O Μοτζτάµπα Χαµενεΐ είναι σε κώµα πριν ακόµη από την εκλογή του στο ανώτατο ιερατικό αξίωµα του Ιράν. Είχε, µάλιστα, αυτό δηµοσιοποιηθεί πριν από ελάχιστες ηµέρες από αµερικανικά δίκτυα, όπως το Axios. Ξαφνικά, όµως, από τα ίδια δίκτυα µεταδόθηκε ότι τις κρίσιµες ώρες για την εκεχειρία ή την απόλυτη κλιµάκωση των επιχειρήσεων ο Χαµενεΐ έκανε το νεύµα υπέρ της συζήτησης για συµφωνία. Τόσο από την πλευρά της Τεχεράνης όσο και της Ουάσινγκτον, ακόµα και της Ιερουσαλήµ, βολεύει τελικά ο Μ. Χαµενεΐ ως «αόρατος Αρχή», προκειµένου να προκύπτουν συναινέσεις και να καλύπτεται το «περιθώριο αξιοπρέπειας» που χρειάζεται η κάθε µία από τις εµπόλεµες πλευρές. Η συγκεκριµένη παράµετρος έχει σηµασία, αν θέλει να κατανοήσει κάποιος το πώς θα εξελιχθεί το «παιχνίδι» της ειρήνης στο τέλος του πολέµου. Κάθε στρατιωτική µαζική επιχείρηση συνιστά πόλεµο, µε επιτιθέµενους και αµυνόµενους. Η σύγκρουση που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου ήταν πόλεµος. Και µάλιστα είχε και έχει διαφορές από τις επιχειρήσεις της Ρωσίας στην Ουκρανία στην αρχική φάση, αλλά και µε τον επονοµαζόµενο «πόλεµο των 12 ηµερών» εναντίον του Ιράν, πέρυσι το καλοκαίρι. Ο πόλεµος που εξελίχθηκε από τις 28 Φεβρουαρίου µέχρι και τη Μεγάλη Τετάρτη 8 Απριλίου αποφασίσθηκε όχι από λάθος, αλλά από επιλογή, προκειµένου ως «πολλαπλασιαστής» να δηµιουργήσει σωρευτικά και µη αναστρέψιµα δεδοµένα για την «τάξη» στη Μέση Ανατολή. Οι ηγεσίες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, Τραµπ και Νετανιάχου, αποφάσισαν την επίθεση. Η δοµή των Φρουρών της Επανάστασης, χωρίς ηγεσία, τα σωρευτικά επιθετικά πλήγµατα σε βάρος όλων των αραβικών κρατών στην περιοχή και όχι µόνο σε βάρος του εµπόλεµου Ισραήλ. Από εκεί και πέρα, η Ιστορία έχει µετακινηθεί και η επόµενη «τάξη πραγµάτων» στην περιοχή δεν µπορεί να είναι ίδια στην επόµενη ειρήνη σε σχέση µε την προηγούµενη.

Διαβάστε: Ο Τραμπ δεν εξετάζει το ενδεχόμενο παράτασης της εκεχειρίας με το Ιράν, "θα παρακολουθήσετε δύο καταπληκτικές επόμενες ημέρες"

