Ο πρόεδρος Τραµπ µε έναν έξυπνο ελιγµό µετέτρεψε τον θερµό πόλεµο µε το Ιράν σε οικονοµικό. Εν µέσω εκεχειρίας και χωρίς βοµβαρδισµούς ένθεν και ένθεν, οι αµερικανικές ένοπλες ναυτικές δυνάµεις έχουν εξελίξει έναν εξωτερικό ναυτικό αποκλεισµό στα Στενά του Ορµούζ. Ταυτόχρονα, όµως, έχουν αποκλείσει τα λιµάνια του Ιράν που βλέπουν το Ορµούζ. Το Ιράν ήταν χρεοκοπηµένο και πριν από τον πόλεµο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Πολύ περισσότερο σήµερα πλέον, στα τέλη Απριλίου. Ο στόχος της Ουάσινγκτον µε τον διπλό αποκλεισµό είναι να «στραγγαλίσουν» στον δηµοσιονοµικό τοµέα το καθεστώς των Φρουρών της Επανάστασης, αφού σε λίγες εβδοµάδες δεν θα µπορεί να πληρώσει ούτε καν τους κρατικούς υπαλλήλους του. Τα σώµατα, δηλαδή, των ενόπλων δυνάµεων, της Αστυνοµίας, αλλά και τις κρατικά αµειβόµενες πολιτοφυλακές του δικτύου των Φρουρών της Επανάστασης.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη, θέλοντας να αντιδράσει στην πολιορκία αυτή, οργανώνει επιχειρήσεις πειρατείας ή πλήγµατα µε drones σε εµπορικά πλοία, στοχεύοντας στον πανικό των διεθνών αγορών, προκειµένου να ανεβαίνουν οι τιµές στο πετρέλαιο, το αέριο, τα λιπάσµατα και τα προϊόντα, πιέζοντας πολιτικά την Ουάσινγκτον να εγκαταλείψει την ιδέα της οικονοµικής πολιορκίας, να ανοίξουν τα Στενά, άρα να «αναπνεύσει» η ιρανική οικονοµία στα έσοδα, συνεχίζοντας τις διαπραγµατεύσεις στο Πακιστάν. Ο πόλεµος στο Ιράν, στο αρχικό στρατιωτικό επίπεδο, µε πλήγµατα σε όλες τις αραβικές χώρες της περιοχής πέραν του Ισραήλ, και ο οικονοµικός αποκλεισµός στο Ορµούζ, στη δεύτερη φάση, ενισχύουν σκέψεις σε διεθνείς «παίκτες» ότι οι θαλάσσιες διαδροµές µέσω των Στενών, αλλά και αυτές της Ερυθράς από και προς το Σουέζ, όσο υπάρχει η απειλή των Χούθι της Υεµένης, δεν µπορούν να θεωρηθούν ασφαλείς.

Στη βάση µιας τέτοιας στρατηγικής παραδοχής ξεκινά η συζήτηση για την παράκαµψη του Ορµούζ. Αυτό µεταφράζεται σε νέες διαδροµές των αγωγών πετρελαίου και αερίου, αλλά και των εµπορικών δρόµων, των δικτύων δεδοµένων και, φυσικά, του πλέγµατος των σιδηροδρόµων για τις χερσαίες µαζικές µεταφορές µεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Στην πρώτη φάση αυτής της νέας αρχιτεκτονικής για την περιοχή της ∆υτικής Ασίας έχουµε την προώθηση, χρηµατοδότηση και εµπέδωση της διαδροµής IMEC µεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ινδίας. Η ιδέα ανήκει στις ΗΠΑ, σχετίζεται µε τον αναβαθµισµένο κεντρικό-περιφερειακό ρόλο του Ισραήλ, όπου ορίζεται η έξοδος προς τη Μεσόγειο (Χάιφα), τις νέες σχέσεις συνεργασίας και σύγκλισης µε τα αραβικά κράτη µέχρι το βάθος του Κόλπου ή την Αίγυπτο και τον Λίβανο, χωρίς «Χεζµπολάχ», στη Βόρεια Αφρική.

Η διαδροµή αυτή κινείται προς την Ευρώπη µέσω Κύπρου και Ελλάδας. Για τον λόγο αυτόν είναι καθοριστικής σηµασίας η ισχύς και η επάρκεια της συµµαχίας 3+1, µεταξύ Ισραήλ, Κύπρου, Ελλάδας και ΗΠΑ, που δεσπόζει στο πέρασµα προς την Ευρώπη, παρακάµπτοντας την Τουρκία, αλλά και το Πακιστάν έναντι της Ινδίας (ΙΜΕC). Τα συµφέροντα ισχύος και οικονοµικής αναβάθµισης της Ελλάδας και της Κύπρου (ναυτικών δυνάµεων) είναι δοµηµένα στρατηγικά σε αυτήν τη γεωπολιτική διαδροµή, ανατολικά.

Απέναντι σε αυτήν τη στρατηγική στη ∆υτική Ασία αναπτύσσεται πλέον µια ευθέως ανταγωνιστική. Την ανέδειξε αξιωµατούχος του διεθνούς τουρκικού λόµπι, ο επικεφαλής της International Energy Agency (IEA), Φατίχ Μπιρόλ. Υπήρξαν αναλυτικά δηµοσιεύµατα σχετικά από την τουρκική εφηµερίδα «Hurriyet» και το διεθνές δίκτυο του Bloomberg. Σύµφωνα µε την οπτική αυτή, και πάλι στη βάση της παράκαµψης των Στενών του Ορµούζ, προβάλλεται µια στρατηγική που παρακάµπτει πλήρως την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ στον δρόµο προς την Ευρώπη και δεν αναφέρεται στην Ινδία. Στο επίκεντρο, µοναδικός «παίκτης» είναι η Τουρκία (ηπειρωτική δύναµη). Καθορίζεται από έναν αγωγό που ξεκινά από τη Βασόρα στο Ιράκ και φθάνει στο Τσεϊχάν της Τουρκίας. Επίσης, στηρίζεται στην επέκταση υπαρχόντων αγωγών, µε κύριο αυτόν του Τσεϊχάν-Κιρκούκ στον Νότο. ∆εσπόζοντα ρόλο, επίσης, στη χάραξη αυτή θα έχει από την πλευρά του Περσικού το λιµάνι (Development Road) Al Faw (Φάο) νοτίως της Βασόρας, στο Ιράκ. Πρόκειται για ένα τεράστιο project, που ολοκληρώνεται φέτος και συνδέεται µε εµπορικό, οδικό και σιδηροδροµικό δίκτυο 1.200 χιλιοµέτρων.

Ο στόχος είναι µια διαδροµή εναλλακτική όχι µόνο σε σχέση µε τα Στενά του Ορµούζ, αλλά και µε το Σουέζ (Αίγυπτος), που θα συνδέει τον Περσικό, το Ιράκ και την Τουρκία (επίκεντρο) στη διαδροµή προς την Ευρώπη. Ο σχεδιασµός στην περίπτωση αυτή έχει έντονο το αποτύπωµα του Πεκίνου και είναι µια χερσαία διαδροµή που οι σχεδιαστές της τη χαρακτηρίζουν ως τη συντοµότερη από την Ασία στην Ευρώπη. Ηδη η Τουρκία επιθυµεί στην προοπτική αυτή, που θα τη φέρει σε θέση κυρίαρχου «παίκτη» στη γεωπολιτική ζώνη, επιτήδειας ουδέτερης ανάµεσα σε ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, αλλά και εκβιαστικού εταίρου για την Ευρώπη, να οδηγήσει σε ενεργοποίηση παλαιότερη συµφωνία µε Ιορδανία (λιµάνι στην Ακαµπα) και Συρία (λιµάνι στη Λαττάκεια) για τον εκσυγχρονισµό σιδηροδροµικών και οδικών δικτύων, µε στόχο έναν ενιαίο διάδροµο, που θα συνδέει την Ευρώπη µε τον Περσικό.

Οπως γίνεται φανερό, ο ανταγωνισµός Ισραήλ-Τουρκίας έχει µεγάλο γεωπολιτικό, ενεργειακό και εµπορικό βάθος και οι τροχιοδεικτικές δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χ. Φιντάν, εναντίον της συµµαχίας 3+1 ή η εξοµοίωση της Τουρκίας µε την απειλή της Κίνας και της Ρωσίας από την επικεφαλής της Κοµισιόν, Φον ντερ Λάιεν, δεν είναι καθόλου εκτός εποχής. Παράλληλα, µια επέκταση του πολέµου από το Ιράν στο Ιράκ, που θα αφορά και το Ερµπίλ ή το Κιρκούκ (Κουρδιστάν), αλλά και τη Συρία µε χερσαίες δυνάµεις στη συγκεκριµένη περίπτωση, µέσα στις επόµενες εβδοµάδες θα δείξει ότι οι στρατηγικές αυτές της Τουρκίας δεν θα µείνουν χωρίς ανάσχεση.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Παραπολιτικά"