιτικούς έπεισαν τον λαό ότι τα δυσεπίλυτα και πολυσύνθετα προβλήµατα που αντιµετώπιζε µπορούσαν να λυθούν µε µία και µόνο κίνηση: την έξοδο της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η χώρα θα ανακτούσε πλήρως την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της, η ανάπτυξη θα έτρεχε, η οικονοµία θα ήταν ανθηρή, οι δηµόσιες υπηρεσίες θα βελτιώνονταν, οι µετανάστες θα σταµατούσαν να έρχονται. Spoiler alert (όπως λένε για τις σειρές όταν «προδίδεις» τη συνέχεια): Το πραγµατικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Ηνωµένου Βασιλείου αυξήθηκε κατά 4,4% µεταξύ 2016 και 2024. Την ίδια περίοδο, της Γαλλίας ανέβηκε κατά 7,5%, της Ιταλίας 11%, ενώ των ΗΠΑ 16,5%.

Η πιο χαρακτηριστική στιγµή της καµπάνιας υπέρ του λεγόµενου Brexit ήταν το κόκκινο λεωφορείο που γύρναγε στους δρόµους αναγράφοντας µε πηχυαία γράµµατα το σύνθηµα: «Στέλνουµε στην ΕΕ 350.000.000 λίρες την εβδοµάδα, ας χρηµατοδοτήσουµε το ΕΣΥ µας καλύτερα». Το καθαρό ποσό που «έστελνε» το Ηνωµένο Βασίλειο κάθε εβδοµάδα στις Βρυξέλλες ήταν στην πραγµατικότητα κατά τουλάχιστον 200.000.000 λίρες λιγότερο, αλλά ελάχιστοι είχαν διάθεση να ακούσουν και να προσέξουν την ανάλυση αυτή. To 52% σχεδόν των Βρετανών ψήφισε υπέρ της εξόδου από την ΕΕ και µετά πέρασε στην κυβέρνηση η ευθύνη να εφαρµόσει το αποτέλεσµα ενός δηµοψηφίσµατος που στην πραγµατικότητα κανείς ούτε είχε σκεφτεί ούτε είχε εξηγήσει στον λαό πώς θα εφαρµοζόταν. Οι µαγικές λύσεις εξάλλου έχουν το στοιχείο της µαγείας: εξαφανίζουν άµεσα το πρόβληµα, χωρίς να νοιάζεται κανείς για εφαρµόσιµες πολιτικές. Ο Ντέιβιντ Κάµερον εγκατέλειψε την πρωθυπουργία, τον διαδέχθηκε η Τερέζα Μέι, την οποία αντικατέστησε ο Μπόρις Τζόνσον, στη θέση του οποίου ήρθε η Λιζ Τρας. ∆ύο µόλις µήνες αργότερα τα ηνία της χώρας πέρασαν στον Ρίσι Σούνακ, που έχασε τις εκλογές από τον Κιρ Στάρµερ, ο οποίος χθες παραιτήθηκε και τη θέση του θα πάρει µάλλον ο Άντι Μπέρναµ.

Και κάπως έτσι φτάνουµε στη σηµερινή, δέκατη επέτειο του δηµοψηφίσµατος. Με την ακρίβεια να επιµένει. Ο πληθωρισµός στο Ηνωµένο Βασίλειο κατέγραψε άνοδο 3% τον Φεβρουάριο, 3,3% τον Μάρτιο και 2,8% τον Απρίλιο. Ένα απλό εισιτήριο για µία διαδροµή µε το µετρό στην πρωτεύουσα, σε ώρα αιχµής, έχει φτάσει στα 4,15 ευρώ και η τιµή του αναµένεται να αυξηθεί κι άλλο. Το παραδοσιακό φαγητό των Βρετανών, το fish and chips (µπακαλιάρος µε πατάτες τηγανητές), κοστίζει σε µία παµπ της πρωτεύουσας 18 ευρώ κατ’ ελάχιστο. Ένα ποτήρι µπίρα (επίσης αγαπηµένη συνήθεια των Βρετανών) δεν σερβίρεται σχεδόν πουθενά µε λιγότερο από 7 ευρώ (όλες οι τιµές µε αναλογία λίρας προς ευρώ στο 1:1.15). Το πιο ανησυχητικό: όλες οι συσκευασµένες µερίδες µοσχαρίσιου κρέατος, αλλά και τα λουκάνικα, σε αρκετά σουπερµάρκετ έχουν αντικλεπτικό µηχανισµό και GPS για να τα βρουν αν τα κλέψουν! Η αστυνοµία κατέγραψε συνολικά το 2025 στην Αγγλία και την Ουαλία 530.000 κλοπές από καταστήµατα, µία αύξηση της τάξης του 48% σε σχέση µε την περίοδο πριν από την πανδηµία του κορωνοϊού. Η Τράπεζα της Αγγλίας µείωσε έξι φορές το επιτόκιο από τον Αύγουστο του 2024 µέχρι το τέλος του 2025 (µετά το κράτησε σταθερό), αλλά τα αποτελέσµατα στις τιµές δεν ήταν τα αναµενόµενα.

Στην επαρχία οι τιµές είναι πιο οικονοµικές (όχι σε όλα τα είδη), αλλά την ίδια ώρα η ανεργία έχει ανέβει συνολικά στη χώρα στο 5%, περίπου στο ίδιο σηµείο µε τον Ιανουάριο του 2021 όταν είχε «απογειωθεί» εν µέσω της κρίσης µε τον Covid. Η δε ανεργία στους νέους έχει φτάσει στο 14,7%, το υψηλότερο σηµείο της από τα τέλη του 2014.

Στις αρχές Μαΐου, η εφηµερίδα «The Times» αποκάλυψε ότι οι Ευρωπαίοι κατέστησαν σαφές στη Βρετανία ότι η χώρα πρέπει να καταβάλει εισφορές στον ευρωπαϊκό προϋπολογισµό (για πρώτη φορά µετά το Brexit) οι οποίες εκτιµάται ότι θα ανέρχονται σε περίπου 1 δισ. λίρες ετησίως και ότι η χρηµατοδότηση αυτή αποτελεί προϋπόθεση για την περαιτέρω πρόσβαση του Ηνωµένου Βασιλείου στην ενιαία αγορά της ΕΕ. «Στην προκειµένη περίπτωση, το όφελος υπερτερεί του κόστους. Πέραν αυτού, όµως, είναι σηµαντικό να αντιλαµβανόµαστε ότι βλέπουµε το µέλλον µας µέσα από µια στενότερη σχέση µε την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εξυπηρετεί το εθνικό µας συµφέρον», δήλωσε τότε ο Κιρ Στάρµερ.

Σε ένα άλλο, ξεχωριστό, «µέτωπο» οι διαπραγµατεύσεις για την επιστροφή των βρετανικών πανεπιστηµίων στο Erasmus ολοκληρώθηκαν πριν από µερικούς µήνες και το Ηνωµένο Βασίλειο θα πληρώνει 570.000.000 λίρες τα πρώτα χρόνια και περισσότερα από 800.000.000 ετησίως στη συνέχεια για να συµµετέχει στο δηµοφιλές αυτό πρόγραµµα ανταλλαγής φοιτητών.

Πριν από δέκα χρόνια, η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Brexit, προβλήθηκε ως το γιατρικό που θα θεράπευε σχεδόν κάθε οικονοµική, εµπορική και κοινωνική ασθένεια. Ο λαϊκισµός νίκησε µονοµιάς στις κάλπες, αλλά ηττήθηκε σε δόσεις στη συνέχεια.



Δημοσιεύθηκε στην Απογευματινή