Στις συζητήσεις που ξεκινούν µε τη συµµετοχή των ΗΠΑ και του Ιράν και µε την κύρια µεσολάβηση του Πακιστάν δεν θα συζητηθεί προφανώς η πρόταση των «10 σηµείων» που υπέβαλε το Ιράν ελάχιστο χρόνο πριν από την κήρυξη της εκεχειρίας. Τουλάχιστον δεν θα συζητηθούν τα θέµατα όπως αρχικά τίθενται. Η βάση της εκεχειρίας αφορά τα Στενά του Ορµούζ. Το συγκεκριµένο διεθνές πέρασµα, κρίσιµο για την παγκόσµια οικονοµία και την επάρκεια στην ενέργεια, θα αποτελέσει διεθνή στενά ή ιδιοκτησία του Ιράν σαν να ήταν διώρυγα; Ηδη μια ευρέως πολυεθνική δύναμη, αποτελούμενη από 40 έθνη, περιμένει να αναλάβει αποστολή, υπό την ηγεσία της Βρετανίας και της Γαλλίας από την ευρωπαϊκή πλευρά. Θα αναλάβουν τη διέλευση, τον έλεγχο και την ασφάλεια των Στενών, όπως και εκείνων της Ερυθράς Θάλασσας προς και από το Σουέζ, οι 40; Θα προκύψουν τέλη για τα διερχόμενα εμπορικά πλοία ή όχι; Επιπλέον, τα πετρέλαια και, πολύ περισσότερο, το φυσικό αέριο της επικράτειας θα μείνουν στην ιδιοκτησία της Τεχεράνης, αλλά η διαχείριση θα περάσει -και με τι ποσοστώσειςστον έλεγχο των ΗΠΑ; Και αν συμβεί αυτό, πώς θα διασφαλίσει τα δικαιώματα προμήθειας ενέργειας η Κίνα; Πόση τελικά σημασία ως μήνυμα έχει η αποδοχή του προέδρου Τραμπ για τον θετικό ρόλο του Πεκίνου στη στροφή της Τεχεράνης προς τις διαπραγματεύσεις;

Στο τέλος της διαδρομής, τις ζώνες και τους όρους στον διεθνή καταμερισμό συζητούν τρεις δυνάμεις. Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία. Αλλά στο περιφερειακό επίπεδο υφίστανται τα μαχητά κεφάλαια των συμφωνιών με δυνάμεις και ισορροπίες που θα έχουν σημαίνοντα ρόλο. Ο ανταγωνισμός και οι συσχετισμοί των κεντρικών δυνάμεων στο πεδίο αυτό είναι ανοιχτοί και παράγουν αποτελέσματα. Πόσω μάλλον σε περιοχές όπως η Δυτική Ασία, η καθ’ ημάς Ανατολή.

Κρίσιμη διαπραγμάτευση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είναι η άρση του συνόλου των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί, με την Τεχεράνη να πιέζει προβάλλοντας αίτημα πολεμικών αποζημιώσεων. Το κόστος της ανοικοδόμησηςευημερίας σχετίζεται με το καθεστώς των Στενών και την άρση των κυρώσεων.

Επίσης σημαντικά ζητήματα είναι το πυρηνικό πρόγραμμα για ειρηνική χρήση και οι ποσότητες εμπλουτισμένου ουρανίου πάνω από 60%. Εδώ μπορεί να έχει ρόλο η Ρωσία, ως διαμεσολαβητής και διαχειριστής, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τα συμφέροντά της στην Ανατολική Ουκρανία και την Κριμαία. Αλλος ένας πόλεμος που υπό πίεση θα έχει ημερομηνία λήξης μέσα στο επερχόμενο καλοκαίρι. Ποιο το βεληνεκές των πυραύλων του Ιράν; Πάντως, όχι τέτοιο ώστε να μπορεί να επαναλάβει τα πλήγματα που επιχείρησε στην παρούσα φάση σε βάρος των Αράβων. Οι ΗΠΑ μπήκαν στον πόλεμο σε συντονισμό με το Ισραήλ, αλλά εξήλθαν αυτού ως ηγετική δύναμη και των αραβικών (σουνιτικών) κρατών της περιοχής από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τον Ινδικό. Ο Περσικός Κόλπος, ούτως ή άλλως, ήδη ορίζεται ως αραβικός, πλην των Στενών του Ορμούζ.

Ο Λίβανος είναι ειδικό κεφάλαιο σε παράπλευρες διαπραγματεύσεις, αφού εμπόλεμο εκεί και επισπεύδον είναι το Ισραήλ και όχι οι ΗΠΑ. Η επόμενη Τεχεράνη, πάντως, δεν έχει λόγους να προκρίνει «θυγατρικές» τύπου «Χεζμπολάχ» και «Χαμάς». Θα τις διαπραγματευθεί ως «άξονα της αντίστασης», που δεν χωρά σε μια «νέα τάξη». Ο επόμενος πόλεμος μπορεί να αφορά τη Μεσοποταμία, το Κουρδιστάν ή και την Τουρκία. Σε σχέση όμως με το Ιράν, αρχίζει μια περίοδος οριστικών διευθετήσεων, έπειτα από μισό αιώνα.


Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά.